وقتی «وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى» در دستان کارگر معنا میشود
گروه اجتماعی: «وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى؛ و اینکه براى انسان جز حاصل تلاش او نیست» آیهای که در دستان زحمتکش کارگری خلاصه میشود که امید، تنها روزنه زندگیش است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، اسلام بهعنوان مکتب نجاتدهنده و تعالیبخش انسانها کرامت ویژهای برای همه و از جمله کارگران قائل است که با هیچ ارزش مادی قابل مقایسه نیست و روز جهانی کارگر، بهانهای است برای تکریم از انسانهایی که تمام قدرت و توان خود را در خدمت تولید، پیشرفت، رفاه و آبادانی جامعه قرار میدهند.
در معارف و احکام اسلامی، حقوقی برای کارگران معین شده و نسبت به اجرای دقیق آنها تأکید بسیار شده است، تا جایی که امام سجاد(ع) در رساله حقوق خود میفرمایند: حق زیردستان بر تو آن است که بدانی ضعف آنها و قدرت تو دلیل تسلط تو بر آنها شده است. پس باید با آنها به عدالت رفتار کنی و مانند پدری مهربان برای آنها باشی، از نادانی و اشتباه آنها درگذری و در عقوبت آنان تعجیل نکنی و بر این کارفرمایی که خدا به تو داده است سپاسگزار باشی.
و جایگاه این مقام آنجا بهخوبی روشن میشود که پیامبر خاتم(ص) بر دستان کارگر بوسه میزند: هنگام بازگشت پیامبر(ص) از جنگ تبوک، «سعد انصاری» به استقبال ایشان آمد و دستان پیامبر(ص) را در دستان خود گرفت. پیامبر اکرم (ص) متوجه خشکی دستان او شد، بههمین دلیل از علت زبری و ترکهای کف دست سعد انصاری پرسید. سعد گفت: با ریسمان و بیل کار میکنم تا مخارج خانوادهام را تأمین کنم. حضرت رسول(ص) کف دست وی را بوسید و فرمود: این دستی است که آتش جهنم آن را نمیسوزاند.
کار در دین مبین اسلام بهعنوان عبادت معرفی شده است
کار در دین مبین اسلام بهعنوان عبادت معرفی شده است و در سلامت جسمی ـ روانی انسان نقش بسزایی دارد. کار گوهر ذاتی انسان را مینمایاند و آن کسی که با کار بیگانه است در واقع با فرهنگ دین ناآشنا است، فرهنگ دین فرهنگ شور و نشاط و تلاش است. انسان متدین در هر شرایطی کار و تلاش را رها نمیسازد و آن را مایه عزت و کرامت خود میداند و بیکاری عمدی را خطای بزرگ و سبب بیثمر شدن زندگی خود میپندارد.
بیکاری؛ ریشه بسیاری از گناهان
حضرت علی(ع) همگان را به تلاش و کوشش فرا میخواند و میفرماید: بر شما باد بر تلاش و کوشش؛ چرا که حق جز با تلاش به دست نمیآید.
بیکاری و عدم فعالیت، مشکلات فراوانی را برای انسان ایجاد میکند. کاهش درآمد، نه فقط فرد و خانوادهاش، بلکه کل جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. در جامعهای که نرخ بیکاری بالا است، واسطهگری و مشاغل کاذب، افزایش پیدا میکند. در این حالت جامعه به شدت آسیبپذیر میشود و انواع فسادها در آن رواج مییابد. اصولاً بیکار بودن و فراغت کامل مایه خستگى، کم شدن نشاط، تنبلى و فرسودگى و در بسیارى از مواقع زمینهساز فساد و تباهى و انواع گناهان است.
بههمین دلیل قرآن مجید ارزش انسان را در گروی سعى و کوشش و تلاش و فعالیت او شمرده است و بهره او را از زندگى به میزان سعى و تلاشش مىداند. اسلام کوشش برای کسب روزی و خدمت به جامعه و رشد آن را از برترین اقسام عبادت بهشمار آورده است و قرآن جهاد کننده در راه خدا و کسی را که برای کسب روزی حلال و فعالیت اقتصادی میکوشد، مساوی دانسته است و در قسمتی از آخرین آیه سوره مزمل میفرماید : « ... وَ آخَرُونَ یَضْرِبُونَ فِی الْأَرْضِ یَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللهِ؛ ... برخی از شما برای تجارت و کسب درآمد به سفر میروند و از کرم خدا روزی میطلبند و برخی دیگر به جهاد در راه خدا میپردازند».
