مروری بر واقعه «مباهله» و عظمت ایمان پیامبر اسلام(ص) به خداوند
گروه فعالیتهای قرآنی: واقعه مباهله گذشته از دستاوردهای ارزشمند آن در اثبات حقانیت اسلام و جایگاه و فضیلت اهل بیت(ع) از برخی زاویا دارای نکات تأثیرگذار و مهمی در تربیت انسان و پرورش روح ایمان در اوست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، یکی از رویدادهای بزرگ تاریخ صدر اسلام، «مباهله» است که از آن بهعنوان یکی از معجزات باقی اسلام و وقایع تکاندهنده و شگفتانگیز در تاریخ اسلام یاد میشود.
مباهله از ریشه «بهل» به معنی رها کردن و «ابتهال» به معناى تضرع و واگذارى کار به خدا است. برخی دیگر از مفسران گفتهاند: معنی اصلی کلمه «بَهل» به معناى لعنت است که بعدها در مطلق دعا (دعایى که با اصرار و سماجت صورت گیرد) به کار رفته است. در معنای اصطلاحی آن نیز گفته شده مباهله به معنى لعنت کردن یکدیگر است و در خصوص آیه «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکاذِبِینَ» (آلعمران،61) به معناى چیزى نظیر محاجه بین شخص رسول خدا (ص) و بزرگان نصارا (مسیحیان) است.
آیه 61 سوره آلعمران، شرح واقعه مباهله است
شرح واقعه مباهله در کتب تاریخی و تفاسیر مختلف ذیل آیه 61 سوره آلعمران نقل شده و خلاصه آن چنین است: پیامبر اسلام(ص) به موازات مکاتبه با رؤسای دولتها و مراکز مذهبی جهان نامهای به اسقف نجران نوشت و طی آن ساکنان نجران را به دین اسلام دعوت کرد. اسقف نجران پس از خواندن نامه برای تصمیمگیری شورایی از بزرگان نجران تشکیل داد. بر اساس نظر شورا گروهی به عنوان هیئت نمایندگی نجران به مدینه رفتند تا از نزدیک دلائل نبوت پیامبر اسلام(ص) را بررسی و با او گفتگو کنند. این هیئت مرکب از شصت نفر از داناترین مردم نجران بود که سه پیشوای مذهبی به نامهای ابوحارثه بن علقمه، عبدالمسیح و ایهم در رأس آن قرار داشت.
نمایندگان نجران به محضر پیامبر اکرم(ص) شرفیاب شدند و با ایشان به مذاکره پرداختند. آنها از پیامبر(ص) درباره دعوت ایشان سؤال کردند و رسول خدا(ص) از وحدانیت خداوند، نبوت خود و مخلوق بودن حضرت عیسی(ع) سخن گفت و به آنها فرمود: چگونه میگویید که خدای یگانه را میپرستید در صورتی که برای خدا فرزند معتقدید؟
نمایندگان نجران گفتند: ما حضرت مسیح را خدا میدانیم زیرا او مردگان را زنده کرده و بیماران را شفا بخشید. از گل پرندهای ساخت و آن به پرواز در آورد و همه این اعمال حاکی است که او خداست.
پیامبر(ص) فرمود: او بنده خدا و مخلوق اوست و این قدرت و توانایی را خدا به او داده بود.
نمایندگان گفتند: او فرزند خداست زیرا مادر او مریم بدون اینکه با کسی ازدواج کند، او را به دنیا آورد. پس ناچار باید پدر او همان خدای جهان باشد.
در این هنگام فرشته وحی نازل شد و آیه «إِنَّ مَثَلَ عِیسى عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ»(آلعمران، 59) بر پیامبر(ص) نازل شد به این معنا که وضع حضرت مسیح مانند حضرت آدم است که او را با قدرت بی پایان خود آفرید.
