زندگی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س)، ظهور زندگی قرآنی در همه ابعاد است

حجت‌الاسلام حسن‌رضا رضایی، مدیرگروه علوم قرآن و حدیث مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، با تبریک سالروز حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) که به نام «روز ازدواج» نامگذاری شده است، اظهار کرد: حضرت علی(ع) مصداق «عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ یَدُورُ حَیْثُمَا دَارَ؛‌ علی با حقّ است و حق با علی، هر کجا علی باشد، حق هم آن جاست، حق به دور علی می‌گردد» است و حضرت فاطمه زاهرا(س)، مظهر حقیقت «خیرنساءالعالمین» است.

وی گفت: زندگی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س)، ظهور زندگی قرآنی و تحقق آن در همه جوانب و ابعاد است که الگویی برتر برای زندگی مؤمنان و مسلمانان است.

مشخصه‌ها زندگی قرآنی امام علی(ع)‌ و حضرت فاطمه(س)

این مدرس حوزه با اشاره به مشخصه‌های زندگی قرآنی امام علی(ع)‌ و حضرت فاطمه(س)، عنوان کرد: اولین مورد در این راستا «جایگاه هویتی و شخصیتی خانواده» است به این معنا که امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) به یکدیگر نگاه شخصیتی و هویتی داشته‌اند و این جلوه‌ای عملی از آیه قرآن است: « یَأَیهَا النَّاس اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذِى خَلَقَکم مِّن نَّفْسٍ وَحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنهَا زَوْجَهَا؛‌ اى مردم! از(مخالفت) پروردگارتان بپرهیزید! که همه شما را از یک انسان آفرید؛ و همسر او را(نیز) از جنس او خلق کرد»، (نساء/1).

وی گفت: براساس زندگی قرآنی آن دو بزرگوار،‌ در خانواده مرد و یا زن هیچ کدام حق برتری‌طلبی بر دیگری ندارد؛‌ تعلیم قرآن بر این اصل استوار است که مرد و یا زن نباید خود را برتر از شریک خود بداند،‌ زیرا بر اساس تعالیم اسلام،‌ مرد و زن اشرف مخلوقات‌ هستند و جانشین خداوند روی زمین و تفاوتی در وظیفه خلیفةاللهی بودن انسان میان زن و مرد نیست و این نگاه هویتی و شخصیتی در خانه امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) قابل مشاهده است.

مدیرگروه علوم قرآن و حدیث مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم مورد دیگر از مشخصه‌های زندگانی این دو بزرگوار را «جایگاه حقوقی خانواده» در زندگی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) عنوان کرد و گفت: در زندگی آن دو حقوق دینی و اسلامی رعایت شده است. در همین راستا مسئله حقوقی زن در خانواده به‌عنوان یک اصل ظهور دارد که همسو با آیات قرآن است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَن تَرِثُواْ النِّسَاء کَرْهًا وَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُواْ بِبَعْضِ مَا آتَیْتُمُوهُنَّ ...؛ اى کسانى که ایمان آورده‏اید براى شما حلال نیست که زنان را به اکراه ارث برید و آنان را زیر فشار مگذارید تا بخشى از آنچه را به آنان داده‏اید [از چنگشان به در] برید ...»، (نساء/19)، اصل استقلال حقوقی زن از آیه استنباط می‌شود؛ بنابراین هر آنچه که یک زن در خانه همسر خود کسب کند،‌ مستقلاً متعلق به اوست؛ لذا در زندگی حضرت علی(ع)‌ نُمود آن را شاهد‌یم، مانند «فدک» که متعلق به حضرت فاطمه(س) بوده‌ است.

مدیریت در خانواده؛ مشخصه بارز زندگی امام علی(ع) و حضرت زهرا(س)

رضایی ادامه داد: مشخصه دیگر «مدیریت در خانواده» است، در آیات قرآن رعایت برخی «باید‌ها و نباید‌‌ها» ذکر شده است که برای ایجاد نظم در خانه و خانواده استفاده می‌شوند، قرآن کریم مدیریت خانه و خانواده را بر عهده مرد سپرده است: «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ ...؛ مردان سرپرست زنانند به دلیل آنکه خدا برخى از ایشان را بر برخى برترى داده ...»، ( نساء/34) و حدیث پیامبر(ص) در تقسیم کارهای بیرون و داخل خانه بین امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) بیانی از مدیریت این خانواده است.

وی اظهار کرد: مشخصه‌های دیگر «مسئله رعایت حدود محرم و نامحرم در خانواده» است که همسو با بیان قرآن در سوره احزاب آیه 32 آمده است و «عدالت در خانواده» ظهوری دیگر از تعالیم قرآن در زندگانی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) است.

مدرس حوزه در توضیح مطلب افزود: در قرآن آیات متعددی مقوله عدالت را مطرح کرده‌اند، عدالت از اهمیت و جایگاهی خاص در تعالیم الهی برخوردار است،‌ به نحوی که یکی از فلسفه‌های بعثت پیامبران برپایی عدل و قسط عنوان شده است؛ در خانواده نیز اگر هر یک از زوجین عادل نباشد، مصداق ظلم است و نمی‌توانند عدالت را در دیگر ابعاد زندگی خود رعایت کنند.

رضایی اظهار کرد: توجه به «جایگاه فرهنگ در خانواده» مشخصه دیگر قرآنی زندگی حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) است، آن دو بزرگوار هر چند هر دو معصوم بودند وعلم لدنی داشته‌اند، اما در فراگیری علم از پیامبر(ص) و تجارب دیگران و تشویق و ترغیب فرزندان خود به تحصیل علم، کوتاهی نمی‌کردند و در حد مطلوب مصداق این سخن نبوی بوده‌اند که فرمود: «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَة».

مدیرگروه علوم قرآن و حدیث مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم ادامه داد:‌ مشخصه دیگر «اقتصاد در خانواده» است؛ بنابراین در زندگی آن دو اصول اقتصادی به نیکی رعایت شده است، بنابر تعالیم قرآن مهریه‌ حضرت فاطمه(س)‌ پرداخت می‌شود: «وَآتُواْ النَّسَاء صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَکُمْ عَن شَیْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَکُلُوهُ هَنِیئًا مَّرِیئًا؛ و مهر زنان را به عنوان هدیه‏اى از روى طیب خاطر به ایشان بدهید و اگر به میل خودشان چیزى از آن را به شما واگذاشتند آن را حلال و گوارا بخورید»، (نساء/4). توجه به مسئله «نفقه»،‌ نبودن «رشوه» و «ربا» و استفاده صحیح و عادلانه از بیت‌المال به‌عنوان رعایت اصل اقتصاد در زندگی حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) قابل توجه است.

رضایی در پایان مشخصه دیگر را «مهر و محبت در خانواده» عنوان و تصریح کرد: خانواده دارای چهار رکن عاطفی است؛ اول مسئله محبت در خانواده، دوم مسئله قدرت در خانواده، سوم رقابت و چهارم همدلی و تفاهم است، در خانواده، رکن محبت بر دوش مادر است؛ لذا در خانواده مهر و محبت بر دوش حضرت فاطمه(س) و قدرت و مدیریت بر دوش پدر است. رقابت سالم بین فرزندان و تفاهم و همدلی بین کل خانواده است؛ بنابراین با الگوگیری از خانواده قرآنی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س)، می‌توان در شاخصه‌های زندگی مشترک قرآنی را شناخت و در زندگی به‌کار گرفت که الگویی مناسب برای جوانان و نوجوانان است.