ضرورت راهاندازی انجمن تاریخ شفاهی خوزستان
گروه اجتماعی: مدیرکل کتابخانههای عمومی خوزستان با ارائه پیشنهاد تأسیس انجمنی با همکاری نویسندگان بومی و اساتید تاریخ دانشگاههای خوزستان با عنوان «انجمن تاریخ شفاهی خوزستان»، بر ضرورت تدوین نقش مردم عادی شهرها و روستاهای خوزستان از طریق جمعآوری مصاحبههای روشمند تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، لفته منصوری، مدیر کل نهاد کتابخانههای عمومی خوزستان در مراسم رونمایی از تازههای نشر دفاع مقدس که امروز چهارشنبه 28 خرداد در تالار مهتاب کتابخانه مرکزی خوزستان برگزار شد، در ابتدای این مراسم گفت: جنگ 8 ساله برای ملت ما جهاد اسلامی و از نوع دفاع مقدس بود و این فقط یک واژه نیست جنگ برای دشمن ما با هدف تجاوز و تصرف خاک بود و برای ما یک رسالت دینی و اعتقادی بود. پرونده جنگ برای دشمن ما در قطعنامه 598 خاتمه یافت ولی دفاع مقدس برای ملت ما ادامه دارد.
تدوین تاریخ دفاع مقدس مبتنی بر اصل جهاد اسلامی است
وی ادامه داد: تدوین تاریخ دفاع مقدس مبتنی بر اصل جهاد اسلامی است و لذا تیپولوژی و شخصیت پردازی در خاطرهنگاری و داستانسرایی و تاریخ شفاهی نه شاید و نه باید که دیگرگون باشد.
منصوری در ادامه به معرفی کتابهای تازه نشر دفاع مقدس پرداخت و عنوان کرد: «خاکریز پنهان» مجموعه خاطرات دکتر محمد حاجیخلف که با مصاحه سید محسن موسوی طیب به زیور طبع آراسته شده است. «پشت دروازه شهر» خاطرات علیرضا معینیان با مصاحبه غلامرضا جهانی مقدم است. هر دو این کتابها در حوزه «تاریخ شفاهی» میگنجد و پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس وابسته به بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس آن را منتشر کرده است.
مدیر کل نهاد کتابخانههای عمومی خوزستان ادامه داد: «اینجا صدایی نیست» ناگفتههای رضا پورعطا از عملیات والفجر مقدماتی که مجموعه داستان است و توسط فرامرز گرجیان تألیف و به وسیله انتشارات صریر بنیاد حفظ آثار انتشار یافته است.
وی در ادامه سخنان خود تاریخ شفاهی را ثبت روشمند رویدادهای زندگی دانست و افزود: شکل امروزی آن پس از جنگ جهانی دوم و اختراع ضبط صوت به یک منبع تاریخی با ارزش تبدیل شده است. تاریخ شفاهی مبتنی بر مصاحبه است. گفتوگویی است بین محقق(مصاحبه کننده) با راوی داستان و محصول تعامل دو اندیشه و بینالاذهانی است.
منصوری گفت: اینکه تاریخ شفاهی گونه ادبی هست یا نه؟ علم است یا فن؟ پروژه است یا پروسه؟ تاریخ است یا اطلاعات تاریخدار را گردآوری میکند موضوع بحث ما نیست. اکنون دنیا دارد از خاطره به سمت تاریخ شفاهی میرود چون در آن مستندنویسی میشود.
مدیر کل کتابخانههای عمومی خوزستان در ادامه به بیان تفاوتهای خاطرهگویی و خاطرهنگاری پرداخت و خاطرنشان کرد: خاطرهنگاری امری ادبی- تاریخی است. ادبی است چراکه با سود بردن از آرایههای ادبی ساختمان بیرونی خود را شکل میدهد، همچنین امری تاریخی است چرا که وقایعنگاری است.
وی با بیان اینکه واقعگرایی و پرهیز از ذهنیتگرایی و خیالپردازی مرز بین خاطرهنویسی و داستانسرایی است، گفت: خاطره با داستان تفاوت اساسی دارد. معمولاً حادثه در خاطره روایت میشود ولی در داستان طراحی، ساخته و نشان داده میشود.
