در جریان مباهله چه گذشت؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، مدینه اولین باری است که میهمانانی چنین غریبه را به خود می‌بیند. کاروانی متشکل از شصت میهمان ناآشنا که لباس‌های بلند مشکی پوشیده‌اند به گردنشان صلیب آویخته‌اند، کلاه‌های جواهرنشان بر سر گذاشته‌اند، زنجیرهای طلا به کمر بسته‌اند و انواع و اقسام طلا و جواهرات را بر لباس‌های خود نصب کرده‌اند.

وقتی این شصت نفر برای دیدار با پیامبر، وارد مسجد می‌شوند، همه با حیرت و تعجب به آنها نگاه می‌کنند. اما پیامبر بی‌اعتنا از کنار آنان می‌گذرد و از مسجد بیرون می‌رود هم هیأت میهمانان و هم مسلمانان، از این رفتار پیامبر غرق در تعجب و شگفتی می‌شوند. مسلمانان تا کنون ندیده‌اند که پیامبر مهربانشان به میهمانان بی‌توجهی کند به همین دلیل، وقتی سرپرست هیأت مسیحی علت بی‌اعتنایی پیامبر را سؤال می‌کند هیچ کدام از مسلمانان پاسخی برای گفتن پیدا نمی‌کنند.

تنها راهی که به نظر می‌رسد، این است که علت این رفتار پیامبر را از حضرت علی(ع) بپرسند، چرا که او نزدیک‌ترین فرد به پیامبر و آگاه‌ترین، نسبت به دین و سیره و سنت اوست. مشکل، مثل همیشه به دست علی حل می‌شود. پاسخ او این است که:«پیامبر با تجملات و تشریفات، میانه‌ای ندارند؛ اگر می‌خواهید مورد توجه و استقبال پیامبر قرار بگیرید، باید این طلاجات و جواهرات و تجملات را فرو بگذارید و با هیأتی ساده، به حضور ایشان برسید.

این رفتار پیامبر، هیأت میهمان را به یاد پیامبرشان، حضرت مسیح می‌اندازد که خود با نهایت سادگی می‌زیست و پیروانش را نیز به رعایت سادگی سفارش می‌کرد.

آنان از این که می‌بینند، در رفتار و کردار این همه از پیامبرشان فاصله گرفته‌اند، احساس شرمساری می‌کنند. میهمانان مسیحی وقتی جواهرات و تجملات خود را کنار می‌گذارند و با هیئتی ساده وارد مسجد می‌شوند، پیامبر از جای برمی‌خیزد و به گرمی از آنان استقبال می‌کند. شصت دانشمند مسیحی، دور تا دور پیامبر می‌نشینند و پیامبر به یکایک آنها خوشامد می‌گوید، در میان این شصت نفر، که همه از پیران و بزرگان مسیحی نجران هستند،‌ «ابوحارثه» اسقف بزرگ نجران و «شرحبیل» نیز به چشم می‌خورند.

حجت‌الاسلام محمد سنجری، مسئول امور روحانیون زندان های خراسان جنوبی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با بیان اینکه مباهله در اصطلاح قرآن و روایات و غیر آنها به معنای ملاعنه(لعن و نفرین کردن دو طرف به یکدیگر) است، گفت: هرگاه دو گروه یا دو نفر درباره مسئله‌ای مهم مانند مسائل مهم مذهبی با هم گفت‌وگو کرده و به نتیجه‌ای نرسند در یک جا جمع می‌شوند و به عنوان آخرین حربه به درگاه خداوند تضرع می‌کنند و از او می‌خواهند تا دروغگو را رسوا و مجازات کند.

روز مباهله؛ زمینه‌ساز پذیرش حقانیت اسلام

وی روز مباهله زمینه‌ساز پذیرش حقانیت اسلام ذکر کرد و گفت: خداوند پیش از نازل کردن آیه مباهله در آیاتی به چگونگی تولد عیسی(ع) می‌پردازد و مسیحیان را با منطق عقل و استدلال روبه‌رو می‌کند و از آنان می‌خواهد که عاقلانه به موضوع بنگرند.

مسئول امور روحانیون زندان‌های خراسان جنوبی یادآور شد: بنابراین پیامبر(ص) در ابتدا سعی کرد با دلایل روشن و قاطع آنان را آگاه کند اما چون استدلال موجب تنبه آنان نشد و با لجاجت و ستیز آنان مواجه گشت به امر الهی به مباهله پرداخت.

