دینخواهی و میهندوستی؛ کلیدواژههای اشعار فردوسی
گروه اندیشه: قبل از آنکه از میهن و سرزمین بگوید از دین و مذهب خویش سروده که این دو تجلی دینخواهی و میهنپرستی در اشعار اوست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، قدیمیترها خاطرشان هست که چگونه درهرجمعی نقالها اشعار او را با صدایی شیرین میخواندند و در شبهای یلدا کتاب شاهنامهاش همراه مردم تا سحر بود.
در وصف سراینده شاهنامه همین بس که او را حکیم ابوالقاسم فردوسی مینامند چراکه اشعارش همه سرشار از حکمت و درس است و در لابهلای سخن گفتن از پهلوانان و زندگی اساطیر ایران همگان را به جوانمردی دعوت میکند.
اگر بگوییم که او مصداق حدیث«دوستی وطن از ایمان است» اغراق نگفتهایم چراکه کمتر شاعری اینگونه درباره وطن خویش سروده است. چو ایران نباشد تن من مباد/ بدین بوم و بر زنده یک تن مباد/ دریغ است ایران که ویران شود/کنام پلنگان و شیران شود.
اینگونه اشعار او نه تنها نشان از عِرق میهن دوستی حکیم ابوالقاسم فردوسی است، بلکه در تقویت عشق به زادگاه و میهن مادری در طول قرون و اعصارگذشته در میان ایرانیان نقش برجستهای داشته و به گونهای نام او، کلمه ایران را در خاطر زنده میکند.
عشق به اهل بیت(ع) در کلام فردوسی
البته این شاعر حماسی قبل از آنکه از میهن و سرزمین بگوید از دین و مذهب خویش نیز سروده و در اشعار خویش بر تبعت از رسول الله(ص) و وصی ایشان حضرت علی(ع) تأکید میکند و میگوید: منم بندهی اهل بیت نبی / ستایندهی خاک و پای وصی/ اگر چشم داری به دیگر سرای / به نزد نبی و علی گیر جای/ برین زادم و هم برین بگذرم / چنان دان که خاک پی حیدرم
به یک بیان فردوسی حکیم را میتوان شاعری نامید که حب وطن و عشق به زادگاه اعتقادات دینی او را تحتالشعاع قرار نداده است و حتی این اعتقاد را به طور صریح در ابتدای شاهنامه آورده و پایبندی خود به پیروی از مکتب اهل بیت(ع) را اعلام میکند.
رمز ماندگاری شاهنامه
فردوسی را میتوان نگهدارنده زبان و ادب فارسی دانست چراکه در شاهنامه تلاش بر این داشته که از واژگان بیگانه کمتر استفاده کند و همین رمز ماندگاری اثر گرانبهای اوست. خود وی در این باب میگوید: از نظم کاخ بلندی ساختهام که از باد و باران روزگار گزندی به آن نمیرسد و سروده: بسی رنج بردم در این سال سی/عجم زنده کردم بدین پارسی
تاریخ ایران را به نوعی میتوان مدیون فردوسی حکیم دانست چراکه وی با بیان روند تاریخ زندگی اساطیر ایران توانسته بخشی از تاریخ را به صورت مکتوب حفظ کند تا در طول قرون به فراموشی سپرده نشود.
شاعران بسیاری در قرون بعد از روزگار فردوسی از این شاعر بیمانند به نیکی یاد کردهاندکه نمونه آن سعدی است که در بیت شعری از او یاد میکند و بر تربت پاکش رحمت و درود میفرستد.
توس زادگاه و مقبره فردوسی، اکنون کسانی را به سمت خود جلب میکند که علاقهمند به زبان فارسی و تاریخ ایران زمین هستند و تمایل دارند در قالب شعر، ارادت خود را به اهل بیت(ع) نشان دهند چراکه فردوسی از اولین شاعران پارسیگوی بود که از نام مولاعلی(ع) در زمانی که هنوز تَشیع در ایران فراگیر نشده، سخن گفت.
این نوشتار را با بیتی از فردوسی به پایان میبریم تا پندی برای همه ما باشد، به یزدان هرآنکس که شد ناسپاس/ به دلش اندر آید ز هر سو هراس.
