نگاهی به جایگاه صدق و دروغ از منظر اسلام

دروغ، از بدترین معایبی است که منشأ بسیاری از گناهان است، عادت به آن از رذایل اخلاقی شمرده می‌شود و از گناهان کبیره به حساب می‌آید، دروغ انسان را از رحمت الهی در دنیا و آخرت محروم می‌کند، اعتبار اجتماعی او را نیز از بین می‌برد، سبب سلب اعتماد افراد جامعه نسبت به هم می‌شود و جامعه را از حرکت در مسیر رشد دور می‌سازد.

از نظر روایات نیز علت اصلی دروغ حقارت و خودکم بینی است، گاهی نیز به دلیل ترس از فقر، بیم از تنهایی و یا از دست دادن مقام و موقعیت است.

البته در تکمیل مورد قبل باید گفت ابزار بسیاری از گناهان نیز دروغ است که منشأ تملق و ریا، خیانت، ارتکاب به بسیاری از جرایم، کم‌فروشی، سوء ظن و غیبت و بسیاری دیگر از گناهان کوچک و بزرگ بوده و هست.

صداقت در خلقت جهان هستی، سنن الهی و فطرت انسانی، اصل و هویت اولیه است، همچنین آیات و روایات بسیاری در زمینه زشتی دروغ سخن می‌گویند و در برخی از آیات نیز دروغگو در ردیف کافران و منکران آیات الهی شمرده شده است.

در بعضی روایات دروغ به‌عنوان کلید گناهان شمرده شده و حضرت علی(ع) می‌فرماید: راستگویی دعوت به نیکوکاری می‌کند و نیکوکاری دعوت به بهشت.

در حدیثی دیگر از امام حسن عسکری(ع) نقل شده است: تمام پلیدی‌ها در اتاقی قرار داده شده و کلید آن دروغ است، انسان راستگو در محدوده راستگویی خویش از گناهان در امان است ولی انسان دروغگو خود را برای هر عملی آزاد می‌پندارد.