لزوم پرداخت بهموقع مزد کارگران/ اخلاق و آداب کار در اسلام
گروه اجتماعی: از وظایف اخلاقی و انسانی آن است که انسان، حق کارگر را با احترام به او بپردازد و در پرداخت اجرت تأخیر نکند و اگر کسی مزد کارگر را ندهد و ظلم کند، از بهشت محروم میشود و مورد لعن خدا قرار میگیرد.
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی فقیه در استان لرستان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، با اشاره به اینکه دین اسلام، دین اخلاق و آداب است و برای هر موضوع اصولی را بهعنوان اصول اخلاقی درنظر گرفته است، گفت: در اسلام، برای کار، آداب و اخلاق خاصی بیان شده که برخی از آنها مربوط به کارفرما و بخشی به کارگر و تعدادی اصول و آداب کلی مربوط به کار است.
یکی از آداب کار، آغاز آن با نام خداست
وی با بیان اینکه یکی از آداب کار کردن، آغاز آن با نام و یاد خداست، ادامه داد: اسلام، میخواهد انسان کارهای خودش را با نام خدا و برای مقاصد بزرگ و عالی انجام دهد بهطوریکه آغاز کار با نام خدا، یک ارزش تلقی میشود و به کارها رنگ و بوی دیگر میبخشد به همین دلیل است که خداوند از انسانها میخواهد تا همواره در تمام کارها متوجه او باشند و هر کاری که با نام خدا شروع نشود، ابتر و ناقص است، بهطوریکه پیامبر اکرم(ص) فرمود: هر کار مهمی که در آن «بِسْمِ اللَّهِ» ذکر نشود، بیفرجام است.
حجتالاسلام میرعمادی با بیان اینکه امامان معصوم(ع) هیچکاری را بدون «بِسْمِ اللَّهِ» آغاز نمیکردند و تأکید داشتند که «بِسْمِ اللَّهِ» آشکار و بلند گفته شود، تصریح کرد: خداوند متعال نیز آغاز بعثت پیامبر اکرم(ص) را با «بِسْمِ اللَّهِ» شروع کرد، بهطوریکه آیه اول سوره مبارکه علق و آغاز هر سورهای غیر از سوره توبه با «بِسْمِ اللَّهِ» است و این تعلیم عملی، برای همه است؛ همانگونه که در آیه 41 سوره مبارکه هود آمده است: «وَقَالَ ارْکَبُواْ فِیهَا بِسْمِ اللّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّی لَغَفُورٌ رَّحِیمٌ؛ نوح گفت: بهنام خدا بر کشتی سوار شوید در هنگام حرکت و توقفش».
ثواب ذکر «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ»
وی با اشاره به اینکه در روایات متعددی آمده است که به فرزندانتان «بِسْمِ اللَّهِ» گفتن در هر کاری را تعلیم دهید، ادامه داد: در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است که میفرماید: پس هرگاه معلم به کودک بگوید: «بگو: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ» و کودک بگوید: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ»، خداوند برای این کودک و پدر و مادرش و معلم او برائت از آتش خواهد نوشت.
حجتالاسلام میرعمادی بیان کرد: آغاز کار به نام خدا، یک ارزش و فضیلت است کمااینکه در تصمیم بر انجام کاری، گفتن «انشاءالله» نیز یک فضیلت است، همانگونه که خداوند در آیه 23 و 24 سوره مبارکه کهف میفرماید: «وَلَا تَقُولَنَّ لِشَیْءٍ إِنِّی فَاعِلٌ ذَلِکَ غَدًا ﴿۲۳﴾ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللَّهُ وَاذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ وَقُلْ عَسَى أَن یَهْدِیَنِ رَبِّی لِأَقْرَبَ مِنْ هَذَا رَشَدًا ﴿۲۴﴾؛ و زنهار در مورد چیزى مگوى که من آن را فردا انجام خواهم داد (۲۳) مگر آنکه خدا بخواهد و چون فراموش کردى پروردگارت را یاد کن و بگو امید که پروردگارم مرا به راهى که نزدیکتر از این به صواب است هدایت کند (۲۴)» و این یعنی اینکه اراده و مشیت الهی، پیش از اراده و مشیت هر کسی است.
