تعاریف نادرست از مباحث دینی، مانع حرکت نظام اخلاق اسلامی در مسیر صحیح میشود
گروه اندیشه: استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان گفت: تعاریف نادرست از مباحث اساسی دین مبین اسلام و همچنین اخلاق اسلامی مانع حرکت نظام اخلاق اسلامی در مسیر صحیح میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، محسن جاهد، استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان عصر روز گذشته، 12 مردادماه در نشست «کاربرد اخلاق و فضیلتهای آن» که با حضور کارکنان جهاد دانشگاهی استان زنجان در سالن همایشهای شهید نوری این نهاد برگزار شد، با تأکید بر اینکه تعریف برخی موارد در نظام اخلاق اسلامی برای برخی انسانها به درستی صورت نگرفته است، گفت: «توکل» یکی از این مواردی است که در صورت درست تعریف نشدن آن، نظام اخلاق اسلامی در مسیر صحیح حرکت نخواهد کرد.
وی افزود: تعاریف نادرست از مباحث اساسی دین مبین اسلام و همچنین اخلاق اسلامی، محدود به تعریف توکل نبوده و مباحثی همچون زهد و رضا نیز گاهاً در زمره تعریفهای نادرست قرار میگیرند و همین امر مسیر اخلاق اسلامی را بد جلو میبرد.
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان با اشاره به اینکه توکل در نظام اخلاق اسلامی، به هیچ عنوان به معنای کنار زدن عقلانیت و ابزارها نیست، اظهار کرد: کنار زدن عقلانیت به بهانه توکل بر خدا، نتیجهای جز ایجاد جریانها و فرقههای دور از عقلانیت و تندرویی همچون داعش در عصر حاضر و خوارج در صدر اسلام در بر ندارد.
دوری از تعقل به بهانه توکل، نشانه انسانهای جاهل است
جاهد بیان کرد: دوری از تعقل به بهانه توکل بر خدا، نشانه انسانهای جاهل و کسانی است که اهل تعادل نیستند و افراط و تفریط را پیشه خود قرار میدهند؛ از اینرو میتوان به جرأت بیان کرد که وجود اینگونه انسانها، بلای بزرگی برای یک جامعه است و مبارزه با این نوع حماقتها بسیار دشوار است.
وی با بیان اینکه در باور و سطح تفکر عمومی، توکل به معنای واگذار کردن امور به خداوند متعال تعریف شده است، اظهار کرد: بر اساس آیه 39 سوره مبارکه نجم «وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى؛ و این که براى انسان جز آنچه تلاش کرده نیست»، توکل باید همراه با تلاش انسان باشد و بدون کوشش، نباید امور را به خداوند متعال واگذار کرد.
این مدرس دانشگاه زنجان ادامه داد: توکل در معنای دوم خود، شرایطی دارد و بر اساس این تعریف، انسان کار خویش را بر عهده میگیرد، اما در کنار آن میداند که نیرویی غیبی در کنار اوست و در شرایطی به او مدد میرساند.
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان، مقدس بودن هدف، کوشش و خلوص نیت را مهمترین شرایط توکل دانست و عنوان کرد: آموزههایی که برداشتهای نادرستی از توکل را ارائه دادهاند، قابل بهرهبرداری نیستند و افراد باید مراقب باشند که در اخلاق اسلامی از منابع معتبر و قابل استنادی همچون اصول کافی استفاده کنند.
جاهد در پایان با اشاره به اینکه «زاهد» در متون دینی ما به فردی اطلاق میشود که تمایل درونی به مال دنیا ندارد، نه اینکه فقیر باشد، یادآور شد: هر نوع توصیه اخلاقی که منجر به وابسته شدن جامعه به دیگران بشود، حرام است و براین اساس زهد به معنای فقر نیست؛ چراکه جامعه فقیر، از هر جهت نیازمند دیگران است.
