سومین پیش نشست همایش ملی اندیشه‌های علامه در المیزان برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) از قم، در این نشست که با حضور سه تن از محققان حوزه برگزار شد، حجت‎الاسلام رجبی در سخنانی گفت: علامه طباطبایی علاوه بر قرآن کریم، روایات و عقل را هم به عنوان منبع قرار داده است البته علامه به شهود و دریافت‎های عرفانی در تفسیر بهایی نمی‎دهد هر چند در بطن قرآن به آن توجه دارد.
استادیار موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ادامه داد: شفاف‌سازی این منابع و تبیین دقیق دیدگاه های علامه در مورد میزان اهمیت هر یک از این منابع زمینه مخالفت‌ها با تفسیر ایشان را از بین خواهد برد، زیرا بسیاری از مخالفت‌ها ناشی از عدم شناخت دقیق دیدگاه‌های ایشان  در استفاده از منابع برای تفسیر است.
رجبی اظهار کرد: علامه از یکسو تاکید دارد که قرآن نیازمند غیرقرآن نیست و از طرفی بر بهره گیری از روایات قطعی ائمه(ع) تاکید دارد و این دو با هم تنافی ندارند البته همین موضوع گاهی برای برخی افراد خلط می‎شود و تصور می‎کنند علامه فقط تفسیر قرآن به قرآن را قبول دارد.
این قرآن پژوه تصریح کرد: از دید علامه طباطبایی هیچ نوع اغلالی در آیات قرآن وجود ندارد و اگر مواردی مانند متشابهات دارای ابهام بود باید آن را به وسیله محکمات برطرف کرد .

همچنین عبدالکریم بهجت پور در سخنانی با بیان اینکه سه موضوع فهم مراد، مصداق و تفصیل سه حوزه برای فهم قرآن است ادامه داد: مفسر در فهم مراد تلاش می‎کند تا ابهامات الفاظ و عبارات را مرتفع کند سپس در برخورد با شبهات کلامی و متشابهات به محکمات رجوع و اشکالات را حل می‎کند و در نهایت سعی می‎کند تا مقصود جدی خدا را از عبارات قرآنی کشف کند.
بهجت‎پور با اشاره به فهم مصداق تصریح کرد: در فهم مصداق عمدتا دو ساحت یکی تنزیل را می‌خواهیم بفهمیم و دیگری جری و تطبیق که علامه هر دو این مقولات را قبول دارد اما آن را از قلمرو تفسیر خارج می‌کند.
نویسنده تفسیر همگام با وحی ادامه داد: در فهم تفصیلی نیز قرآن مجملاتی را بیان کرده و اراده کرده به همین شکل آن را برای مخاطب بگوید که علامه به تبع دو مقوله قبلی تفصیل را هم از دایره تفسیر بیرون می‎برد و رفع ابهام از لفظ را از مقوله سخن عرفی مردم می‎داند ضمن اینکه ایشان با تاکید بر عدم اغلال در آیات معتقد است اگر در فهم برخی از آیات دچار سردرگمی شدیم باید به آیات محکم مراجعه کنیم.
این قرآن پژوه با بیان اینکه علامه با اینکه اسباب نزول را دارای استفاده می‌داند اظهار کرد: ایشان در عین حال تصریح دارد که دانستن مصادیق و اسباب نزول چندان در مقاصد عالیه قرآن دخالتی ندارد.

همچنین حجت‎الاسلام والمسلمین محمود عابدی، قرآن پژوه در سخنانی گفت: علامه معتقد است که خطوط کلی قرآن باید میزان سنجش روایات باشد و قرآن بر روایات حاکمیت دارد و در بحث خودبسندگی قرآن نیز روایات به عنوان موید قابل استفاده است و البته فهم از آیات نباید در تعارض با سنت قطعیه باشد.
عدم مطالعه جامع؛ عامل سوء برداشت‎ از دیدگاه علامه
وی با اشاره به برخی برداشت‎های اشتباه و متناقض از فرمایشات علامه افزود: برخی برداشت‎ها ناشی از عدم نگاه جامع به دیدگاه‌های تفسیر علامه طباطبایی است لذا من از مجموع قرائت‏های انجام شده درباره روش تفسیر ایشان 22 مبنا استخراج کردم و تا ناقدی دیدگاه خود را درباره این مبانی شفاف و روشن نکند نمی‌تواند قضاوت درستی درباره علامه داشته باشد.
عابدی با بیان اینکه انحصار فهم وحی به وحی، خودبسندگی قرآن در هدایت از جمله این مبانی است تصریح کرد: تنها راه برای فهم دیدگاه‎های علامه بازخوانی دقیق مقدمه ایشان در تفسیر المیزان و مطالعه جامع آن است و بسیاری از سوء برداشت‎ها نیزناشی از این است که افراد این مقدمه را به صورت جامع مطالعه نکرده‌اند.
این قرآن پژوه تاکید کرد: علامه معتقد است که آسیب بسیاری از تفاسیر تحمیل نتایج مباحث علمی و فلسفی و .... از خارج به آیات قرآن است که حقایق را تبدیل به مجاز کرده و انسان را از فهم درست مراد الهی دور می‌کند.
وی با بیان اینکه نقطه ثقل اندیشه علامه این است که قرآن به غیر نیازی ندارد اما ناقدان این را به درستی فهم نکرده و ایشان را متهم به کم توجهی به روایات می‎کنند در حالی که این خلاف واقع است.