امربه‌معروف تنها در امور فردی خلاصه نمی‌شود/ نرم‌خویی؛ لازمه انجام این فریضه

بر هیچ‌کس پوشیده نیست که امر به معروف و نهی از منکر یک اصل دینی است که بارها در قرآن کریم از آن سخن به میان آمده و در کلام معصومین(ع) نیز از احیای این واجب شرعی به‌عنوان زمینه‌ساز اصلاح جامعه نام برده شده است.

اما به دلایل عدیده‌ای ممکن است برخی از افراد نگاه مثبتی نسبت به این واجب دینی نداشته باشند که باید با بررسی این عوامل زمینه‌ای را فراهم کنیم تا خود را ملزم به رعایت این امر کرده و از طرف دیگر مهیای پذیرش تذکر دیگران باشیم.

ممکن است خیلی از افراد تصور کنند که امر به معروف و نهی از منکر دخالت در امور شخصی است و نباید به دیگران اجازه داد که در امور دیگران دخالت کنند. این سخن در زمانی درست است که فردی با کنجکاوی‌های بی‌جا و نادرست پی به اشتباه رفتاری و یا خطای دیگران پی ببرد اما آیا درباره اشتباهات و گناهان مشهود نیز بی‌تفاوت بودن می‌تواند معقول و منطقی باشد؟.

از طرف دیگر عشق و محبتی که انسان نسبت به همنوع خویش دارد مانع می‌شود که چشم بر حرکت یکی از اعضای خانواده، دوست یا آشنا و یا همنوع در مسیر که او را به هدف نمی‌رساند بست اما نکته مهم این جا است که هنگام تذکر و مطرح‌کردن خطایی که شخص مرتکب شده هم این محبت باید مشهود باشد.

به یقین تذکری که در جمع صورت می‌گیرد یا موجب رفتن آبروی شخص محترمی می‌شود نه‌تنها خطا است بلکه خود منکری است که نیاز دارد همه کسانی که می‌خواهند به این واجب دینی ملتزم باشند باید آن را مدنظر خویش قرار دهند.

گاه لازم نیست همان لحظه که شخص خطا کرده به او بگوییم کارش درست نیست. اگر فرد مقابل دوست یا یکی از اعضای خانواده ما است می‌توان در فرصتی مناسب که فضای خانواده یا رابطه دوستی شکل صمیمانه‌تری به خود گرفته است می‌توان گفت که فلان رفتار دوست یا عزیزتان را نمی‌پسندید.

امر به‌معروف و نهی از منکر مانند همه واجبات دینی نیاز به اخلاص دارد که اگر از آن تهی شود نه تنها تأثیرگذاری خود را از دست می‌دهد که چهره انسان‌های موحدی که دوست دارند فضای جامعه سرشار از دوستی حقیقی و معنویت و عاری از عصیان انسان‌ها نسبت به یکدیگر و پروردگارشان باشد را خدشه‌دار می‌کنند.

البته ممکن است در مواردی فرد آمر به‌معروف همه این بایدها و نبایدها را رعایت کند و از روی اخلاص و دوستی به دوست و همنوع خویش بگوید که حسادت، تکبر، اخلاق تند، اسراف، بی توجهی نسبت به حرام و حلال الهی در امور مادی و... را نمی‌پسندد اما عصیان انسان خطاکار موجب شود که او از سر لجاجت همچنان بر گناه خویش اصرار ورزد.

نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که امر به‌معروف و نهی از منکر فقط در امور فردی خلاصه نمی‌شود بلکه گاه در عرصه اجتماع شاهد گناهانی هستیم که در مواردی خود زمینه‌ساز گناهان دیگری هستند که بی‌شک در این موارد نیز نباید سکوت اختیار کرد.

آیا می‌توان نام مسلمانی بر خود نهاد و نسبت به بی‌توجهی به حفظ بیت‌المال، رشوه، فسادهای سازمان‌دهی شده اخلاقی و...بی‌تفاوت بود. اگر به این سؤال پاسخ درستی بدهیم در واقع می‌توان گفت معنای حقیقی امر به‌معروف را در کلام امام حسین(ع) که فرمود: «من برای امر به‌معروف قیام کردم»، را دریافته‌ایم.

حکیه بهمن‌زاده/ خراسان جنوبی