ربا سرکوبگر استعداد و عامل افزایش وابستگی در جامعه اسلامی است

حجت‌الاسلام علی قابل، رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان قزوین در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قزوین، در باب تعریف ربا اظهار کرد: اگر شخصی پولی را به کسی بدهد و در مقابل آن مبلغ اضافه‎‌ای را بخواهد و یا جنسی را بدهد و در مقابلش جنس اضافه‌ای را بگیرد این امر رباست و در اسلام حرام است.

وی با اشاره به اثرات و پیامدهای منفی فردی و اجتماعی ربا در جامعه بیان کرد: خداوند در قرآن خرید و فروش و تجارت را حلال ولی ربا را حرام فرموده است، زیرا در ربا ثروت از طرف کسی احتکار شده و به محتاجی مبلغی داده می‌شود، در نتیجه یک نفر افرادی را استثمار می‌کند و به این طریق ابتکار عمل، تحرک و پویایی در جامعه می‌میرد و رشد اقتصادی و فکری متوقف می‌شود.

رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی قزوین با بیان اینکه بهترین عبادات رفتن به‌دنبال کسب حلال است، افزود: وقتی در جامعه‌ای تجارت و معامله وجود دارد، افراد بسیاری به کار گرفته می‌شوند و زندگی آن‌ها اداره می‌شود، تلاش و نوآوری صورت می‎گیرد.

حجت‌الاسلام قابل گفت: نباید در این مقوله فراموش کنیم که بعضی اعمال اثرات معنوی و روانی دارد، خداوند متعال اثراتی را در بعضی کارها قرار داده که در بعضی دیگر آن اثرات وجود ندارد.

ایجاد روحیه کرامت در انسان با صدقه

وی با اشاره به آیه 276 سوره بقره درخصوص آثار ربا و صدقه، «یَمْحَقُ اللّهُ الْرِّبَا وَیُرْبِی الصَّدَقَاتِ وَاللّهُ لاَ یُحِبُّ کُلَّ کَفَّارٍ أَثِیمٍ؛ خدا از (برکت‏) ربا مى‌‏کاهد، و بر صدقات مى‌‏افزاید، و خداوند هیچ ناسپاس گناهکارى را دوست نمى‌‏دارد»، افزود: صدقه دادن در جامعه روحیه بخشش و کرامت ایجاد می‌کند و رحمت و نعمت خدا بر چنین جامعه‌ای جاری می‌شود.

حجت‌الاسلام قابل گفت: کسی که ربا می‌دهد گویا توسط شیطان مسخ شده است و تنها به فکر منفعت‌طلبی خودش است و چنین فردی رشد فکری و معنوی نخواهد داشت.

رئیس دفتر شورای نگهبان در قزوین با اشاره به آیات و روایت در خصوص رباخواری و آیه 279 سوره بقره «فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ فَأْذَنُواْ بِحَرْبٍ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَکُمْ رُؤُوسُ أَمْوَالِکُمْ لاَ تَظْلِمُونَ وَلاَ تُظْلَمُونَ؛ و اگر (چنین‏) نکردید، بدانید به جنگ با خدا و فرستاده وى‏، برخاسته‏‌اید و اگر توبه کنید، سرمایه‏‌هاى شما از خودتان است‏. نه ستم می‌کنید و نه ستم می‌‏بینید»، بیان کرد: در قرآن رباخواری به جنگ با خداوند تشبیه شده است و با بررسی در آثار ربا در اجتماع می‌توان دریافت در جامعه ربوی آثار خیر و برکت وجود ندارد و جریان غیرسالمی هست که باعث ایجاد نوعی کینه در دل طرف بدهکار می‌شود.

حجت‌الاسلام قابل اظهار کرد: در جامعه قبل از اسلام بیشتر کارهای تجاری بر اساس ربا بود و این جریان منجر به ایجاد طبقه اشرافیت و طبقه مستضعف شده بود و تصمیم‌گیری برای ثروت فقط مخصوص عده‌ای خاص بود اما با دین اسلام این امر حرام شد و خداوند به اثرات منفی آن در آیاتی از سوره‌های بقره، نسا، آل عمران و روم اشاره فرموده است.

