سوءاستفاده از نیازمندی دیگران از دلایل تحریم ربا از منظر اسلام است

حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد میرعمادی، نماینده ولی‌‍‌ فقیه در لرستان در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در رابطه با مقوله اقتصاد گفت: در نظام اقتصادی اسلام و براساس آیات و روایات فراوان، فعالیت‌های اقتصاد ربوی ممنوع و حرام است.

ممنوعیت و حرمت ربا، از ویژگی‌های نظام اقتصادی اسلام است

وی حرمت و ممنوعیت ربا را از ویژگی‌های نظام اقتصادی اسلام دانست و افزود: از نظر اسلام، ربا یک نوع تبادل اقتصادی ناسالم است که عواطف و پیوندها را سست می‌کند، بذر کینه و دشمنی را در دل‌ها می‌پاشد، تعادل اقتصادی جامعه را به هم می‌ریزد، فاصله طبقاتی را افزایش می‌دهد و سرانجام موجب رکود اقتصادی می‌شود.

حجت‌الاسلام میرعمادی در رابطه با شفاف‌سازی درباره مفهوم «ربا»، اظهار کرد: «ربا» در لغت به معنای زیاده و افزایش است و در اصطلاح فقه اسلامی به اضافه خاصی گفته می‌شود که در مبادله دو کالای مانند هم که با وزن اندازه‌گیری می‌شوند اتفاق می‌افتد.

نماینده ولی‌ فقیه در لرستان بیان کرد: در آیات و روایات متعددی بر حرمت ربا تأکید شده است؛ کمااینکه خداوند متعال در آیه 275 سوره بقره می‌فرماید: «الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبَا لاَ یَقُومُونَ إِلاَّ کَمَا یَقُومُ الَّذِی یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا ...؛ کسانى که ربا مى‏خورند، (از گور) برنمى‏خیزند مگر مانند برخاستن کسى که شیطان بر اثر تماس‏، آشفته‏سرش کرده است‏. این بدان سبب است که آنان گفتند: (داد و ستد صرفاً مانند رباست‏.) و حال آنکه خدا داد و ستد را حلال‏، و ربا را حرام گردانیده است‏ ...».

ربا، اقتصاد جامعه را متزلزل می‌کند

حجت‌الاسلام میرعمادی ادامه داد: منطق و استدلال رباخواران این است که تفاوتی میان معامله و ربا وجود ندارد در حالی‌که در معامله هر دو طرف در معرض سود و زیان هستند و هر دو با خرید و فروش در مسیر تولید و گردش اقتصاد، تلاش می‌کنند، از این رو معامله و تجارت، موجب گردش سالم ثروت است ولی در ربا یک طرف سود و طرف دیگر ضرر می‌کند و سرمایه در مسیر ناسالم می‌افتد و به تبع اقتصاد جامعه متزلزل می‌شود.

نظام صحیح اقتصادی بر پایه تعاون، انفاق و صدقات شکل می‌گیرد

وی اضافه کرد: خداوند در آیه 276 سوره مبارکه بقره فرمود: «یَمْحَقُ اللّهُ الْرِّبَا وَیُرْبِی الصَّدَقَاتِ وَاللّهُ لاَ یُحِبُّ کُلَّ کَفَّارٍ أَثِیمٍ؛ خدا از (برکت‏) ربا می‌کاهد، و بر صدقات مى‏افزاید، و خداوند هیچ ناسپاس گناهکارى را دوست نمى‏دارد»، یعنی خداوند سرمایه‌های ربوی را نابود می‌کند اما نظام صحیح اقتصادی بر پایه تعاون و همکاری، انفاق و صدقات را رشد و افزایش می‌دهد.

ربا خواری از گناهان کبیره است

حجت‌الاسلام میرعمادی ادامه داد: امام صادق(ع) در حدیثی فرمود: هفت گناه کبیره وجود دارد: کشتن مؤمن به عمد، متهم ساختن زن پاکدامن به زنا، فرار از جهاد، تعرب بعد از هجرت، خوردن مال یتیم، خوردن ربا و خوردن شراب و در حدیث دیگری پیامبر اکرم(ع) در سفارش خود به علی(ع) فرمود: یا علی مردم به اموالشان امتحان می‌شوند، آنان حرام خدا را با شبهات دروغین و هوس‌های فریبنده، حلال شمارند، پس شراب را به اسم آب انگور، رشوه را به اسم هدیه و ربا را به اسم خرید و فروش حلال می‌شمارند.

دوری از ربا، یکی از مؤلفه‌های اقتصاد سالم است

نماینده ولی‌ فقیه در لرستان در رابطه با فلسفه تحریم ربا در اسلام، بیان کرد: یکی از مؤلفه‌های اقتصاد سالم از نظر اسلام، دوری از ربا است، ربا به‌عنوان یک انحراف اقتصادی آثار منفی و شومی را در پی دارد که در منابع دینی ما، دلایل بسیاری برای فلسفه تحریم ربا مانند خوردن مال مردم به باطل، فساد اموال و زیان اقتصادی، مانع فضایل و موجب رواج فضایل اخلاقی ذکر شده است.

حجت‌‌الاسلام میرعمادی عنوان کرد: ربا سوءاستفاده از نیاز و احتیاج دیگران است، وقتی شخصی گرفتار شود یا به مشکل مالی برخورد کند و نیاز به پول داشته باشد، در چنین شرایطی اسلام می‌خواهد برای رفع احتیاجات، افراد به یکدیگر احسان کنند، قرض‌الحسنه دهند، نیکی و معروف در میان مردم رواج پیدا کند، درحالی‌که اگر در چنین شرایطی ربا صورت بگیرد، شقاوت قلب، دنیادوستی، مال‌پرستی و بخل تقویت می‌شود و انواع رذائل اخلاقی گسترش پیدا می‌کند.

وی اضافه کرد: امام صادق(ع) از رسول‌ خدا(ع) نقل می‌فرماید: بیشترین چیزی که بر امتم بعد از خود می‌ترسم، سه چیز است؛ این کسب‌های حرام، شهوت پنهانی و ربا، زیرا این سه عامل موجب گسترش رذائل اخلاقی در جامعه هستند.

حجت‌الاسلام میرعمادی عنوان کرد: خداوند در آیه 39 سوره روم می‌فرماید: «وَمَا آتَیْتُم مِّن رِّبًا لِّیَرْبُوَ فِی أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا یَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَیْتُم مِّن زَکَاةٍ تُرِیدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ؛ و آنچه [به قصد] ربا مى‏دهید تا در اموال مردم سود و افزایش بردارد نزد خدا فزونى نمى‏گیرد و[لى] آنچه را از زکات در حالى که خشنودى خدا را خواستارید دادید پس آنان همان فزونى‏یافتگانند [و مضاعف مى‏شود]».

نماینده ولی‌ فقیه در لرستان اظهار کرد: در آیه مذکور خداوند با صراحت ربا را بی‌ارزش تلقی کرده و زیرا موجب دستگیری از مردم نمی‌شود تا در نزد خدا پاداش داشته باشد، اما زکات دادن و انفاق کردن در راه خدا موجب اجر و پاداش است، چون رباخوار آن مال زیادی را می‌گیرد درحالی‌که استحقاق ندارد؛ لذا خداوند ربا را حرام کرده است.