بررسی عملکرد رسانهها در معرفی علمای موفق/ مذمت علمای نااهل در روایات
گروه اندیشه: در طول تاریخ اسلام، علما و روحانیت نقش مهمی برعهده داشتهاند، آنان همواره با تبلیغ مسائل دینی و احکام شرعی، مردم را رهنمون شدهاند، اما در عصر حاضر رسانهها تا چه حد در معرفی علما موفق عمل کردهاند؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، در طول تاریخ اسلام، علما و روحانیت نقش مهمی را برعهده داشتهاند، آنان برخاسته از دل مردم و با مردم بودند و همواره با تبلیغ، ترویج و اشاعه مسائل دینی، اسلامی و احکام شرعی، مردم را ارشاد و راهنمایی میکردند.
از طرفی مردم نیز برای رفع چنین مشکلات و حتی مسائل شخصی خود به نزد عالمان روزگار رجوع کرده و از کمال فیض محضرشان بهرهمند میشدند.
به عبارتی از دیرباز تاکنون، وجود علما برای مردم هم نعمت است هم برکت؛ چنانچه اسحاقبن یعقوب طی نامهای از امام زمان(عج) میپرسد که به هنگام غیبت شما در حوادثی که پیش روی ما است به چه کسی مراجعه کنیم؟ ایشان میفرمایند: «در حوادث و رویدادهایی که برایتان پیش میآید به راویان حدیث ما مراجعه کنید که آنان حجت من بر شما هستند و من حجت خدا بر آنان هستم.» (بحارالانوار، ج 53، ص 191- وسائل الشیعه، ج 18، ص 101- کمال الدین، ج 2، ص 484- نجم الثاقب، ص 791)
با توجه به اهمیت این موضوع و تأکید امام زمان(ع) به مراجعه به علمای روایتکننده حدیث و پیروی بیچون و چرا از آنان، لزوم شناخت علمای مورد تأیید اهل بیت(ع) و تشخیص آنان از علمای گمراه یعنی همان عالم نماها آشکار میشود. چراکه احادیث بسیاری در مذمت علمای آخرالزمان و عاقبت آنان و پیروانشان نقل شده است. با توجه به احادیث و بهطور خلاصه میتوان گفت ویژگی علمای مورد تأیید اهل بیت(ع) در مواردی همچون: سوق دادن مردم به اهل بیت(ع) و به ویژه امام زمان(عج)، مطابقت کردار با گفتار، تواضع و فروتنی، خویشتنداری و خاموشی(یعنی سکوت و صحبت نکردن جز در صورت لزوم)، عمل به قرآن و عدم تفسیر به رأی، وارد نشدن در دنیا و پیروی نکردن از پادشاهان و سلاطین، مخالفت با هوای نفس و فرمانبرداری از خدا و تشخیص حلال و حرام دین خدا مطرح شده است.
خوشبختانه تاریخ کشور ما نیز از وجود چنین علمایی بیبهره نبوده و نقش و حضورشان در همه صحنهها و در هر شرایط از شکلگیری نهضت مشروطه گرفته تا پیروزی انقلاب اسلامی، عرصههای دفاع مقدس و سازندگی و نیز امروز که به دوران جنگ نرم تعبیر میشود، بینظیر و نمایان بوده است؛ چراکه این حضور هم باعث دلگرمی و هم یک پشتوانه عظیم برای ملت ما بهشمار میرود.
آذربایجان شرقی و تبریز نیز زادگاه و مهد چنین علمایی بوده، چراکه توانسته عالمانی مجاهد، با ایمان و با اخلاقی چون علامه امینی، علامه طباطبایی، علامه قاضی، علامه جعفری و شیخ محمد خیابانیها را در خود بپروراند.
لذا برآن شدیم تا نقش علمای دینی را در طول تاریخ تاکنون مورد بررسی اجمالی قرار دهیم:
آشنایی با علمای معاصر، برای مخاطب قابل پذیرشتر است
خوشبختانه در ماه مبارک رمضان امسال رسانه ملی از طریق شبکه قرآن و معارف سیما در لحظات افطار تحت عنوان برنامه «ضیافت» توانست چهرههایی از علما را به قاب تصویر بکشاند، حال در این خصوص بازتاب از سوی مخاطبان تا چه حدی بوده و آیا تولید چنین برنامههایی نیاز جامعه را برآورد کرده است، سؤالی بود که پرویز امیری، یکی از تهیهکنندگان این برنامه در گفتوگو با ایکنا، اینچنین به آن پاسخ داد: تولید و پخش چنین برنامهای بهصورت زنده در این ماه عامهپسند بوده و سعی شد تا به بیان اخلاق و رفتار 29 نفر از علمایی که از هر لحاظ در ذهن مخاطبان ملموس هستند، پرداخته شود.
وی بیان کرد: ارتباط علما با خدا و نیز سیره اهل بیت(ع) قویتر بوده و آنها راهشان را در رسیدن به قرب الهی، درست انتخاب کردهاند، لذا معرفی آنان و پرداختن به مسلک و روششان برای بصیرتبخشی و روشنگری مردم بهخصوص جوانان مؤثر خواهد بود.
