توسل؛ راهی برای تقرب به درگاه الهی یا شبههای برای تخریب مذهب شیعه
گروه اجتماعی: امروزه شبکههای گسترده تبلیغاتی اقدام به شبههافکنیهای متعددی در مقابله با مکتب اهل بیت(ع) میکنند که یکی از آنان مطرح کردن شبهاتی درباره توسل است؛ اما آیا بهراستی واسطه قرار دادن بین خود و خدا آنگونه که وهابیت میگویند نوعی شرک است؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، برای ما شیعیان شنیدن واژه توسل کلمهای بسیار آشنا است و کمتر کسی را میتوان شناخت که در سختیهای زندگی دست به دامان معصومین(ع) نشده باشد تا به برکت وجود مقدس این مقربان درگاه الهی از خداوند رفع مشکلش را نخواهد.
اما امروزه شبکههای گسترده تبلیغاتی اقدام به شبههافکنیهای متعددی در مقابله با مکتب اهل بیت(ع) میکنند که یکی از آنان مطرح کردن شبهاتی درباره توسل است. اما آیا بهراستی واسطه قرار دادن بین خود و خدا آنگونه که وهابیت میگویند نوعی شرک است؟ چرا باید بین خود و خدا واسطه قرار داد و مستقیم با او سخن نگفت؟
حجتالاسلام جواد اکبریمطلق، مدیرگروه معارف دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: هیچ شکی نیست که به طور مستقیم و بیواسطه نیز میتوان با خداوند سخن گفت چرا که بر اساس تعالیم دینی خداوند از رگ گردن به ما نزدیکتر است، اما نکته مهم زمانی است که ما معرفت درستی نسبت به خداوند نداریم.
وقتی میخواهیم کسی را عبادت کنیم شایسته است او را بشناسیم
وی بیان کرد: وقتی میخواهیم کسی را عبادت کنیم شایسته است او را بشناسیم و زمانی نیز که معرفت حقیقی نسبت به معبود نداریم به سراغ بزرگانی میرویم که این معرفت برای آنان حاصل شده و آنان را واسطه بین خود و خدا قرار میدهیم.
مدیر گروه معارف دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی اظهار کرد: در نگاه قرآن نیز بسیاری از پیامبران الهی چون شناخت دقیقی از خداوند داشتند مستقیم خواسته و حاجت خویش را با پروردگار مطرح کردند، اما فرزندان حضرت یعقوب(ع) که از این معرفت بهره نبرده بودند از پدر خواستند تا برای آنان نزد خداوند استغفار کند.
اکبریمطلق عنوان کرد: در بسیاری از ادعیه نیز حاجت خواستن از خداوند به صورت توسل مطرح شده است و در بسیاری از دعاهای کتاب شریف صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) از عبارت «به حق محمد و آل محمد(ص)» برای بیان عرض حاجت به درگاه خداوند استفاده میکند
وی در خصوص آداب دعا کردن، گفت: برای اینکه دعاهایمان به استجابت نزدیک باشد، بهتر است که شرایط زمانی و مکانی را رعایت کنیم بهعنوان مثال به دعا در کنار کعبه و یا مسجد و در زمانهایی مثل شب جمعه توصیه شده است و حاجت ما را به استجابت نزدیک میکند.
مدیر گروه معارف دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی ادامه داد: یکی از موانع استجابت دعا، گناهان مختلف است و به همین دلیل باید قبل از عرض حاجت به درگاه پروردگار و متوسل شدن به معصومین(ع) از صمیم قلب توبه کنیم تا نتیجه حقیقی دعا برایمان حاصل شود.
نگاهی به معنای توسل در فرهنگ شیعه
حجتالاسلام علیرضا حسینی، امام جمعه خوسف اظهار کرد: در فرهنگ شیعه توسل به معنای دست نیاز دراز کردن بهسوی پروردگار یا واسطه قرار دادن اولیای الهی برای ارتباط با پروردگار است که ریشههای قرآنی زیادی دارد.
وی افزود: در آیه 35 سوره مائده آمده است: «... وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ ...؛ ...به سوى خدا وسیله بجویید...»، که بسیاری از مفسران وسیله را اولیای دین و برخی نیز اعمال صالح دانستهاند که البته محبت اولیای الهی و معصومین(ع) خود یکی از اعمال صالح است.
امام جمعه خوسف بیان کرد: وهابیت این شبهه را مطرح میکند که اگر توسل بلامانع است پس چرا اهل بیت(ع) خودشان موقع عرض حاجت به درگاه پروردگار متوسل نشدند در حالی که اینگونه نیست و امام صادق(ع) میفرماید: شما مردم به ما ائمه(ع) متوسل میشوید و ما به مادرمان حضرت فاطمه(س) متوسل میشویم.