مسئولان وضعیت کارگران کشور را دریابند
اما طبقه کارگر در ایران از جمله طبقات و اقشار ضعیف محسوب میشود که دارای وضعیت شغلی نامناسب، قدرت خرید پایین، معضل حقوق معوقه است.
این در حالی است که مشکلات کارگران ایران، بهویژه در سالهای اخیر، به دلیل تحریمهای بینالمللی تشدید شده است. طبقه کارگر که قبل از تحریمها نیز شرایط مناسبی نداشت، بر اثر تحریمها با مشکلات مضاعفی مواجه شده که از جمله آنها میتوان به کاهش قدرت خرید به دلیل تورم بالا، تعطیلی برخی صنایع کوچک، تعدیل نیروی کار در برخی صنایع مادر، تولید با ظرفیت کمتر از هفتاد درصد توان تولیدی در صنایع، عدم ایمنی در محیط کار و ضعف پوششهای بیمهای نام برد.
نطارت دولت بر روابط کارفرما و کارگر
در سالهای اخیر برخی کارفرمایان فضای سیاسی و اقتصادی کشور را برای فشار بر کارگران مطلوب پنداشتهاند. اغلب کارفرمایان به بهانه افزایش قیمت حاملهای انرژی و بالا رفتن هزینههای تولید در واحدهای صنعتی کشور سیاست کاهش هزینهها با تأکید بر کاهش پرداخت دستمزد و یا اضافهکاری اجباری و همچنین تعدیل نیروی کار را در پیش گرفتهاند.
از سوی دیگر شیوع قراردادهای موقت و پیمانی در کنار نبود نظارت بر عملکرد واحدهای تولیدی و خدماتی باعث شده تا تعداد زیادی از نیروهای خدماتی شاغل در این مجموعهها اخراج یا در معرض خطر اخراج از کار قرار بگیرند؛ چراکه در این شرایط کارفرمایان میتوانند کارگران خود را با کمترین زحمت، اخراج کنند.
این وضعیت در حالی است که یکی از وظایف دولت ایجاد امنیت شغلی برای کارگران است. براساس اصل 29 قانون اساسی کشور، دولت مکلف است از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایتهای مالی از جمله بازنشستگی، تأمین اجتماعی، بیکاری، از کار افتادگی برای یکایک افراد کشور فراهم کند و همچنین طبق برخی از بندهای اصل 43 قانون اساسی، تأمین شرایط و امکانات کار برای همه برای رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسایل کار در اختیار همه کسانی که قادر به کار هستند ولی وسایل کار ندارند، از راه وام بدون بهره از وظایف دولت تلقی شده است؛ بنابراین، دولت میتواند با نظارت هرچه بیشتر به وضع مقررات نظارتی بپردازد و هرکس را که به قانون تعرض کند مجازات کند.
حقوق زنان نادیده گرفته میشود
از آن سو وضعیت زنان کارگر نیز وضعیت مطلوبی نیست، زنان کارگر در آمارهای رسمی پنج درصد کل کارگران را تشکیل میدهند و چون اغلب در بخش غیررسمی شاغل هستند، در آمارها جایی نداشته و نادیده گرفته میشوند. هرچند آنان در بخش رسمی نیز از حقوق اولیه قانونی خود نیز کمتر بهرهمند بوده و حقوق پرداختی به آنان بسیار کمتر از مردان است.
ای کاش هنگامی که کارگرانی را در سطح شهر میبینیم، از کنار زنی که در رستوران میزمان را پاک میکند یا دختری که برای نظافت به خانهمان میآید، بیتفاوت رد نشویم و حداقل با یک لبخند غبار خستگی و اندوه را از تن آنها بزداییم.