امیری با اشاره به تناسب طی مسیر تقرب الهی و نیازهای زمان، افزود: اگر مخاطب با علمای معاصر خود آشنا شود بهتر میتواند مسیرش را به سمت اعتلای مقام انسانی سوق دهد.
استقبال جوانان از برنامههای مذهبی چشمگیر است
سیدافضل میرلوحی، یکی دیگر از تهیه کنندگان برنامه ضیافت هم در این خصوص با اشاره به اینکه پیامبر اسلام(ص) و ائمه(ع) الگو برای همگان هستند و علما و مراجع هم با الگوپذیری صحیح از آنان توانستهاند به قلههای رفیع تقرب الهی دست یابند، به ایکنا گفت: با توجه به اینکه علمای عصر حاضر برای جوانان عینی و ملموسترند و زندگی و نحوه معیشت آنان نسبتاً با زندگی عامه مردم یکسان و قابل رؤیت است، لذا با معرفی روحانیان و عالمان حاضر بهتر میتوان الگوسازی کرده و مسلک آنان را بین اقشار مردم رواج داد.
میرلوحی ادامه داد: در قالب برنامه «ضیافت» سعی شد تا با دعوت از فرزندان و شاگردان علمایی چون آیتالله مرعشی، آیتالله بهجت، آیتالله اراکی گلپایگانی و حتی حضور علمای معاصر از جمله آیتالهر حسینی بوشهری، مدیر حوزههای علمیه کشور و آیتالله خاتمی، امام جمعه موقت تهران برای آشنا کردن و افزایش روحیه خودسازی و تقوای مردم و طلبههای جوان اقدامی اساسی صورت گیرد.
وی استقبال مخاطبان و جوانان را از چنین برنامههای دینی چشمگیر دانست و افزود: وقتی جوان امروزی با اشتیاق تمام در مجالس و محافل دینی چون اعتکاف رمضانیه حاضر میشود و برای مشاهده برنامههای مذهبی جوانپسند و جذاب، وقت میگذارد، بیانگر این شوق و نیاز فطری است.
علما و روحانیان با رفتار و کردار خود سبک زندگی اسلامی را ترویج دهند
عبدالکریم عرشی، تهیهکننده مستند «حدیث سرو» در رسانه ملی نیز در این خصوص به ایکنا گفت: بدون تردید علما الگوهای عینی برای قشر جوان، طلاب و دانشجویان هستند و از آن جاییکه قرآن، پیامبر اسلام(ص) را اسوه برای بشریت معرفی کرده است و علمای راستین نیز پیرو راه آن بزرگوار هستند، معرفی چنین افرادی در ترویج اخلاق محمدی(ص) و سیره و روش اسلامی بسیار تأثیرگذار است.
وی افزود: جوانان طالبحقیقت با الگوپذیری از این عالمان میتوانند اصول سبک زندگی اسلامی که به یقیین در زندگی آنان همواره رعایت شده را وارد بطن زندگی خویش کرده و با قرار دادن خط و مشی زندگی عالمان بزرگ، در راه سعادت و سلامت قدم بردارند.
این برنامهساز تلویزیونی اظهار کرد: امروزه دشمنان اسلام با تهاجم فرهنگی گسترده میخواهند ارتباط بین علما و مردم بهخصوص جوانان را کمرنگ جلوه دهند که در وهله اول خود روحانیون باید در این ارتباط حساس بوده و رفتار و کردار خود را به سبک زندگی نبوی و علوی نزدیکتر کنند.
عرشی همچنین یکی از مهمترین رسالت رسانهها را معرفی صحیح علما، روحانیون، طلاب و اشخاصی که در مسیر تقرب به سوی خدا گام برداشته و به کمالاتی دست یافتهاند عنوان کرد.
علما هویت تاریخی اسلام و ایران را پاسداری کردند
عزیز جوانپور، رئیس سازمان کتابخانهها و مرکز اسناد شمالغرب کشور در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه علما و روحانیت همیشه در مقابل ظلم و استبداد ایستادگی کردند به نقش آنان در دوران مشروطیت و هدایت افکار مردم در مسیر درست اشاره کرد و گفت: عالمان دینی و مراجع عالیقدر از دیرباز پناهگاه امن برای مردم بودند و علاوه بر رسیدگی و رفع مشکلات آنان در همه صحنهها و جریانهای انقلابی نیز پیشتاز و در کنار ملت حاضر بودند.
وی مبارزه با استبداد، ایستادگی در مقابل استعمارگران و زورگویان را از خصوصیات اخلاقی علما و مراجع عنوان کرد و افزود: با توجه به این خصوصیات در دوران مشروطیت نیز نقش علمایی چون آخوند خراسانی، نائینی و بهبانی بینظیر بوده است.