اثرات ربا بر سیستم اقتصادی کشور

وی در خصوص اثرات ربا بر سیستم اقتصادی کشور و ایجاد تضاد طبقاتی افزود: وقتی مقوله ربا در جامعه‌ای رواج یافت اولاً تصمیم‌گیری نسبت به سود پول یک طرفه می‌شود و ثانیاً آن‌ها که به فکر منافع خاصی هستند بازار را به سمت فعالیت‌های زود بازده منفی سوق می‌دهند، در نتیجه استعدادها سرکوب و وابستگی‌ها زیادتر می‌شود.

قابل تأکید کرد: با این تفاسیر در چنین جامعه‌ای بسیاری از امکانات و نعمات خداوند بی اینکه استخراج شده و مورد استفاده قرار بگیرد ضایع می‌شود.

حجت‌الاسلام قابل با اشاره به اینکه گاهی زیاده‌خواهی‌ها ممکن است باعث ایجاد رباخواری شود، بیان کرد: باید بگوییم انسان به تن‌پروری و تن‌آسایی خو دارد و به این جهت دنبال منافعی می‌گردد که کمتر دچار رنج و زحمت شود.

زیاده‌خواهی؛ از عوامل رواج ربا در جامعه اسلامی

وی با بیان اینکه زیاده‌خواهی و چشم و هم‌چشمی از علت‌های اصلی سوق یافتن افراد به رباست، گفت: انبیا آمدند که بشر را متوجه توان و استعداد الهی خویش کرده و او را برای تحرک، پویایی و به کار گرفتن و استفاده از امکانات طبیعی هوشیار کنند.

رئیس دفتر شورای نگهبان در قزوین با اشاره به تبعات رباخواری در جامعه گفت: آثاری مانند زورگیری‌ها و مفاسد اخلاقی قطعاً به دلیل افزایش ثروت عده‌ای خاص از راهی به جز تلاش و کوشش است.

حذف ربا در جامعه نیازمند رعایت همه احکام اسلامی است

وی با اشاره به راهکارهای کاهش و از بین رفتن این پدیده مذموم در جامعه ادامه داد: رونق کاسبی در جامعه شبیه درختی است که اگر بخواهیم میوه‌ای را به دست آوریم باید مراحل کاشت و داشت را به موقع انجام دهیم و اگر می‌خواهیم ربا در جامعه کم شود باید همه احکام اسلامی را رعایت کنیم زیرا پرداختن به یک بُعد موفقیت را به همراه نخواهد داشت.

قابل افزود: برای این امر آماده‌سازی امکاناتی مانند وام و سهولت رسیدن به آن، ایجاد زمینه کار سالم، قرار دادن مشاورانی که راهکار رسیدن به سود سالم را به متقاضیان بیاموزند، آموزش راهکار درست معامله کردن و آموزش فقه و نکات مربوط به تجارت در دین از جمله اقداماتی است که باید صورت بگیرد.

وی درخصوص متولیان مبارزه با پدیده رباخواری در جامعه گفت: همانطور که از بین بردن فقر کار یک گروه خاص نیست و ادارات و نهادهای متفاوتی در این امر نقش دارند، در امر رباخواری نیز در وهله اول تمام آحاد جامعه باید دست در دست هم با کمک نهادهای دولتی تلاش کنند تا این پدیده زشت از جامعه ریشه‌کن شود.

رئیس دفتر شورای نگهبان در قزوین در پایان تأکید کرد: همه مردم به تناسب توان و تجربه، متولی بحث امر به معروف و نهی از منکر در جامعه هستند، برای مثال یک کاسب پرتجربه باید یک جوان کم‌تجربه را کنار خود نگه دارد و به او کسب و کار بیاموزد؛ همین به نوعی امر به معروف و ابتدای مبارزه با رباخواری است.