از حضور در حسینیه آقاسید جمال تا تشییع نمادین زنان بنیاسد...
گروه اجتماعی: ماه محرم امسال همچون سالهای گذشته سراسر استان قزوین در ماتم سید و سالار شهیدان سیاهپوش و این استان غرق در پارچههای سبز و سیاه ارادتمندان و شیفتگان حسینی شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قزوین، هرساله با فرارسیدن ماه محرم، شیعیان و مسلمانان جهان خیمه عزا برپا میکنند و در این بین ایرانیان با توجه به علاقهمندی به اهل بیت(ع) در سراسر کشور در غم سید و سالار شهیدان حضرت اباعبداللهالحسین(ع) همچون شمع میسوزند تا ذرهای از ارادات خود را به این امام مظلوم و شهدای دشت کربلا ثابت کنند.
مردم قزوین مانند سالهای دور هر ساله با آغاز ماه محرم خیمههای عزا را برپا میکنند و در سوگ مولایشان حسین(ع) بر سر و سینه میزنند.
استان قزوین یکی از استانهای مذهبی کشور است که امامزادههای زیادی همچون امامزاده حسین، اسماعیل، سلطان سیدمحمد، امامزاده علی، آمنه خاتون، زبیده خاتون، بیبی شهربانو، علیاصغر زرآباد، اسماعیل فلار، اباذر و امامزادههای بیشمار دیگری را در دل خود جای داده است که در این مکانها مراسم عزاداری باشکوه برگزار میشود و وجود این امامزادهها موجب شده تا مردم قزوین با توسل به این امامزادهها از مولایشان حسین(ع) شفاعت بگیرند.
محمدعلی حضرتیها، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین در گفتوگو با ایکنا از قزوین، میگوید: مردمان دیار کهن قزوین از اولین روزهای پذیرش اسلام گرایش خود را به خانواده پیامبر(ص) آشکار کرده و با وجود مشقتهای زیاد بر اعتقادات خویش پافشاری کردهاند.
وی شهادت اسلم دیلمی قزوینی در فاجعه کربلا که جان خود را در دفاع از سیدالشهدا(ع) فدا کرد نمونهای از این مدعا برمیشمارد و میگوید: قیام قزوینیان علیه سب و دشنام علی(ع) توسط بنی امیه در مسجدی که به فرمان خالدبن عبدالله قسری به فرمان محمد بن حجاج ثقفی زبان به لعن علی گشوده بود و قتل وی شاهد دیگری از عشق خالصانه مردم قزوین به خاندان پیامبر(ص) است.
حضرتیها ادامه میدهد: احترام به فرزند زادگان علی(ع) ، سادات و علویان میان اهالی قزوین چنان بود که این سرزمین را نقطه امن و پایگاهی اطمینانبخش برای خویش بهشمار میآوردند و گاه نهضتهای انقلابگرایانه خود را در آن سامان میدادند.
البته در این بین گزارش امام رافعی و مستوفی از سفر مخفیانه امام رضا(ع) به قزوین پیش از مهاجرت به خراسان و ظهور کوکبی علوی در قزوین طی سالهای 251 تا 253 ه . ق نمونهای از این دست است که صحبتهای حضرتیها را تأیید میکند.
سوگواری ماه محرم در قزوین
اما هر ساله با آغاز ماه محرم تمام قزوین غرق در پارچههای سبز و سیاه میشود و شهر حال و هوای دیگری به خود میگیرد. حسینیهها و تکایای زیادی در سطح شهر برپا میشود و مردم مناطق مختلف استان قزوین نیز مانند سایر هموطنان، با شیوههای خاص خود به سوگواری سیدالشهدا(ع) میپردازند.
نوجوانان در محلههای قدیمی و جدید با هم تکیهای هر چند کوچک به پا میکنند و هر روز مراسم روضهخوانی و سینهزنی داشته و نذورات محله را بین مردم تقسیم میکنند، مساجد رنگ و بوی خاصی پیدا کرده و جنب و جوش در آن زیاد میشود و هر کسی با توجه به وسع خود سعی در خدمترسانی به مراسم عزاداری دارد.
در شهر قزوین دو روضهخوانی بزرگ توسط خانوادههای اصیل قزوین در محلههای تاریخی خیابان و گذر مسجد جامع از جمله حسینیه خیابانی و حسینیه آقا سید جمال در دو نوبت صبح و بعد از ظهر برگزار میشود که مردم شهر در آن شرکت میکنند.
این دو حسینیه از جایگاه مذهبی خاصی در شهر برخوردار بوده و خیل عزاداران در روزهای تاسوعا و عاشورا هم به این مراکز سر میزنند و به نوحهخوانی میپردازند.
البته به گفته حضرتیها، مراسم رسمی در شهر قزوین از روز هفتم ماه محرم شروع میشود که هیئتهای حسینی از سراسر استان در شب هفتم به امامزاده آمنه خاتون، علی و بیبی شهربانو در شب هشتم به امامزاده سلطان سیدمحمد و شب نهم به امامزاده حسین میروند.
وی میگوید: هیئتها بهصورت دستههایی که شامل علامت کشی، طبقکشی، طبل و سنجزنی، زنجیرزنی و سینهزنی است و با نشان خاص به عزاداری میپردازند.