حسینی افزود: در کتاب شریف و ارزشمند صحیفه سجادیه نیز امام سجاد(ع) بارها در ابتدا و انتهای برخی از دعاهای صحیفه بر پیامبر(ص) درود میفرستادند و در حقیقت به نام ایشان توسل میجستند؛ بنابرین اینگونه نیست که خود اهل بیت(ع) متوسل نشده باشند.
وی ادامه داد: از طرف دیگر اصل نبوت نیز نوعی واسطه بین انسان و خداوند است و وهابیت که این شبهه را مطرح میکنند که برای عرض حاجت به درگاه الهی وقتی خداوند شنوا و بینا است نیازی به واسطه نیست باید به این سؤال نیز جواب بدهند که چرا خداوند مستقیم با مردم سخن نگفته و پیامبران را بهعنوان واسطه بین خود و مردم به رسالت برگزیده و از طریق انبیای الهی با مردم سخن گفته است.
نباید توسل به ائمه(ع) را در موازات با توسل و ارتباط با پروردگار بدانیم
امام جمعه خوسف عنوان کرد: وقتی انسان مبتلا به بیماری میشود اگر خودش طبیب بود میتواند علاجی برای درمان دردش بیابد ولی اگر طبیب نبود چارهای جز مراجعه به پزشک ندارد و درباره توسل نیز اگر انسان صالح و آگاه به معرفت الهی بود مستقیم با خداوند ارتباط برقرار میکند ولی اگر این شرایط را نداشت چارهای جز مراجعه به کسانی که به عظمت الهی معرفت دارند، وجود نخواهد داشت.
وی افزود: البته نباید توسل به معصومین را در موازات با توسل و ارتباط با پروردگار بدانیم بلکه ضرورت دارد این دو را در طول یکدیگر مطرح کنیم و معنای حقیقی توسل به اولیای الهی را اینگونه تبیین کنیم.
حسینی یادآور شد: فرستادن صلوات بر حضرت محمد(ص) و آلش قبل و بعد از دعا کردن، دعا همراه با تضرع و رقت قلب و توسل به یکی از اولیای الهی از جمله مواردی است که عرض حاجتهای ما به درگاه حضرت حق را به استجابت نزدیک میکند.
حجتالاسلام محسن مؤمنیمقدم، معاون فرهنگی اوقاف خراسان جنوبی نیز در این باره گفت: روایات متعددی درباره توسل مطرح شده که برخی از آنان به حد تواتر رسیده است و تواتر به این معنا است که آنقدر روشن و بدیع است که خدشهای نمیتوان بر آن وارد کرد.
وی بیان کرد: در روایات تاریخ فراوانی نیز از توسل صحابه به آب وضوی رسول الله(ص) در زمان حیات ایشان، به قبر حضرت محمد(ص) و همچنین به عباس عموی ایشان در کتب معتبر تاریخی شیعه و سنی مطرح شده است؛ بنابرین توسل را نمیتوان نوعی بدعت یعنی نوآوری در دین دانست.
معاون فرهنگی اوقاف خراسان جنوبی اظهار کرد: بهعنوان مثال در تاریخ آمده بعد از فوت رسولالله(ص) خشکسالی شده بود، مردم به خانه همسر پیامبر(ص)، عایشه رفتند تا از او بخواهند برای نزول باران دعا کند، عایشه گفت: به قبر پیامبر(ص) متوسل شوید و از پیامبر(ص) بخواهید برای شما طلب باران کند، روزنهای(پنجرهای) را از سقفی که برای پیامبر(ص) ساختهاید بهسوی آسمان باز کنید تا آسمان با دیدن قبر رسولالله(ص) ابرهای رحمت الهی را جذب و باران نازل کند، مردم این کار را کردند و باران هم بارید.
مؤمنیمقدم ادامه داد: از طرف دیگر توسل را آنگونه که وهابیت میگویند نمیتوان نوعی شرک دانست؛ چرا که اگر مستقیم از اولیای الهی حاجتی را بخواهیم شرک است اما ما هیچگاه از ائمه(ع) مستقیم چیزی را طلب نمیکنیم بلکه آن بزرگواران را واسطه قرار میدهیم که از خداوند برای ما چیزی بخواهند.
وی یادآور شد: دعا هنگام سحر، شبهای جمعه و در مسجد به استجابت نزدیک است و شایسته است که در هنگام دعا دل را از امید به غیر خالی کنیم و راضی باشیم به آنچه خداوند برای ما رقم زده است.