خوشبرخوردی از الزمات اخلاق کار است
نماینده ولی فقیه در لرستان خوشبرخوردی را یکی دیگر از الزامات اخلاق و آداب کار برشمرد و افزود: خوشبرخورد بودن در ایجاد انگیزه و صداقت و تلاش مضاعف تأثیر فراوان دارد، بهطوریکه پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «خوشخلقی از دین است و رزق و روزی را زیاد میکند»، همچنین امام صادق(ع) فرمود: «هر صنعتگر و صاحب شغلی ناگزیر باید سه خصوصیت داشته باشد تا کار و کسب او رونق پیدا کند؛ در کار خود ماهر باشد، در کار خود امانت به خرج بدهد، خوشبرخورد و خوشرفتار باشد».
حجتالاسلام میرعمادی با اشاره به اهمیت خوشبرخوردی در نظام ارزشی اسلام و مکتب روحبخش اهل بیت(ع)، تصریح کرد: خوشبرخوردی، علاوه بر پاداش اخروی، آثار دنیوی متعددی از جمله استحکام دوستی، افزایش بهرهوری و آبادانی، رشد و بالندگی و گشایش روزی، آرامش در محل کار و ایجاد تصوری مثبت از زندگی و جلوگیری از لغزش و خیانت را به همراه دارد، بهطوریکه در روایتی از حضرت علی(ع) داریم که میفرماید: «هر کسی که اخلاقش را نیکو کند، راههای زندگی برای او هموار میشود».
تعیین دستمزد کارگر و پرداخت سریع
وی اظهار کرد: یکی از اخلاق و آداب کار در اسلام، تعیین اجرت کارگر، قبل از انجام کار و پرداخت سریع آن است، این عمل، علاوهبر اینکه جلوی اختلاف را میگیرد، از نظر روانی تأثیر فراوانی دارد که به موجب آن کارگر با اطمینان خاطر کار میکند و این آسایش خیال در نتیجه و بازده کار مؤثر است و امام صادق(ع) فرمود: «کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، نباید کارگری را بهکار بگیرد، مگر آنکه او را از مبلغ مزدش مطلع سازد».
حجتالاسلام میرعمادی ادامه داد: از وظایف اخلاقی و انسانی آن است که انسان حق کارگر را با احترام به او بپردازد و در پرداخت اجرت تأخیر نیندازد و حتی اگر کارگری بیش از مقدار کارش تلاش کرد و یا کار را بهخوبی به پایان رساند، مزد بیشتری به او پرداخت شود.
امام جمعه خرمآباد گفت: در روایات اسلامی به پرداخت سریع دستمزد تأکید شده است بهطوریکه در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است که میفرماید: «مزد کارگر را پیش از آنکه عرقش خشک شود بدهید». در این رابطه سخنان فراوانی در متون دینی وجود دارد و به کسانی که در پرداختن دستمزد کارگران تعلل میورزند، هشدار میدهد.
کم دادن مزد کارگر از گناهان کبیره است
حجتالاسلام میرعمادی ادامه داد: اگر کسی به کارگر ظلم کند و یا مزد کارگر را ندهد از بهشت و نعمتهای آن محروم خواهد شد و مورد لعنت خدا است، بهطوریکه پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «کم دادن مزد کارگر، از گناهان کبیره است و خداوند هر گناهی را میآمرزد، مگر دو گروه؛ یکی کسی که مهریه زنش را منکر شود و دیگری کسی که حقوق کارگری را غصب کند و ادا نکند» و همچنین پیامبر اکرم(ص) فرمود: «در روز قیامت، خداوند خودش نسبت به سه گروه مدعی است؛ پیمان شکن، آدم فروش و کسی که کارگری را اجیر کند و از او کار بکشد اما مزدش را نپردازد».