پس از اینکه گفتگو و استدلالهای منطقی سودی نداشت، پیامبر پینشهاد مباهله را به نمایندگان نجران داد و آنان پذیرفتند و مقرر شد در وقت معینی بردروغگو نفرین بفرستند و از خداوند بخواهند دروغگو را هلاک و نابود کند.
در محلی خارج از مدینه مباهلهکنندگان ایستادهاند. پیامبر(ص) از میان مسلمانان چهارتن را برگزیده بود؛ حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه(س) و امام حسن و حسین(ع). مباهلهکنندگان با حیرت میبینند پیامبر اسلام(ص) وارسته از هر نوع شکوه مادی و قدرت ظاهری با نزدیکترین افراد به خود به مباهله آمده است. در میان خود میگویند: پیداست در دعوت خود صادق است و به نبوت خود ایمان دارد که حاضر است عزیزترین افراد نزد خود را در معرض فنا قرار ده و اگر مردد بود عزیزان خود را در معرض عذاب الهی قرار نمیدهد.
نمایندگان نجران با دیدن عزم و ایمان رسول خدا(ص) و چهرههای نورانی همراهان ایشان، از مباهله انصراف میدهند و به پیامبر(ص) گفتنند: ما مباهله نمیکنیم؛ بلکه مصالحه میکنیم.
نگاهی به واقعه مباهله جدای از دستاوردهای آن در اثبات حقانیت اسلام و جایگاه و فضیلت اهل بیت(ع) که بسیار درباره آن سخن گفته شده است، از برخی زاویا دارای نکات تأثیرگذار و مهمی در تربیت انسان و پرورش روح ایمان در اوست.
میتوان در این واقعه به بلندی ایمان پیامبر(ص) و استواری باور قلبی ایشان به وعدههای الهی نگریست. میتوان به گامهایی نگریست که محکم و راسخ به میدانی پا میگذارد که میداند در آن تنها یاور خداست و و میداند نیکو یاوری برگزیده است. پیامبر(ص) در مباهله چنان به هدف خود و وعدههای الهی باور داشت که نمایندگان نجران از مشاهده این ایمان بر عاقبت خود بیم کردند و از اینکه پیامبر(ص) با چنین ایمان بلندی آنها را نفرین کند به هراس افتادند. چنانکه یکی از پیشوایان این هیئت مسیحی میگوید: چهرههایی میبینم که اگر دست به دعا بردارند، کوهها را از زمین میکنند، در صورت وقوع مباهله، نابودی ما حتمی است و چه بسا عذاب، همه مسیحیان جهان را دربرگیرد.
در این واقعه میتوان به ایمان راسخ همراهان پیامبر(ص) نگریست که با اعتماد به رسول خدا(ص) در میدان مباهله قدم میگذارند و چهرههای مصمم و مؤمن آنها یک هیئت 60 نفره از بزرگان و دانایان مسیحی را متزلزل میکند.
مباهله؛ بیانکننده گوشهایی از عظمت ایمان پیامبر(ص)
گوشهای از عظمت ایمان پیامبر(ص) و همراهان ایشان به خدا در مباهله نمود یافته است. در مباهله میتوان قلبهایی را دید که دستان قدرت خداوند را نه پشت پرده که کاملا ظاهر و نمایان میدیدند. مباهله داستان ملموس ایمان است. داستان ظهور خدا در خطوط چهره مبارک پیامبر(ص) و نزدیکان ایشان است که سرانجام این ظهور قاطع، در دل هیئتی که ادعای ایمان به خدا دارد، چنان شک و شبههای میاندازد که از پیامبر خدا(ص) میخواهند دیگر مباهله نکنند.
مباهله نمود زیبایی از باور توحیدی کسانی است که خدا برای آنها عیان است؛ کسانی که خدایی را عبادت میکنند که آشکارا او را میبینند و قلبشان به وعدههایش بیش از هر چیز در این جهان ایمان و اطمینان یافته است.
