
مجتبی محمدیان، پژوهشگرعلوم دینی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از سمنان، با بیان اینکه دوازدهمین پیشواى معصوم، حضرت حجةبنالحسن المهدى، امام زمان(عج) در نیمه شعبان سال 255 هجرى در شهر «سامرا» دیده به جهان گشود، گفت: او همنام پیامبر اسلام(ص) و همکنیه آن حضرت(ابوالقاسم) است و از جمله القاب آن حضرت، حجت، قائم، خلف صالح، صاحبالزمان، بقیةالله است و مشهورترین آنها «مهدى» است.
وی ادامه داد: پدربزرگوارش، پیشواى یازدهم حضرت امام حسن عسکرى(ع) و مادرش، بانوى گرامى «نرجس» است که بنام «ریحانه»، «سوسن» و «صقیل» نیز از او یاد شده است که در این راستا میزان فضیلت و معنویت نرجس خاتون تا آن حد، والا بود که «حکیمه» خواهر امام هادى(ع) که خود از بانوان عالیقدر خاندان امامت بود، او را سرآمد و سرور خاندان خویش، و خود را خدمتگزار او مىنامید.
محمدیان با اشاره به اینکه حضرت مهدى(عج) دو دوره غیبت داشت یکى کوتاه مدّت(غیبت صغرى) و دیگرى دراز مدّت(غیبت کبرى). اولى، از هنگام تولد تا پایان دوران نیابت خاصّه ادامه داشته و دومى، با پایان دوره نخست آغاز شد و تا هنگام ظهور و قیام آن حضرت طول میکشد، متذکر شد: از آنجا که حکومت ستمگر عباسى، بهمنظور دستیابى به فرزند حضرت امام حسن عسکری(ع) و کشتن او، خانه امام را سخت تحت کنترل و مراقبت قرار داده بود، تولد حضرت مهدى(عج) بر اساس طرح دقیق و منظمى که پیشاپیش، از سوى امام در این مورد ریخته شده بود، کاملاً به صورت مخفى و دور از چشم مردم (و حتى شیعیان) صورت گرفت.
این پژوهشگر علوم دینی افزود: متأسفانه فشارها و تضییقاتى که بهویژه از زمان امام جواد(ع) به بعد بر امامان وارد شد، و محدودیتهاى فوق العادهاى که برقرار گردید بهطورىکه فعالیتهاى امام یازدهم و دوازدهم را به حداقل رسانید نشان داد که زمینه مساعد جهت بهرهمندى از هدایتها و راهبریهاى امامان در جامعه(در حدّ نصاب لازم) وجود ندارد که از اینرو حکمت الهى اقتضا کرد که پیشواى دوازدهم غیبت اختیار کند تا موقعى که آمادگى لازم در جامعه بهوجود آید.
یکى از سنتهاى ثابت الهى آزمایش بندگان و انتخاب صالحان و گزینش پاکان است
محمدیان یکى از سنتهاى ثابت الهى را آزمایش بندگان و انتخاب صالحان و گزینش پاکان دانست و متذکر شد: صحنه زندگى همواره صحنه آزمایش است تا بندگان از این راه در پرتو ایمان و صبر و تسلیم خویش در پیروى از اوامر خداوند تربیت یافته و به کمال برسند و استعدادهاى نهفته آنان شکوفا شود که در این خصوص در اثر غیبت حضرت مهدى(عج)، مردم آزمایش میشوند گروهى که ایمان استوارى ندارند، باطنشان ظاهر میشود و دستخوش شک و تردید میگردند و کسانىکه ایمان در اعماق قلبشان ریشه دوانده به سبب انتظار ظهور آن حضرت و ایستادگى در برابر شدائد، پختهتر و شایستهتر میگردند و به درجات بلندى از اجرا و پاداش الهى نائل میگردند.
مدیر عامل بنیاد نشر قران و عترت استان با استناد به این حدیث از امام موسىبن جعفر(ع) که فرمودند: هنگامى که پنجمین فرزندم غایب شد، مواظب دین خود باشید، خداوند بهوسیله غیبت، بندگان خویش را آزمایش میکند، اظهار کرد: آزمایش بهوسیله غیبت حضرت مهدى، از سختترین آزمایشهاى الهى است.