سنجری گفت: در روایات اسلامی آمده که چون موضوع مباهله مطرح شد نمایندگان مسیحی نجران از پیامبر(ص) مهلت خواستند تا در این کار بیندیشند و با بزرگان خود به شور بپردازند.

وی ادامه داد: نتیجه مشاوره آنان که از ملاحظه‌ای روان‌شناسانه سرچشمه می‌گرفت این بود که به افراد خود دستور دادند اگر مشاهده کردید محمد(ص) با سر و صدا و جمعیت و جار و جنجال به مباهله آمد با او مباهله کنید و نترسید زیرا در آن صورت حقیقتی در کار او نیست که متوسل به جاروجنجال شده است و اگر با نفرات بسیار محدودی از نزدیکان و فرزندان خردسالش به میعادگاه آمد بدانید که او پیامبر خداست و از مباهله با او بپرهیزید که خطرناک است.

مسئول امور روحانیون زندان‌های خراسان جنوبی با بیان اینکه در پذیرش عقاید دینی آدمیان هیچ‌گاه به تقلید و پذیرش بدون قید و شرط تشویق نشده، بیان کرد: با نگاه و تعمق به تاریخ حیات انسان‌ها و نخستین اندیشه‌ورزی‌های ابتدایی‌شان می‌توان به روشنی دریافت که انسان از زمانی که چشم به روی جهان گوناگونی‌ها می‌گشاید و سعی می‌کند تا حضور خودش را به اثبات و نیازهای زندگی‌اش را مرتفع کند هیچ‌گاه خودش را تنها و محصور نمی‌داند.

سنجری با بیان اینکه یکی از اموری که رسولان الهی همواره مردم را به آن دعوت کرده‌اند بیداری عقل و دلشان از خواب غفلت است، بیان کرد: این امر به ویژه در زمان حیات و حضور رسولان الهی در میان مردم اهمیت بیشتری می‌یافت چرا که جامعه اسلامی در مراحل اولیه شکل‌گیری قرار داشت و دشمنی‌ها هم برای ضربه‌زدن به ارکان و مبانی آن بیشتر احساس می‌‌شد.

آیه 61 سوره آل عمران؛ سند جامعی بر رویداد مباهله

وی با بیان اینکه 24 ذی الحجه روز مباهله است و مباهله رویدادی است که در آیه 61 سوره آل عمران ذکر شده، بیان کرد: خداوند در آیه 61 سوره آل عمران می‌فرماید: « فَمَنْ حَاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکاذِبی؛ هرگاه بعد از دانشی که به تو رسیده، کسانی با تو به محاجه و ستیز برخیزند به آنها بگو بیایید فرزندانمان و فرزندانتان و زنانمان و زنانتان و ما خویشان نزدیک و شما خویشان نزدیک خود را فرا خوانیم سپس مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغ گویان قرار دهیم».

مسئول امور روحانیون زندان‌های خراسان جنوبی با بیان اینکه نمی‌توان پایان هر اختلاف را به مباهله ختم کرد، افزود: مباهله تنها زمانی به کار می‌رود که دو فرد یا گروه بر سر مسائل مهم و اساسی دینی با هم اختلاف داشته و حرف همدیگر را نپذیرند در این صورت است که راهی جز مباهله باقی نمی‌ماند زیرا در جریان مباهله پیامد خطرناکی متوجه فرد یا گروه باطل م‌ شود.

سنجری اظهار کرد: روزی که پیامبر خدا(ص) قصد مباهله کرد قبل از آن عبا بر دوش مبارک انداخت و حضرت امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و حسین (ع)را در زیر عبای مبارک جمع کرد و گفت: «پروردگارا، هر پیغمبری را اهل بیتی بوده است که مخصوص ترینِ خلق به او بوده اند. خداوندا، اینها اهل بیت منند. پس شک و گناه را از ایشان برطرف کن و ایشان را پاکِ پاک کن.»

وی افزود: انسان در هر حال باید آماده پذیرش باشد و مخصوصاً انسان عصر کنونی برای پذیرا شدن حق و حقانیت باید روح پاک داشته باشد.