منصوری در باب تفاوت تاریخ شفاهی و خاطرهنگاری نیز گفت: تاریخ شفاهی موضوع محور است در حالی که خاطرهنویسی شخص محور و نوعی بیوگرافی یا اتوبیوگرافی است. تاریخ شفاهی نه تنها درباره این که رزمندگان چه کردند سخن دارد، بلکه درباره این که آنها چه میخواستند بکنند، نیز به ما خبر میدهد.
وی در ادامه به بررسی جایگاه و اهمیت دو کتاب «خاکریز پنهان» و «پشت دروازه شهر» پرداخت و عنوان کرد: اگر فقط تأملی در نظریه جامعه ضد انباشت یا کوتاه مدت ایرانی که توسط دکتر کاتوزیان ارائه شده است، داشته باشیم ضرورت مستندسازی تاریخ رشادتها و ایثارگریهای رزمندگان و ملت بزرگ ایران و تدوین تاریخ بلند این فصل تاریخی از طریق مصاحبه با هزاران نفراهمیت مییابد.
منصوری در خصوص کتاب «اینجا صدایی نیست» اظهار کرد: در این کتاب به «انسان در جنگ» و «انسان برآمده از جنگ» پرداخته و «انسان جنگ» را فراموش کرده است. بر اساس این سبک شاهد گریز از ادبیات رسمی دفاع مقدس هستیم. قهرمان داستان میترسد، فرمانده فاتح در دانشگاه تحقیر میشود، مواد مخدر مصرف میکند برای یافتن میخ کفش برای کفاشی پدرش در «اسکافی فاو» تلاش میکند و بابت پیدا کردن میخ از فتح فاو شادمانتر میشود.
مدیر کل کتابخانههای عمومی خوزستان ادامه داد: این سبک در مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» احمد دهقان، «کفشهای شیطان را نپوش»، «تو میگی من اونو کشتم»، «فعلا اسم ندارد» احمد غلامی و «گنجشکها بهشت را میفهمند»، «لالایی لیلی» و «نفس نکش بخند بگو سلام» حسن بنی عامری دیده میشود.
وی د ر ادامه چند پیشنهاد در حوزه ادبیات دفاع مقدس ارائه کرد و گفت: نقد کتاب را جدی بگیریم و به انتشار کتاب بسنده نکنیم. از صدا و سیمای مرکز خوزستان، رسانههای گروهی و منتقدان درخواست میکنم این مهم را وجهه همت خود سازند. ادارهکل کتابخانه های عمومی استان این بستر را هم در کتاب کاغذی و هم دیجیتال از طریق شبکه کتابخوانان حرفهای فراهم کرده است.
دانشگاه شهید چمران اقدام به تاسیس دپارتمان تاریخی شفاهی دفاع مقدس کند
منصوری با تصریح بر اینکه متأسفانه وزارت علوم، رشته تاریخ شفاهی را به رسمیت نشناخته است، پیشنهاد داد: دانشگاه شهید چمران به عنوان رزمندهترین و ایثارگرترین دانشگاه کشور در دوران دفاع مقدس، دپارتمان تاریخی شفاهی را در دانشکده ادبیات تأسیس کند. تا حداقل به تاریخ پرافتخارش ادای دین کند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی خوزستان ادامه داد: متأسفانه ما در زمینه داستان بلند و رمان در حوزه دفاع مقدس کم کار کردیم یا میترسیم کار کنیم. در این بخش حوزه هنری، بنیاد حفظ آثار و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی میتوانند نقشآفرینی بکنند.
وی گفت: انجمنی با همکاری نویسندگان بومی و اساتید تاریخ دانشگاههای خوزستان با عنوان «انجمن تاریخ شفاهی خوزستان» تأسیس کنیم و نقش مردم عادی شهرها و روستاهای خوزستان را از طریق جمعآوری مصاحبههای روشمند و فعال تدوین کنیم.