وی گفت: از جهت اصل غیبت، وقتی بسیار طولانى میشود بسیارى از مردم دستخوش شک و تردید میشوند و برخى در اصل تولد و برخى دیگر در دوام عمر آن حضرت شک میکنند و جز افراد آزموده و مخلص و داراى شناخت عمیق، کسى بر ایمان و عقیده به امامت آن حضرت باقى نمیماند که بر این اساس پیامبر اسلام(ص) میفرماید: مهدى(عج) از دیده شیعیان و پیروانش غایب میشود و جز کسانىکه خداوند دلهاى آنان را جهت ایمان، شایسته قرار داده، در اعتقاد به امامت او استوار نمیمانند.
محمدیان با تأکید بر اینکه از نظر سختیها و فشارها و پیشامدهاى ناگوار در دوران غیبت، مردم دگرگون میشوند متذکر شد: بهطورى که حفظ ایمان و استقامت در دین، کارى سخت دشوار میشود و ایمان مردم در معرض مخاطرات شدید قرار میگیرد.
این پژوهشگر قرآن و حدیث ادامه داد: خداوند، بهوسیله غیبت، جان مبارک امام دوازدهم را حفظ کرده زیرا اگر آن حضرت از همان آغاز زندگى میان مردم ظاهر میشد، او را به شهادت میرساندند که بر این اساس اگر پیش از موعد مناسب نیز ظاهر شود، باز جان او به خطر میافتد و به انجام مأموریت الهى و اهداف بلند اصلاحى خود موفق نمیگردد.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) که فرمود: امام منتظر، پیش از قیام خویش مدّتى از چشمها غائب میشود، یادآور شد: به گفته امام صادق پیشواى دوازدهم، هیچ رژیمى را، حتى از روى تقیه، به رسمیت نشناخته و نمیشناسد. او مأمور به تقیه از هیچ حاکم و سلطانى نیست و تحت حکومت و سلطنت هیچ ستمگرى در نیامده و درنمیآید، و دین خدا را بهطور کامل و بىهیچ پردهپوشى و بیم و ملاحظههاى اجرا میکند.
محمدیان با بیان اینکه غیبت امام مهدى(عج) دو دوره «غیبت صغرى» و «غیبت کبرى» را شامل میشود، گفت: غیبت صغرى از سال 260 هجرى(سال شهادت امام یازدهم) تا سال 329(سال در گذشت آخرین نایب خاص امام) یعنى حدود 69 سال بود. در دوران غیبت صغرى، ارتباط شیعیان با امام بکلى قطع نبود و آنان، به گونهاى خاص و محدود، با امام ارتباط داشتند و در طول این مدّت، افراد مشخصى(که ذکرشان خواهد آمد) بهعنوان «نایب خاص» با حضرت در تماس بودند و شیعیان میتوانستند به وسیله آنان مسائل و مشکلات خویش را به عرض امام برسانند و توسط آنان پاسخ دریافت دارند و حتى گاه به دیدار امام نائل شوند.
دوره غیبت صغری دوران آمادهسازى شیعیان براى غیبت کبرى است
این پژوهشگر علوم دینی افزود: دوره غیبت صغری را میتوان دوران آمادهسازى شیعیان براى غیبت کبرى دانست که طى آن، ارتباط شیعیان با امام، حتى در همین حد نیز قطع شد و مسلمانان موظف شدند در امور خود به نایبان عام آن حضرت، یعنى فقهاى واجد شرائط و آشنایان به احکام اسلام، رجوع کنند زیرا اگر غیبت کبرى یکباره و ناگهان رخ میداد، ممکن بود موجب انحراف افکار شود و ذهنها آماده پذیرش آن نباشد.
وی اظهار کرد: با سپرى شدن دوره غیبت صغرى، غیبت کبرى و دراز مدّت امام آغاز شد که تاکنون نیز ادامه دارد و پس از این نیز تا زمانىکه خداوند اذن ظهور و قیام به آن حضرت بدهد، ادامه دارد که در این راستا غیبت دو گانه امام دوازدهم، سالها پیش از تولد او توسط امامان قبلى، پیشگویى شده و از همان زمان توسط راویان و محدثان، حفظ و نقل و در کتابهاى حدیث ضبط شده است که بهعنوان مثال امیرمؤمنان(ع) فرمود: (امام) غائب ما، دو غیبت دارد که یکى طولانىتر از دیگرى است. در دوران غیبت او، تنها کسانى در اعتقاد به امامتش پایدار میمانند که داراى یقینى استوار و معرفتى کامل باشند.