نگاهی به شرح احوال و زندگی مرجع عالیقدر تشیع میرزا ابوالقاسم جاپلقی
گروه اندیشه: آیتالله میرزای جاپلقی قمی از جمله کسانی هستند که نور فقاهت و علوم دینی را با زندگی گوهربار خود روشن نگاه داشت و نه تنها لرستان را در آسمان علم و تقوا پرنور کرد که موجبات فخر و مباهات جهان اسلام را فراهم آورد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، لرستان سابقه تاریخی قابل اعتنایی در پیشینه تاریخ و تمدن ایران اسلامی دارد، از اوج رشد و ترقی در دوره های تاریخی هخامنشی و ساسانی تا نزدیک شدن به افول د ردوران صفویه و پس از آن عقب ماندن از قافله پیشرفت و توسعه در دورههای بعدی حکایت از فراز و نشیبی دارد که این خطه از میهمن اسلامیمان در روند تحولات تاریخی خود به چشم دیده است.
یکی از دورههایی که لرستان در ظلمت و تاریکی فرو میرود و معروف به دورهی خودسری است مقارن با شکل کیری حکومت شاهان قاجاریه است و از قضا بزرگ مردانی همانند میرزای قمی (جاپلقی) و بحرالعلوم در همین دوران رشد و نمو مییابند و بعدها بهعنوان ستارگان آسمان مفاخر و مشاهیر گرانقدر این نقطه از میهن اسلامیمان شناخته میشود.
تاریخ ولادت میرزا ابوالقاسم سال 1151 و به روایتی 1153 هجری اعلام شده است؛ وی نزد پدر ادبیات عرب را آموخت و سپس در خوانسار فقه و اصول را از سیدحسین خوانساری جد مرحوم سیدمحمدباقر خوانساری صاحب روضاتالجنات و مشارقالشموس فی شرح الدروس فرا گرفت.
وی در 18 سالگی برای ادامه تحصیل علوم دینی به عتبات عالیات مشرف گردید و در حدود هشت سال نزد آیتالله سیدمحمدباقر وحید بهبهانی به آموختن علوم دینی مشغول شد و هم ایشان اجازه اجتهاد و نقل روایت را به میرزا ابوالقاسم داد.
بعد از اینکه میرزا در عتبات از فقیهان بزرگ زمان خود راز و رمز غور و تفحص در امور دین را فرا گرفت به قصد ترویج معارف الهی به زادگاه خود در جاپلق برگشت اما بهواسطه فقدان افراد باسواد و طالب علوم دینی، راهی اصفهان میشود و در آنجا به تدریس میپردازد.
در دورانی که حضرت آیتالله میرزا ابوالقاسم جاپلقی قمی به قم وارد میشود حوزه علمیه مستقر در جوا ربارگاه ملکوتی حضرت فاطمه معصومه(س) رونق چندانی ندارد اما با استقرار ایشان این حوزه علمیه جانی تازه میگیرد و زمینه برای شکوفایی فقه و اصول و کاهش نفوذ اخباریون که وظیفه حوزه را نقل روایات و احادیث صرف میدانند، فراهم میشود.
در قم فقها و علمای سرشناس د رکلاسهای درس ایشان حاضر میشوند و عده کثیری از ایشان اجازه اجتهاد دریافت می کنند که از جمله آنها میتوان به سید محمدباقر شفتی، محمدابراهیم کلباسی، محمدعلی هزار جریبی، احمد کرمانشاهی، سیدمحمد خوانساری، اسدالله شوشتری اشاره کرد.
از شاگردان میرزای قمی میتوان از حضرات آیات حاج محمد ابراهیم کرباسی، میرزا علیرضا قم، سیداسماعیل قمی، سیدباقر شفتی (معروف به حجتالاسلام)، محمد علی هزار جریبی، آقا احمد کرمانشاهی، سیدعلی خوانساری، شیخ حسین قمی و حاج ملا اسدالله بروجردی نام برد.
در رابطه با آثار و تألیفات این مرجع جهان تشیع میتوان از کتاب مجموعه فوائد و بعض رسائل، قوانین الاصول یا قوانین المحکمه، حاشیه بر زبدةالاصول شیخ بهایی، حاشیه بر تهذیبالاصول علامه حلی، حاشیه بر شرح مختصر این حاجب عضدی، جامعالشتات، الرد علیالصوفیهو اللاه، معینالخواص، مرشد العوام لتقلید اولیالامهام، دیوان شعر شامل پنج هزار بیت شعر فارسی و عربی، منظومهای در علم بدیع در 140 بیت و منظومه ای در علم بیان، فتحیه در علم کلام، رساله ای در اصول دین به زبان فارسی، رسالهای پیرامون حکم غنا، رساله ای در عمومیت حرمت ربا، مجموعهای از نصایح و مواعظ، رساله در فرایض و مواریث، رساله در قضا و شهادت، رسالهای در وقف و رسالهای در طلاق و در شروط فاسده در بیع نام برد.
حضرت آیتالله میرزا ابوالقاسم جاپلقی دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که از جمله آنها می توان به صبر و بردباری، جدیت و استمرار در تحصیل علم، ذوق قریحه ادبی و شعری، خط خوش نام برد تا جایی که در وصف وی نوشتهاند: ایشان مردی با تقوا، جلیلالقدر، کامل و باهوش بود، او استادی زبردست، پیشوایی بزرگ، ادیبی ماهر، خطیبی توانا با خشوعی فراوان، چشمی پراشک و دلی نالان و دیدگانی گریان از ترس الهی بود.
حضرت آیتالله میرزا ابوالقاسم جاپلقی دوران رشد و نمو خود را در کودکی و نوجوانی در خاک پاک لرستان و در بخش جاپلق ازناسپری کرده بود، وی در سن 76 سالگی در سال 1231 هجری قمری دار فانی را وداع گفت و ایشان را در مقبره شیخان قم به خاک سپردند.
