روزهداری، بیماریهای چشم و چکاندن قطرههای چشمی
گروه سلامت: تفکر عمومی در خصوص روزهداری برای بسیاری از بیماران، نهی از روزهگرفتن است در حالی که بسیاری از بیماران نیز میتوانند از ثواب این فریضه الهی بهرهمند شوند از جمله افراد مبتلا به بیماریهای چشمی.
هانیه دلشاد، دکترسیدفرزادمحمدی، دکتریدالله اسلامی با ارسال یادداشتی به خبرگزاری ایکنا به تشریح نحوه روزهداری برای افراد مبتلا به بیماریهای چشمی پرداختهاند. در این یاداشت امده است:
آب سیاه چشم و روزهداری
روزهداری و آب سیاه به سه دلیل به هم ارتباط دارند:
1. پایین آوردن فشار چشم مداخله کلیدی ما در درمان و کنترل بیماری آب سیاه است و این موضوع نشان داده شده است که به دنبال دریافت مایعات زیاد پس از افطار و سحر فشارچشم افزایش مییابد. این نوسان البته زیاد نیست و در حدود 2.5 میلی متر جیوه اندازه گیری شده است.
2. این فرضیه مطرح است که رژیم غذایی سالم (شامل میوه، لبنیات و سبزیجات) موجب سلامت بیشترعصب بینایی میشود که در بیماری آب¬سیاه در معرض آسیب است.
3. قطرههایی که برای پایین آوردن فشار چشم استفاده میکنیم میتوانند از راه مجرای تخلیه اشک به بینی و سپس حلق راه یابند!
از این رو سه مطلب عنوان شده رویکردهای زیر قابل طرح هستند:
- برخی از متخصصین با گرفتن جانب احتیاط، توصیه شان به روزه نگرفتن در بیماران آب سیاه به طور کلی است.
- درباره افراد مبتلا به آب سیاه پیشرفته وکنترل نشده اجماع نسبی به نگرفتن روزه هست.
- اما افراد مبتلا به آب سیاه وعلاقمند به روزهداری میتوانند برنامه زیر را مراعات کنند:
1. پیش از ماه مبارک، به پزشک خود مراجعه نمایید و از کنترل مناسب بیماری خود اطمینان یابید.
2. از کیفیت رژیم غذایی خود (و نه کمیت) در روزهداری مطمئن شوید (در صورت لزوم با دریافت مشاوره تغذیه).
3. به ضرورت، پزشک میتواند برای مهار افزایش فشار چشم به دنبال افطار وسحری، زمانبندی قطرههای قبلی را بازنگری نماید یا یک قطره جدید کنترل فشارچشم را برای یک ساعت پیش از افطار اضافه نماید. حتی میتوانید با صلاحدید و نظر چشمپزشک خود، در ساعات پس از افطار (و سحر)، جهت اندازهگیری فشار چشم به اورژانس مرکز چشمپزشکی مراجعه نمایید و از کنترل بودن فشار چشم در این ساعات نیز مطمئن شوید.
روزهداری و خشکی چشم
یکی از تاثیرات روزهداری کم شدن آب بدن است. این امرمیتواند موجب کم شدن جریان اشک چشم و به تبع آن افزایش غلظت اشک 3 و خشکی چشم (به دلیل کاهش تولید اشک پایه) شود و افرادیکه مشکل اشک و خشکی چشم دارند، با روزهداری، خشکی چشمشان بیشتر شود. این قضیه زمانیکه روزهداری در فصول گرم سال است و طول زمان روزهداری بلند است، بیشترتظاهرمییابد. این افراد میتوانند با استفاده ازقطرههای اشکهای مصنوعی و گذراندن وقت در فضای خنک و مرطوب این مشکل را مرتفع نمایند. در موارد شدیدتر مشورت با پزشک توصیه میشود.
روزهداری وعیوب انکساری
چنین گفته میشود که روزهداری موجب افزایش نمره عینک میشود. این جمله مبنای علمی ندارد و نمیتوان عدم روزهداری را به دلیل نمره بالای عینک، توصیه کرد.
گاهی بروز پیرچشمی (تاری دید برای کارهای نزدیک و مطالعه)، با روزه داری همزمان میشود. شاید روزهداری پیر چشمی را چند ماهی جلو بیندازد اما ایجاد کنندهاش نیست.
روزهداری و جراحی آب مروارید
بیمارانی که به دلیل آبمروارید، عمل جراحی میشوند و داخل چشمشان لنز گذاشته میشود، میتوانند روزه بگیرند. این بیماران بایستی درطول زمان روزه، داروهای چشمی خود را استفاده کنند.
روزهداری و چکاندن قطرههای چشمی
درباره چکاندن قطره درهنگام روزهداری از مراجع محترم تقلید فتاوای زیر در دسترس است:
آیات عظام امام خمینی(ره)، اراکی، تبریزی، بهجت، صانعی، نوری همدانی، موسوی اردبیلی، فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی، وحیدخراسانی، سیستانی وسبحانی
اگر دارو به حلق نرسد یا به حلق برسد و فرو نبرد، روزه باطل نمیشود. هرچند به طورکلی ریختن قطره به چشم در صورتیکه مزه یا بوی آن به حلق برسد، کراهت دارد. یعنی بهتر است ترک شود ولی مبطل روزه نیست.
آیت الله مکارم شیرازی
اگر به حلق وارد نشود، یا شک داشته باشیم، اشکالی ندارد. اگر یقین دارد به فضای حلقمیرسد و فرو رود، برای روزه اشکال دارد.
آیت االله مظاهری
ریختن دارو به چشم مکروه است.
راه حل
برای مهار یا کاهش ورود قطره چشمی به حلق، تمام یا بخشی از کارهای زیر را به مدت دو دقیقه پس ازچکاندن قطره انجام دهید:
1. پس از چکاندن قطره، اضافه آن را در گوشه چشم پاک کنید.
2. چشم را بسته نگهدارید (پلک نزنید).
3. سر را به سمت همان چشمی که قطره دریافت کرده است، کج نگاهدارید یا در حالت درازکش بمانید یا سر را پایین نگاه دارید.
به این ترتیب اثر جاذبه زمین در فرو رفتن قطره مهار میشود یا اینکه جریان قطره از سمت داخلی چشم (مجاری هدایت اشک به داخل بینی)، به سمت گوشه خارجی چشم هدایت میشود.
4. گوشه داخلی چشم (محل رسیدن پلک بالا و پایین) را فشاردهید.
به این ترتیب مجاری تخلیه بسته میشوند.
پس میشود آب سیاه و خشکی چشم داشت، قطره هم چکاند و روزه هم گرفت.
التماس دعا
هانیه دلشاد، دکترسیدفرزادمحمدی، دکتریدالله اسلامی
مراجع
1. Assadi et al. Impact of Ramadan fasting on intraocular pressure, visual acuity and refractive errors. Singapore Med J. 2011 Apr;52(4):263-6.
2. Kerimoglu et al. Effect of altered eating habits and periods during Ramadan fasting on intraocular pressure, tear secretion, corneal and anterior chamber parameters. Eye (Lond). 2010 Jan;24(1):97-100.
3. Koktekir et al. Effect of Religious Fasting on Tear Osmolarity and Ocular Surface. Eye Contact Lens. 2014 May 28. [Epub ahead of print]
