
محسن جوادی، مدرس معارف اسلامی دانشگاه قم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، در حاشیه برگزاری چهارمین همایش ملی «اخلاق و آداب زندگی» که در دانشگاه زنجان برگزار شد، با تأکید بر اینکه اخلاق، فلسفهای اجتماعی دارد، گفت: سوق دادن انسان به سمت زندگی بهتر از طریق اخلاقمداری، در بستر اجتماع شکل میگیرد و میتوان گفت که اصل اخلاق، اجتماعی است.
وی با بیان اینکه تقسیمبندی اخلاق به انواعی همچون اخلاق اجتماعی(social ethics)، بیشتر در ایران انجام شده و دپارتمانهای معتبر فلسفی، فاقد این تقسیمبندی هستند، عنوان کرد: افرادی که در الهیات مسیحی، واکنشی تند نسبت به اخلاقیات داشتند، در دورهای، «انجیل اجتماعی» را ایجاد کردند ولی درونمایه این انجیل نیز با اخلاق اجتماعی مربوط به ایران متفاوت بوده است.
این مدرس معارف اسلامی دانشگاه قم تصریح کرد: در دنیای امروز، تنها فرد در اخلاقیات، حاکم بر جامعه مؤثر نیست و سازمانها و نهادها نیز بر این اخلاق مؤثرند، از اینرو میتوان گفت که اخلاق اجتماعی در برهه کنونی، معنا و معیار فراوانی دارد.
قوانین اخلاقی اسلام، در اجتماع زمینهسازی میشوند
جوادی با اشاره به اینکه در تفسیر المیزان، به ترکیب «صلاح اجتماعی» اشاره شده است، اظهار کرد: این امر نشاندهنده این موضوع است که فرآیند صلاح افراد و سعادت آنان در جامعهای که صالح است، بهتر اتفاق میافتد و در زندگی دینی افراد نیز خصوصیات اخلاقی همچون عفو و گذشت، قوانینی هستند که در اجتماع زمینهسازی میشوند.
وی با تأکید بر اینکه صلاح اجتماعی، هدف اخلاق اجتماعی است، عنوان کرد: مسلمانان در شاخصهای اخلاق اجتماعی، میراثی غنی دارند و نصیحتهای امیرالمؤمنین(ع) به حسنین(ع)، یکی از این میراثهای غنی است که شاخصها و معیارهای اخلاق اجتماعی را بیان میکند.
این مدرس دانشگاه افزود: به کار بردن ترکیب «صلاح ذاتالبین» در وصیت آخر امیرالمؤمنین(ع) خطاب به حسنین(ع) که در کتب حدیث اهل سنت هم آمده است، به این معنی است که نباید کاری کنیم که ثبات جامعه به هم بریزد، بلکه باید صلاح اجتماعی را برقرار نگه داریم.
جوادی در پایان تأکید کرد: اخلاق یا صلاح اجتماعی، صرفاً با آزاد گذاشتن افراد در رفتار حاصل نمیشود و باید با عناصری همچون عدالت در جامعه به تحقق برسد و در این میان، باید درک صحیحی نیز از سعادت در جامعه وجود داشته باشد.