اهمیت خانواده در هر شرایط زندگی؛ نکات کاربردی مباهله

مسئول امور روحانیون زندان‌های خراسان جنوبی یکی از نکات کاربردی رویداد مباهله را اهمیت خانواده در هر شرایط زندگی دانست وگفت: پیامبر، دین و قرآن همراه با خانواده خود دست به دست شد تا مشکل را حل کند و این مساله در عصر کنونی به ما می‌آموزد که خانواده در حل مشکلات مهمترین مرجع حل‌کننده اختلاف است.

حجت‌الاسلام ابراهیم مرکی، کارشناس مذهبی در خراسان جنوبی درباره جزئیات رویداد مباهله گفت: پیامبر(ص) مسیحیان منطقه نجران را به دین اسلام دعوت کرد و آنان شورایی را تشکیل دادند برای صحبت با پیامبر(ص) و بحث جدی درباره حضرت عیسی داشتند.

وی با اشاره به مباهله رسول اکرم(ص) با نجرانیان گفت: دو طرف در جریان مباهله سعی می‌کنند که با تقرب به پیشگاه خداوند از او در رسوایی طرف مقابل کمک گیرند.

ثابت شدن استحکام اعتقادی در اسلام در جریان

این کارشناس دینی با تأکید بر اینکه استحکام اعتقادی در اسلام در جریان مباهله ثابت شد، بیان کرد: جایگاه اسلام در روز مباهله افزوده شد و خمسه طیبه به عنوان چراغ هدایت انسان‌ها روشن شد و همواره مسلمانان باید قدرشناس این روز و درس‌های آن باشند.

مرکی متذکر شد: پیامبر با جریان مباهله و آوردن بهترین و نزدیک‌ترین افراد ثابت کرد اسلام بر اندیشه قوی و محکم استوار است که رهبر آن برای اثبات اندیشه خود نزدیک‌ترین افراد را برگزید تا ثابت کند که اعتقادش حق است.

وی به وجود حضرت زهرا و علی(ع) در مباهله اشاره و افزود: علی(ع) به عنوان نفس و وجود پیامبر در جریان مباهله حضور دارد و حضرت زهرا(س) از بین تمام زنان مسلمان و همسران پیامبر با وجود آنکه آنها امهات مومنان بودند در جریان مباهله شرکت کرد.

اعمال روز مباهله

حجت‌الاسلام سیدمحمد هاشمی، کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی درباره اعمال روز مباهله گفت: غسل، روزه، دو رکعت نماز و ارتباط معنوی باخدا، خواندن دعای مباهله و همچنین قرائت زیارت مخصوص امیر المومنین(ع) از جمله اعمال روز مباهله طبق روایات و احکام است.

وی بیان کرد: پذیرش ادیان و قبول اندیشه الهی به عنوان آنچه که آدمی را از سردرگمی‌های پیچ‌درپیچ زندگی می‌رهاند و به سوی آگاهی رهایی بخش رهنمون می‌کند هیچ‌گاه از سوی پیامبران و امامان و نایبان آن‌ها به اجبار نبوده است و انتخاب زندگی در روشنی و سفیدی و یا در وجه مقابل آن تاریکی و ظلمت به انتخاب خود انسان وابسته است.

کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی اظهار کرد: واقعه مباهله هم در زمانی به وقوع پیوست که نبی‌اکرم در مدینه به تبلیغ دین اسلام و عرضه آیات الهی می‌پرداخت تا اصول و مبانی دینی را با تلاش‌های مستمرشان بنا نهند که کامل‌تر از ادیان پیشین می‌خواست سعادت دنیوی و اخروی انسان‌ها را تضمین کند.

نازل شدن آیه تطهیر در روز مباهله

کارشناس تخصص تبلیغ در خراسان جنوبی با بیان اینکه در واقعه مباهله  ایمان و صدق دعوت پیامبر(ص) بر همگان آشکار گشت افزود: این روز بهترین روز برای اثبات حقانیت شعیه است و آیه تطهیر در این روز صادر شده است.

وی اظهار کرد: غالب مفسران و محدثان شیعه و اهل تسنن تصریح کرده‌اند که آیه مباهله در حق اهل بیت پیامبر(ص) نازل شده و پیامبر تنها کسانی را که همراه خود به میعادگاه برد فرزندانش حسن و حسین و دخترش فاطمه و علی(ع) بودند.