وعده پذیرش توبه، آدمی را به سمت اصلاح خویش سوق میدهد
گروه اجتماعی: وعده توبه به انسان از سوی خداوند سبحان به این معناست که در صورت توبه واقعی، خداوند گناهان او را میبخشد، بدون شک تضمین به این وثوق و اطمینان، ریشه امید را در وجود انسان میدواند و آدمی را به سمت اصلاح خویش سوق میدهد.
جاسم شمیری، فعال قرآنی خوزستان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، با اشاره به اینکه موضوع توبه در آیات متعددی از قرآن کریم اشاره شده است، گفت: با تأمل و تدبر در معنای این آیات میتوان دریافت که خداوند سبحان تا چه اندازه نسبت به بندگانش بخشنده است.
وی توضیح داد: حب و دوستی خداوند نسبت به بندگانش وصفناپذیر است؛ به حدی است که با یک تصمیم قطعی و نهایی بنده بربازگشت به حضرتش و ترک گناهان و برداشتن موانعی که آنها را از خداوند دور کرده است، او را از همه گناهان پاک کرده و نیکیها را جایگزین گناهان گذشتهاش میکند؛ این وعده محقق خداوند است که میفرماید: «إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّـیِّئَاتِ؛ نیکىها بدىها را از بین مىبرد» (سوره هود آیه 114)، این آیات متعدد نیز حکایت از این دارد که خداوند توبه را از بندگان میپذیرد.
لازمه پذیرش توبه واقعی تحصیل شرایط آن است
شمیری عنوان کرد: توبه شرایط ویژه و خاصی دارد که هر کس در این مقام قرار گیرد باید این شرایط را در خود تحصیل کند، توبه در واقع بازگشت و تجدید میثاق با خداوند است موارد و شرایطی را میطلبد؛ از سوی دیگر، زمانی که انسان تصمیم میگیرد به خداوند بازگردد؛ خداوند نیز وی را یاری میکند و توبهاش را میپذیرد؛ این یاری خداوند در مواردی که انسانی به جهالت و از روی نادانی مرتکب گناهی شده باشد، نُمود بیشتری مییابد؛ همانگونه که در آیات قرآن بیان شده است: «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوَءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِیبٍ فَأُوْلَـئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَکَانَ اللّهُ عَلِیماً حَکِیماً؛ در حقیقت، (پذیرش) توبه که (طبق وعده الهى) بر عهده خداوند است، براى افرادى است که کار زشت را از روى نادانى انجام مىدهند، سپس به زودى توبه مىکنند، آنهایند که خداوند توبهشان را مىپذیرد، و خدا همواره دانا و حکیم است»(سوره نساء، آیه 17).
این کارشناس قرآنی در توضیح مطلب گفت: واژه «جهل» در این آیه قطعاً به معنای ندانستن نیست، بلکه مقصود نوعی غفلت است که وقتی انسان مرتکب گناهانی میشود، به غفلت که از وجوه «جهل» مذکور در آیه است، دچار میشود.
وی با تأکید براینکه خداوند در قرآن ما را به امیدواری حتّی پس از ارتکاب به گناهان فرا میخواند، گفت در آیه: « قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ؛ بگو: اى بندگان من که در جنایت به خویش (به واسطه گناه) از حد گذشتید، از رحمت خدا نومید نگردید، بىتردید خداوند همه گناهان را مىآمرزد، زیرا اوست آمرزنده و مهربان»، (زمر آیه 53)؛ واژه «اسرف» در این آیه یعنی خروج از حد؛ اگرچه این خروج از حد نه از روی جهل و بلکه از روی تعمد باشد؛ باز هم خداوند امیدواری میدهد «از رحمت خدا نومید مگردید» که این وعده محقق خداوند به امیدواری، تأثیر به سزایی در ترمیم روحیه شخص گنهکار دارد.
با توبه، آمرزش گناهان انسان محقق میشود
این فعال قرآنی ادامه داد: عبارت «إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا» به این معنا نیز اشاره دارد که خداوند بزرگترین گناهان را هم میبخشد، شایسته است این خطاب را متّوجه آنان سازیم که با انجام گناهان زیاد این توهم را دارند که از خداوند دور شوند زیراکه با این بار گناهان زیاد، راه بازگشتی ندارند؛ زیرا که برخلاف تصور این دسته افراد، خداوند وعده آمرزش همه گناهان را داده است و میفرماید: بندگانم که ارتکاب گناهان شما را خارج از حد کرد، از رحمت خداوند ناامید نشوید.
شمیری توضیح داد: این شمول رحمت خداوند؛ حتّی در مورد قاتل حمزه عموی پیامبر(ص) محقق شد و پیامبر(ص) رحمت نیز او را بخشید. همچنین آنجا که در روز عاشورا زهیر با یک صحبت امام حسین(ع) در حالی که در جنگ صفین علیه امام عل(ع) شمشیر زد، میان دستان سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) به شهادت رسید و این نمونهها تأکید بر این واقعیت دارند که همیشه راه توبه روی بندگان باز است و برای ورود به آن شراط نوجوانی، جوانی و پیری مطرح نیست.
ارتکاب گناه سبب ناآرامی روحی و روانی است
این مدرس قرآنی تصریح کرد: از مهمترین اثرات زیانبار احساس گناه، آسیبهای روحی و روانی است؛ زیرا پس از ارتکاب گناه، شخص گناهکار مورد سرزنش نفس لوامه قرار میگیرد و به روان و روحی ناآرام به سبب انجام گناه دچار میشود، پیامد آن، افسردگی و اضطراب نسبت به عقوبت گناه، یأس و ناامیدی و تکرار گناه است.
وی گفت: ناامیدی و ناآارمی حاصل از ارتکاب گناه با چنین مفهومی حرکت و جنبش را کُند ساخته و شادابی جسم و تن را از میان میبرد، دنیا به دیده فرد ناامید، تیره و سیاه میشود، اضطراب او را تحت فشار میگذارد و احساس رنج و خود کمبینی شدید براو مسلط شده و سلامت روانی او را به خطر میاندازد.
شمیری در پایان تأکید کرد: قرآن راه حل مؤثر و کمنظیر برای درمان احساس گناه را توبه بیان میفرماید، وقتی که انسان از سوی خداوند به امر توبه وعده داده میشود به این معنی که خداوند اشتباهات انسان را درصورت توبه واقعی خواهد بخشید و از آنجا که خداوند خلف وعده نمیکند، وقوع آن مانند واجب است و این مطلب را اکثر مفسرین بیان داشتهاند که بدون شک تضمین به این وثوق و اطمینان، ریشه امید را در وجود انسان میدواند و آدمی را به سمت اصلاح خویش سوق می دهد.