وی عنوان کرد: یکی دیگر از اخلاق و آداب کار در اسلام این است که کارگر، کار را با دقت و حوصله و درست انجام بدهد، رعایت کیفیت کار و استحکام کالاهای تولیدی، همچنین دقت در کارهای خدماتی میتواند ادامه کار را برای کارگر تضمین کرده و رغبت مشتری را به کالا افزایش دهد و سبب رونق اقتصادی و سود بیشتر شود.
حجتالاسلام میرعمادی گفت: دین مبین اسلام بهعنوان کاملترین و بهترین دین الهی در ذات خود با هرگونه انحراف و فساد در کار مخالف است و بر پاکی و درستکاری تأکید کرده است و در قرآن، آیات متعددی مسلمانان را به ایمان راستین و درستکاری در عمل دعوت کرده است.
نماینده ولیفقیه در لرستان ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) نیز قبل از بعثت، در دوران جوانی بهخاطر امانت و درستکاری به «محمد امین» شهرت یافت. حضرت خدیجه(س) بهخاطر درستکاری، او را برای تجارت انتخاب کرد و بهخاطر درستکاری دو برابر مزد داد، سرانجام شیفته درستکاری او شد و با او ازدواج کرد.
سلامت نظام اداری منوط به درستکاری است
حجتالاسلام میرعمادی افزود: در فرهنگ اسلامی، توصیه فراوانی در رابطه با درستی و اکمال و اتقان در کار شده است، به طوریکه در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «هر گاه کسی از شما به کاری دست زد، باید درست و محکم کار کند». محکمکاری و درستکاری باید در همه کارها باشد، در ادارات، کارمندان هم باید درستکار باشند؛ دروغ، تقلب، رشوه و پارتیبازی در کار نباشد، انسان باید وجدانکاری و احساس مسئولیت داشته باشد، سلامت نظام اداری به درستکاری و محکمکاری است.
وی ادامه داد: در بازار، کسب و کار و تجارت باید درستکاری باشد، غل و غش، کمفروشی اجناس و تقلب نباشد، در مراکز صنعتی و تولیدی باید وجدان کاری حاکم باشد از دلایل ناکامی تولیدات داخلی عدم درستکاری و نبود استحکام تولیدات است، در اسلام حتی در قرض دادن پول به یکدیگر دستور داده شده است که نوشته بگیرید و محکمکاری کنید.
حجتالاسلام میرعمادی اضافه کرد: امیرالمؤمنین امام علی(ع) در نهجالبلاغه میفرماید: «ارزش هر کس به اندازه درستی و استحکام کاری است که انجام میدهد»، و سیدرضی در ذیل این جمله میگوید: «این سخن کوتاه و حکیمانهای است که ارزش برای آن نمیتوان تعیین کرد. هیچ حکمتی با آن قابل سنجش نیست و هیچ سخنی همردیف آن نیست»، اگر مسلمانان به همین سخن امیرالمؤمنین امام علی(ع) عمل کنند، فعالیتهای اقتصادی آنان رونق پیدا میکند و تولیدات آنان دارای ارزش و اعتبار میشود، ولی متأسفانه کمکاری، تقلب، ریاکاری، سرهمبندی و مسائلی از این دست میان ما بسیار رواج دارد.
وی در پایان گفت: مسلمان باید کاری که انجام میدهد درست و محکم باشد، بهطوریکه امیرالمؤمنین امام علی(ع) فرمود: «مردم، فرزند چیزهایی هستند که درست و محکم انجام گیرد»، یعنی جنسهایی میخرند که تقلب در آن نباشد، خدای متعال صداقت و درستکاری را در کنار تقوا و پرهیزکاری قرار داده و در آیه 119 سوره مبارکه توبه فرموده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَکُونُواْ مَعَ الصَّادِقِینَ؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید، از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید و با صادقان و راستگویان باشید».
