وحدت اسلامی دغدغه اصلی علامه امینی در نگارش الغدیر بود

حجت‌الاسلام والمسلمین عباس دهقان، کارشناس دینی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کرمانشاه، با اشاره به اینکه علامه امینی در دفاع از حریم تشیع نقشی بی‌بدیل داشت، گفت: وحدت اسلامی دغدغه اصلی علامه امینی بوده و براین اساس ایشان «الغدیر» را با هدف اثبات یکی از اساسی‌ترین مسائل اعتقادی و سیاسی تشیع، یعنی امامت و ولایت تألیف کرد و این رسالت بزرگ را با دقت، قدرت، استحکام و هوشیاری به انجام رسانده است.

وی با اشاره به اینکه الغدیر تنها یک کتاب معمولی نیست، اظهار کرد: علامه امینی حدود 40 سال از عمر بابرکت خود را جهت جمع‌آوری الغدیر صرف کرد و در این راه به کشورهای مختلفی از جمله هند، پاکستان، مغرب و مصر سفر کرد همچنین این کتاب با بررسی حداقل 10 هزار عنوان کتاب به رشته تحریر درآمده است.

حجت‌الاسلام دهقان تصریح کرد: علامه امینی در تألیف این کتاب ابتدا به سراغ تحقیق از آیات تبلیغ (مائده 67)، اکمال (مائده 5)، آیات یک تا سه معارج و آیات ولایت (مائده 55) و سوره هَلْ أَتَى می‌رود و سپس به تحلیل و بررسی تاریخی و سندی احادیث غدیر، منزلت، تعلیق و انذار العشیره می‌پردازد؛ نخستین چاپ این کتاب در سال 1324 ه.ش در نجف اشرف بوده است.

این کارشناس اظهار کرد: الغدیر اثری جاودانه و عمیق است که معرفی آن کار ساده‌ای نبوده و بسیار سخت و مشکل است و علامه امینی صاحب این اثر، شخصیتی بی‌نظیر و همه‌سونگر است که همه خصوصیاتی که یک انسان می‌تواند داشته باشد را در خود جمع کرده است.

وی با اشاره به اینکه بزرگترین خصوصیت این اثر، قرآنی بودن آن است، گفت: مهم‌ترین تکیه‌گاه علامه در نوشتن الغدیر قرآن کریم بوده و علامه خود مفسر بزرگ قرآن است و آشنایی عمیقی با قرآن دارد و در جای جای این اثر از قرآن بهره گرفته به‌گونه‌ای که می‌توان الغدیر را یک اثر تفسیری معرفی کرد و در مواردی از الغدیر که تحت عنوان مقدمه نوشته شده ترکیب آیات قرآن به وضوح به چشم می‌خورد.

حجت‌الاسلام دهقان تصریح کرد: الغدیر به‌گونه‌ای به رشته تحریر درآمده که یک کتاب معمولی نیست اگرچه هدف اصلی و مهم‌ترین هدف علامه بررسی و اثبات خلافت و امامت بلافصل حضرت علی(ع) است ولی به این موضوع منحصر نشده بلکه افکار و اندیشه‌های ناب اسلامی در موضوعات مختلفی مثل تفسیر، کلام، فقه، سیره، رجال، حدیث و اخلاق را بسیار زیبا و جالب معرفی و عرضه کرده و در واقع الغدیر دایرةالمعارف بزرگ و عمیق اسلامی است.

وی افزود: نکته قابل توجه این است که علامه امینی برای اثبات خلافت و ولایت بلافصل امام علی(ع) در تمام مباحث ابتدا به اقامه برهان و دلیل پرداخته به طوری که حدیث غدیر را از 110 هزار از صحابه پیامبر اکرم(ص) نقل کرده سپس از قول 84 نفر از تابعین نقل کرده و بعد از آن در فاصله آغاز قرن دوم ه.ق تا سال‌های پایانی قرن 14 ه.ق این حدیث را از منابع و آثار 360 نفر از دانشمندان طراز اول اهل سنت نقل کرده است.

این کارشناس دینی تصریح کرد: وحدت اسلامی از اندیشه‌ها و ایده‌های علامه امینی است به طوری که بازتاب این اندیشه را می‌توان در الغدیر مشاهده کرد به‌گونه‌ای که علامه هرگاه سخنی و یا نوشته‌ای برخلاف حرکت وحدت امت اسلامی مشاهده می‌کند از خود حساسیت نشان داده است.

حجت‌الاسلام دهقان اظهار کرد: علامه امینی، از جمله متفکران و مصلحانی است که ایده و اندیشه وحدت امت اسلامی، سرلوحه کارش بوده به‌گونه‌ای که بازتاب این اندیشه را در سراسر کتاب الغدیر می‌توان مشاهده کرد و از دیدگاه او تنها رشته‌ای که می‌تواند امت اسلام را به یکدیگر پیوند دهد همان تمسک به قرآن و عترت است.

وی افزود: عنصر دیگری که از دیدگاه علامه امینی در مسئله وحدت امت اسلامی نقش مهمی بر عهده دارد، عنصر شناخت و آگاهی است و در نگاه وی وحدت پایدار پیروان مذاهب اسلامی در صورتی میسر است که برخاسته از شناخت و آگاهی و درک متقابل پیروان مذاهب، از اعتقادات و باورهای مذهبی یکدیگر باشد.

این کارشناس دینی گفت: از دیدگاه صاحب الغدیر تنها رشته‌ای که می‌تواند امت اسلامی را با هم متحد کند تمسک به قرآن و عترت است که این دو عضو هدایتگر و سعادت‌آفرین امت اسلامی هستند و در واقع الغدیر تمام ملل اسلامی را در یک صف واحد، متحد و متشکل می‌سازد.

حجت‌الاسلام دهقان در پایان اظهار کرد: این هدف آنقدر برای علامه دارای اهمیت بوده که ایشان 40 سال به‌طور دائم روزانه 16 ساعت از عمر خود را وقف آن کردند.