اعمال و سنتهای حسنه در عید ایرانی ـ اسلامی نوروز
گروه اجتماعی: در منابع و روایات اسلامی آداب و اعمالی برای روز عید نوروز بیان شده است که این موضوع نشاندهنده ماهیت اسلامی عید سال نو ما ایرانیان است.
در دوران کودکی وقتی که در ثانیههای آخر سال، اعضای خانواده همصدا با پدر دعای «یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَالْأَبْصَارِ، یَا مُدَبِّرَ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ، یَا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ وَالْأَحْوَالِ، حَوِّلْ حَالَنَا إِلَی أَحْسَنِ الْحَالِ» را زمزمه میکردند، با معنویت لحظه تحویل سال نو آشنا شدم و این عقیده تا به امروز در ذهنم ثبت شد که عید نوروز ما ایرانیان در نوع خود یک عید اسلامی است.
در منابع اسلامی نیز به این موضوع اشاره شده به طوری که در «مفاتیحالجنان» اعمال خاصی برای روز عید نوروز بیان شده است، در روایتی امام صادق(ع) به «معلّى بن خنیس» تعلیم داده: چون روز نوروز شود غسل کن و پاکیزهترین جامههاى خود را بپوش و به بهترین بوها خویشتن را خوشبو گردان و در آن روز، روزه بدار و چون از نماز پیشین و پسین(ظهر و عصر) و نافلههاى آن دو فارغ گشتى 4 رکعت نماز بخوان، هر دو رکعت به یک سلام، پس از رکعت اول بعد از سوره حمد 10 مرتبه سوره قدر و در رکعت دوّم بعد از سوره حمد 10 مرتبه سوره کافرون و در رکعت سوم بعد از سوره حمد 10 مرتبه سوره توحید و در رکعت چهارم بعد از سوره حمد 10 مرتبه سوره فلق و ناس را بخوان و پس از نماز بر سجده شکر رفته و این دعا را بخوان:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الْأَوْصِیَاءِ الْمَرْضِیِّینَ وَ عَلَى جَمِیعِ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ بِأَفْضَلِ صَلَوَاتِکَ وَ بَارِکْ عَلَیْهِمْ بِأَفْضَلِ بَرَکَاتِکَ وَ صَلِّ عَلَى أَرْوَاحِهِمْ وَ أَجْسَادِهِمْ اللَّهُمَّ بَارِکْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَارِکْ لَنَا فِی یَوْمِنَا هَذَا الَّذِی فَضَّلْتَهُ وَ کَرَّمْتَهُ وَ شَرَّفْتَهُ وَ عَظَّمْتَ خَطَرَهُ اللَّهُمَّ بَارِکْ لِی فِیمَا أَنْعَمْتَ بِهِ عَلَیَّ حَتَّى لا أَشْکُرَ أَحَدا غَیْرَکَ وَ وَسِّعْ عَلَیَّ فِی رِزْقِی یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ اللَّهُمَّ مَا غَابَ عَنِّی فَلا یَغِیبَنَّ عَنِّی عَوْنُکَ وَ حِفْظُکَ وَ مَا فَقَدْتُ مِنْ شَیْءٍ فَلا تُفْقِدْنِی عَوْنَکَ عَلَیْهِ حَتَّى لا أَتَکَلَّفَ مَا لا أَحْتَاجُ إِلَیْهِ یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ؛ خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست آنجانشینان پسندیده و بر تمام پیامبران و رسولانت، با برترین درودهایت و ایشان را برکت ده به برترین برکتهایت و درود فرست بر جانها و تنهایشان خدایا بر محمّد و خاندان محمّد برکت ده و به ما در این روز برکت ده که آن را برترى و کرامت و شرافت دادى، و مرتبهاش را بزرگ نمودى، خدایا به من برکت ده در آنچه به من نعمت دادى، تا احدى را جز تو سپاس نگویم، و در روزىام بر من وسعت ده، اى صاحب بزرگى و بزرگوارى، خدایا هر آنچه از من غایب شده باک نیست مبادا کمک و نگهدارىات از من غایب گردد، و هرچه را گم کردهام، یارىات را بر آن از من گم مساز تا در آنچه به آن نیازمند نیستم، خود را بر زحمت نیفکنم، اى صاحب بزرگى و بزرگوارى».
در کتابها و روایات اسلامی به خواندن دعای «یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَالْأَبْصَارِ، یَا مُدَبِّرَ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ، یَا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ وَالْأَحْوَالِ، حَوِّلْ حَالَنَا إِلَی أَحْسَنِ الْحَالِ؛ ای برگرداننده دلها و دیدهها، ای مدبر شب و روز ای برگرداننده حول و احوال بگردان حال ما را به نیکوترین حال» نیز بسیار سفارش شده است.
همچنین قرائت قرآن در سر سفره هفتسین، صله ارحام، عیادت مریضان، کمک به نیازمندان، ذکر و توجه قلبی و زبانی به خداوند متعال و توسل به اهل البیت(ع) و حضور در بقاع و اماکن متبرکه و مزار شهدا و عزیزان از جمله سنتهای حسنهای هستند که در سال نو در میان مردم ما در روز عید نوروز رایج است.
