رذایل اخلاقی را قبل از تبدیلشدن به عادت باید درمان کرد
گروه اندیشه: رفتارهای گناهآلود در حوزه اخلاق را زمانی که در مراحل ابتدایی هستند و تبدیل به عادت نشدهاند باید درمان کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، رسول الله(ص) در بیان فلسفه بعثت خود میفرماید: «من برای تکمیل مکارم اخلاقی مبعوث شدهام» که این سخن گهربار نشان از اهمیت موضوع اخلاق در آئین اسلام که بر فطرت الهی انسان استوار است، دارد.
از اینرو علمای بهنام حوزه همواره بخشی از دروس حوزه را به اخلاق اختصاص داده و عرفای مطرح جهان اسلام در گذشته و حال نیز بر تزکیه نفس و زینت بخشیدن روح خویش با اخلاق اسلامی تأکید فراوان داشتهاند.
اخلاق اسلامی را میتوان به سه بخش ارتباط با خدا، ارتباط با خود و ارتباط با مردم تقسیم کرد که هر کدام از این بخشها خود زیرمجموعههای متعددی دارند، بهعنوان مثال در حوزه ارتباط با خود در اخلاق اسلامی را به زیرمجموعههای مبارزه با نفس اماره، ضرورت توبه و تقویت تقوای درونی اشاره کرد که هرکدام بحثهای مفصلی دارند.
اشارهای به ارتباط تقید به اخلاق اسلامی با سلامت روحی
اما نکتهای که میخواهیم درباره آن سخن بگوییم ارتباط تقید به اخلاق اسلامی با سلامت روحی است و اینگه گناهانی که در حوزه اخلاق مطرح شده، میتواند زمینه مشکلات روانی را به وجود آورد.
بسیاری از علما و روانشناسان معتقدند انجام گناهانی مانند دروغ یا تکبر که در حوزه اخلاق جای میگیرد نشان از یک مشکل روحی ـ روانی مانند ترس یا نبود اعتماد به نفس کافی دارد و از طرفی، اگر از گناه فاصله گرفته نشود، زمینه مشکلات روحی عمیقتری برای فرد بهوجود میآید.
به عنوان مثال دروغگو به علت نداشتن اعتماد به نفس کافی برای بیان حقایق به این صفت رذیله متوسل میشود و اگر از این رفتار ناپسند فاصله نگیرد و به آن عادت کنند اضطراب و تشویش همراه همیشگی او خواهد بود.
رفتارهای گناه آلود در حوزه اخلاق را زمانی که در مراحل ابتدایی هستند و تبدیل به عادت نشدهاند باید درمان کرد زیرا حضرت علی(ع) میفرماید: مراقب افکارت باش که گفتارت میشود، مراقب گفتارت باش که رفتارت می شود، مراقب رفتارت باش که عادتت میشود، مراقب عاداتت باش که شخصیتت میشود و مراقب شخصیتت باش که سرنوشتت میشود.
لزوم چارهجویی برای حل رذایل اخلاقی
اگر گناهان اخلاقی در ابتدا چارهجویی نشده و تبدیل به رفتار و عادات همیشگی شوند نه تنها فاصله گرفتن از آن و توبه را سختتر میکند بلکه تأثیری که بر هویت و شخصیت انسان می گذارند ممکن است قابل ترمیم نباشد.
انسانی را تصور کنید که به تخریب شخصیت دیگران و تمسخر همنوعان عادت کرده است و امروز قصد توبه و بازگشت به آغوش پر مهر پروردگار را دارد ولی نمیداند دل چند انسان را با اعمال خویش رنجیده تا از آنان پوزش بخواهد.چنین انسانی هرچند بخشش پروردگار او را امیدوار میکند، اما چون ممکن است افرادی را که با گناه خویش آزرده هیچگاه برای غذر تقصیر نیابد دچار عذاب وجدان خواهد بود.
اخلاق اسلامی که مبتنی بر فطرت انسان است متضمن سلامت روح بشر است و اگر انسان میخواهد همواره در آرامش زندگی کند باید مراقب بروز هر کدام از گناهان اخلاقی در زندگی خویش باشد.
