دین اسلام بر فرهنگ کارآفرینی برای رسیدن به استقلال اقتصادی تأکید دارد

نجف قراچورلو، رئیس جهاد دانشگاهی آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، اولین و مهم‌ترین زیرساخت رشد و تعالی اقتصاد کشور را اعتقاد درونی به امر کارآفرینی و حمایت از واحدهای تولیدی دانست و گفت: طبق فرمایش امام خمینی(ره)، معمار کبیر انقلاب اسلامی مبنی براینکه «اگر اعتقاد پیدا کردیم که می‌توانیم، توانا می‌شویم» این موضوع از زاویه نظریه‌های مدیریتی و جامعه‌شناسی نیز قابل پیگیری است؛ چراکه مقدمه هر اقدامی قصد و نیت است و قصد و نیت نیز به عواملی همچون اعتقادات درونی، شرایط محیطی، اعتماد، پیشینه ذهنی و... بستگی دارد.
وی افزود: مدیریت صحیح و ازدست ندادن فرصت‌های موجود و فرصت‌سازی برای اقدامات آتی و داشتن یک نقشه راه رشد و تعالی و شبکه‌ای از برنامه‌های منسجم و برهم تنیده که ضمن هدایت از سریع‌ترین راه به رشد و تعالی در جهت تقویت هم طراحی شده باشند از دیگر پارامترهای رسیدن به اقتصاد متعالی و پویا است.
قراچورلو تشریح کرد: نظام اقتصاد اسلامی عبارت است ازمجموعه قواعد کلّی ارائه شده در اسلام در زمینه روش تنظیم حیات اقتصادی و حلّ مشکلات اقتصادی، در راستای تأمین عدالت اجتماعی برای نیل به سعادت بشر و رسیدن به جامعه‌ فاضله‌ای که تمامی پیامبران و ائمه‌ الهی برای آن تلاش کرده‌اند.

اتحاد بین قوای سه‌گانه و بسیج همگانی؛ لازمه تحقق اقتصاد مقاومتی
وی با اشاره به اینکه اقتصاد مقاومتی مدنظر رهبر معظم انقلاب اسلامی، دارای مؤلفه‌هایی است که تبدیل اقتصاد کشور به چنین اقتصادی مستلزم برنامه‌ریزی دقیق، اجرا و پایش و هدایت آنهاست، ادامه داد: از جمله این مؤلفه‌ها می‌توان به بخشنامه‌های ابلاغی توسط مقام عظمای ولایت اشاره کرد؛ چراکه شناخت موضوع و بررسی شاخص‌ها و مؤلفه‌ها امری ضروری بوده و قدم اول محسوب می‌شود و در مراحل بعدی برای رسیدن به یک اقتصاد مقاومتی و پایدار، اتحاد بین قوای سه‌گانه و بسیج همگانی لازم است. به‌عبارت دیگر یک عزم ملی باید وجود داشته باشد تا چنین امری محقق شود.
وی خاطرنشان کرد: در چنین محیطی هر عنصر جامعه موجودیتی است که بخشی از تراکنش سیستم را به‌عهده دارد و سیستم زمانی مؤفق است که اجزای آن باهمدیگر و سایر سیستم‌ها هم‌افزایی داشته باشند؛ لذا اگر عزم ملی و مدیریت جهادی تحقق پیدا کند پایه‌های اقتصاد مقاومتی نیز شکل خواهد کرفت.