وی ادامه داد: پس از این نهضت متاسفانه عدهای از روشنفکران غربی با مطرح کردن موضوع جدایی دین از سیاست مانع اجرای کانل قوانین مشروطهخواهان شدند.
جوانپور همچنین به ثمر نشاندن انقلاب اسلامی را مرهون مجاهدت ایثارگرانه عالمان و روحانیت دانست و افزود: حضور فعالانه آیتالله قاضی طباطبایی بین مردم و هدایت و بسیج افکار مردم و ایستادگی دربرابر رژیم طاغوت نمونهای بارز از این موضوع است؛ به یقین پیروزی در چنین جریانهایی بدون وجود مراجع هرگز امکانپذیر نمیشد.
وی اظهار کرد: با توجه به تاریخ گذشته کشور نقش عالمان دینی در همه دورانهای مختلف سیاسی، علمی و فرهنگی محرز است؛ بهگونهای که میتوان آنان را پاسداران هویت تاریخی اسلام و ایران برشمرد.
رئیس سازمان کتابخانهها و مرکز اسناد شمال غرب کشور تأکید کرد: برای مقابله از نفوذ فرهنگ منحط غربی باید نسل جوان را از هویت ملی و تاریخی خود آگاه کرده و آثار و برکات بزرگان دینی و ملی را برای آنان تبیین کرد که در این عرصه رسانهها نیز میتوانند با روشنگری و بصیرتبخشی در حفظ این هویت ملی سهیم باشند.
قصد دشمنان از تهاجم فرهنگی، ایجاد شکاف بین مردم و روحانیت است
حجتالاسلام عبدالرحیم سرایی، جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه عاشورا در این خصوص به ایکنا گفت: روحانیت در سالهای قبل و بعداز انقلاب اسلامی و در دوران دفاع مقدس در دو محور اساسی تبلیغ، روشنگری و نیز رزمی ـ تبلیغی فعالیت میکرد و عمده وظیفه آنان تنها صرف تبلیغ نبود؛ بلکه در کنار آن خودشان هم شهادتطلبانه پیشتاز و پیشرو خط مقدم جبههها بودند.
وی افزود: براساس آمار اعلام شده وجود 5 هزار شهید روحانی و طلبه در سطح کشور و 141 شهید روحانی در استان آذربایجان شرقی شاهد این قضیه مهم است.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه عاشورا با بیان اینکه درحال حاضر قصد دشمنان در تهاجم فرهنگی، ایجاد شکاف بین مردم و روحانیت است، ادامه داد: باید متولیان فرهنگی و مربیان حوزوی، جهاد مضاعف داشته باشند تا برای مقابله با این موضوع، عالمانی اخلاقمدار و آگاه به علم روز تربیت کنند تا جوانان را به آموختن تعالیم اسلامی ترغیب کرده و منشأ اثر باشند.
حجتالاسلام سرایی برگزاری یادوارههای شهدای روحانی و بیان نقش آنان در دوران دفاع مقدس و معرفی چهرهها و رفتارهای شهدای شاخصی از این اقشار از جمله شهید قویدل و شهید مهدوی را در این ارتباط مؤثر دانست و افزود: همچنین علاوه بر این، میتوان در فضای مجازی یا با تألیف کتاب و مقاله و تولید فیلم خدمات مفیدی ارائه کرد.
علما با مجهز شدن به علوم اسلامی جوانان را ارشاد کنند
وظیفه علما و روحانیت عصر حاضر مسئله مهم دیگری است که در این خصوص نیز محمدجواد اکبری، معاون تهذیب حوزه علمیه حضرت ولیعصر(عج) تبریز به ایکنا گفت: با توجه به اینکه جنگ نرم همان جنگ عقاید و اندیشهها بوده و دشمنان بهخصوص دنیای غرب در این جنگ با عقاید مردم مخالفت میکنند، میتوان به تعبیر امام راحل(ره) که اندیشه و عقیده مردم و نظام حکومتی در ایران را بر اساس اندیشه اسلام ناب محمدی(ص) میدانستند اشاره کرد؛ چراکه این اندیشه همواره حامی مظلومان بوده و اشخاصی که براین اعتقاد بوده و هستند، همیشه در برابر زورگویان، طاغوت و ظالمان ایستادگی کردهاند و در این راستا متحمل صدمات و لطمات فراوانی نیز شدهاند.
وی برای مقابله با جنگ نرم، تحصیل علم، تهذیب نفس، آشنایی و مجهز شدن به علوم اسلامی و مسائل روز و داشتن تقوا و معرفت را از مهمترین وظایف علما دانست و افزود: اگر علما بتوانند ارتباط خود را با مردم بهخصوص جوانان محکم کرده و نیاز آنان را در زمینههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... استخراج و جواب مناسب داشته باشند، جوانان را از گمراهی نجات خواهند بخشید.
اکبری یادآور شد: همچنین به منظور آشنایی بیشتر مردم با فعالیتهای علما باید با زبان هنر به شکلی جوانپسند و با تولید سریال ها و فیلمهای مستند و انتشار کتاب آنان عمل کرد.