ایجاد محیط فرهنگی کارآفرینانه، منجر به توسعه کشور می‌شود
عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی آذربایجان شرقی با بیان اینکه امروزه بسیاری از کشورهای جهان و همچنین اندیشمندان گفته شومپیتر مبنی براینکه «کارآفرینی، موتور توسعه» است را پذیرفته‎اند، افزود: خط‌مشی‌گذاران سعی دارند که از این اهرم توانا درایجاد توسعه و رفاه کشور خویش بهره بگیرند. ازجمله عوامل مهمی که می‌تواند در ترویج فرهنگ کارآفرینی و در نتیجه ایجاد توسعه در کشور مؤثر باشد، محیط فرهنگی کارآفرینانه است.
وی اضافه کرد: افراد کارآفرین امور متعارف را برهم می‌زنند و ترکیب جدید از عوامل تولید را ایجاد می‌کنند. این افراد نه تنها نقش یک نوآور را بازی می‌کنند، بلکه مددکار پیشرفت اقتصادی جامعه نیز بوده و فرصت‎های جدید، ریسک سرمایه، و شانس را در نظر می‌گیرند و منابع را در روش‌هایی غیرمعمول برای نوآوری و ایجاد محصولات جدید، فنون نوین، تولید، طرح کالا یا خدمات، ترکیب می‌کنند.
قراچورلو گفت: این افراد که به‌عنوان عاملان تغییر، نقش نوآوران و فرصت‌گرایان را ایفا کرده و به رفاه مالی جامعه کمک می‌کنند، کارآفرینان هستند. این دلیل تأکید بسیاری از مورخان اقتصادی و نقش آن در فرآیند رشد و توسعه اقتصادی- اجتماعی است که کارآفرینی را بذر توسعه جامعه می‌دانند.
وی تصریح کرد: کارآفرینی موضوعی است که از قرن‌ها قبل درکشورهای مختلف به اشکال مختلف کارآفرینی فردی،   گروهی، سازمانی و... مطرح بوده و از جنبه‌های مختلف روانشناسی، جامعه‎شناسی و اقتصاد و مدیریت به آن پرداخته شده است. ابعاد و مؤلفه‌های مورد بررسی در این حوزه حاکی از آن است که برخورد ساده‎لوحانه با قضیه نه تنها به توسعه کارآفرینی کمک نمی‌کند، بلکه به دلیل کاهش ریسک‌پذیری، اعتماد و ایجاد ذهنیت نادرست ار افراد، تیشه بر ریشه کارآفرینی می‌زند.
وی افزود: برای تحقق هر امری باید شرایط آن مهیا شود که دراین خصوص درعمل به شکلی مطلوب ورود نکرده‌ایم، یعنی تعامل سیاستگذاران کارآفرینی، صاحبان صنایع، بازار دانشگاه‌ها، مؤسسات مالی دستگاها، صدور مجوز و... خیلی روشن و همسو تعریف نشده و در مواقعی هم که تعریف شده خوب اجرایی نشده است.
رئیس جهاد دانشگاهی استان فرهنگ کار و فرهنگ‌سازی را دربحث کارآفرینی مقوله مهمی دانست و خاطرنشان کرد: ارائه اطلاعاتی جامع و مطلوب از فرهنگ کار، نگرش افراد را نسبت به کارآفرینی مشخص می‎کند؛ لذا در هر دوره‌ای مدل‌های خاص کارآفرینی مطابق با نیازهای خاص آن جامعه شکل می‌گیرد. در سطح بین‌المللی تنوع گسترده‌ای از مفهوم کارآفرینی وجود دارد که هریک به میزان متفاوتی رفتار کارآفرینانه را تقویت و حمایت می‌کند.
وی اظهار کرد: درجوامعی که کارآفرینی با گران‌‎فروشی، سفته‌‎بازی، بی‌حرمتی و جرم مخدوش شده است، نشان می‌‎دهد که کارآفرینی به خوبی درک نشده است؛ براساس نتایج هاف استد، فرهنگ‌هایی زمینه‌ساز و مشوق کارآفرینی هستند که جمع‌گرا باشند، فاصله قدرت کم باشد، سطح ریسک‌پذیری بالا بوده و گرایش بلندمدت داشته باشد.

ملتی که می‌داند سرنوشتش را خودش باید تعیین کند، وابسته به تلاش خویش می‌‎شود
عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی استان با بیان اینکه اکنون باید دید که این معیارها تا چه اندازه با آموزه‌ها و دستورات اسلامی سازگارند، ادامه داد: در دین اسلام بر کار گروهی، مردم‌گرایی، مشورت و به طور اجتماعی زندگی کردن انسان‌‎ها تأکید زیادی شده است. در هیچ بخش از تعالیم این دین مقدس بر فردگرایی، گوشه‌نشینی، دوری از مردم حتی اگر برای عبادت خدا باشد توصیه نشده است. گرچه عبادت امری نیکو و واجب است اما نباید فردی تمام زندگی خود را به عبادت در انزوا و دور از مردم اختصاص دهد؛ همان طور که تشریح شد آموزه‌‎های اسلام نه تنها با معیارهای مؤفق کارآفرینی مخالفت ندارند بلکه از آن‌ها حمایت می‌کنند و در نتیجه می‌‎توان گفت فرهنگ اسلام اصولاً خود فرهنگی کارآفرینانه بوده و بستر فرهنگی مناسبی برای توسعه کارآفرینی را فراهم می‎کنند.
قراچورلو یادآور شد: امروزه تلاش بسیاری از مدیران سازمانی و همچنین روانشناسان متمرکز بر این است که حس اعتماد به نفس را در انسان برانگیزانند، چون اعتماد به نفس را محرکی مهم برای تلاش فرد عنوان می‌‎کنند. دین اسلام نیز با تأکید برعمل فرد این احساس را در فرد تثبیت می‌کند.
وی گفت: در دین اسلام سرنوشت انسان را عمل او تشکیل می‌دهد، یعنی هرچه هست عمل است و سعادت بشر درگرو عمل اوست. قرآن کریم نیز می‌فرماید: «برای بشر جز آنچه که کوشش کرده است هیچ چیز وجود ندارد.» این تعلیم یکی از بزرگترین تعلیمات برای حیات یک ملت است. اگر ملتی بداند که خودش باید سرنوشتش را تعیین کند، وابسته به تلاش خویش می‌‎شود. و می‌داند که هیچ چیز شرایط را به نفع وی تغییر نمی‌‎دهد مگر سعی و کوشش خویش، و این عامل بزرگی برای پویایی و تلاش است. چنانچه ویل دورانت می‌گوید: «هیچ دینی به اندازه اسلام پیروانش را به قدرت فرا نخوانده است.»