به گفته این مقام مسئول، در قزوین روز تاسوعا مردم به زیارت امامزاده علی، آمنه خاتون و خانه قدیمی امام جمعه که متعلق به امام جمعه شهیدی یکی از بزرگان قزوین بوده و از خانههای تاریخی با پیشینه مذهبی قزوین است، سلطان سیدمحمد و در آخر به حسینیه آقا سید جمال میروند و خود را برای مراسم شب که در جوار امامزاده حسین برپا میشود آماده میکنند.
حضرتیها میگوید: در روز عاشورا نیز هیئتها به امامزاده حسین رفته و با چرخیدن به دور صحن امامزاده و عزاداری به مزار شهدا رفته و بعد به مساجد خود برمیگردند. مراسم شب غریب در تمام مساجد استان برگزار میشود که مردم با در دست داشتن شمع و گل گرفتن سر این مراسم را اجرا میکنند و به میهمانی مساجد محلههای دیگر میروند.
سنتهای عزداری مردم قزوین در ایام محرم
مدیرکل میراث فرهنگی قزوین با اشاره به مراسم سنتی مردم قزوین در ایام ماه محرم تأکید می کند: مردم قزوین نیز مانند مردمان سایر نقاط کشور رسم و رسوم هایی دارند که هرساله با شور و حرارت بیشتری آنان را زنده میکنند تا ارادت خود را به خاندان اهل بیت(ع) و شهدای دشت کربلا نشان دهند.
طبقکشی
یکی از مرسومترین مراسم سنتهای خاص شهر قزوین است، طبق از جنس چوب با ارتفاع حدود یک و نیم متر و قطر یک متر است که بیشتر قسمتهای آن را آیینهکاری میکنند، این طبق استوانهای شکل را روی سر میگذارند و آن را حمل میکنند.
به گفته حضرتیها در شهر قزوین در شب تاسوعا، همه دستههای عزاداری از مساجد و تکایای خود به طرف امامزاده «سلطان سیدمحمد» به راه میافتند و در آنجا تجمع میکنند و در شب عاشورا به سمت امامزاده حسین یا شاهزاده حسین میروند.
در مناطق روستایی نیز اهالی هر روستا، در شب عاشورا به نزدیکترین امامزاده محل رفته و تمام شب را تا قبل از طلوع آفتاب به سینهزنی میپردازند و پس از خواندن نماز صبح به طرف روستای خود حرکت میکنند.
وی با اشاره به اینکه کودکان، افراد مسن و زنان با آوردن شیر، چای و وسایل پذیرایی دیگر از این دستهها استقبال میکنند، میگوید: دستههای عزادار، یک دور در محل میزنند و نوحه میخوانند و سپس به مسجد محل میروند.
سیزده محرم
از دیگر مراسمی خاص قزوین مراسم سیزدهم محرم است که مخصوص زنان بوده و هیئتهای عزادار را زنان تشکیل میدهند، به گواهی مورخان، بعد از واقعه کربلا کسی از ترس «یزیدبن معاویه» جرئت نمیکرد تا جنازههای یاران امام حسین(ع) را دفن کند؛ تا اینکه زنان طایفه «بنی اسد» جمع شدند و به خاک کردن جنازهها پرداختند.
حضرتیها با اشاره به این واقعه بزرگ میگوید: این واقعه در روز سیزدهم ماه محرم اتفاق افتاد، به همین خاطر زنان قزوینی هر سال در روز سیزده ماه محرم، در مسجد علیاکبر این شهر جمع میشوند، عدهای بیل و کلنگ به دست میگیرند و عدهای دیگر پیکرهای پارچهای بدون سر را بر دوش گرفته و به دور شهر میچرخند و به حسینیه آقا سید جمال رفته و عزاداری میکنند و دوباره به آن مسجد برمیگردند و در آنجا به سینهزنی و نوحهخوانی میپردازند.
وی تأکید دارد: این مراسم بسیار اندوهبار است و گردشگران زیادی برای دیدن آن روز به قزوین میآیند تا از نزدیک شاهد آن باشند.
آیین سنتی طشتگذاری
با فرا رسیدن ماه خون و قیام محرمالحرام آیین تشتگذاری یکی از مراسم معنوی برای آغاز این ماه است. آیین تشتگذاری یکی از قدیمیترین سنتها و مناسک مذهبی است که بسیاری از مردم ایران بهویژه هموطنان ترک زبان با اجرای این آئین به پیشواز عزاداریهای محرم ماه پیروزی خون بر شمشیر میروند.
این آیین که یادآور وسعت فرات، آب، لب تشنه امام حسین(ع) و یاران با وفایش است با آه و اشک در روزهای پایانی ماه ذیالحجه برگزار میشود و نشانگر آماده شدن حسینیان برای مراسم سوگواری سید و سالار شهیدان است که هموطنان شهرستان آبیک در استان قزوین نیز این آیین را هر ساله با شوری خاص برگزار میکنند.
حضرتیها میگوید: این مراسم مذهبی در حسینیهها و مساجد شهرستان آبیک و نیز برخی از روستاهای ترک زبان این شهرستان هرساله بهمنظور اعلان عزا برگزار میشود که نماد حادثه تاریخی کربلا بوده و عزاداران حسینی با سینهزنی و مرثیهسرایی با سید و سالار شهیدان و یاران با وفایش تجدید بیعت میکنند.
وی مراسم نمادین تشتگذاری که به آن تشتگردانی نیز میگویند را نماد مشک سقای کربلا، نماد رود، نماد آب و نماد رود فرات میداند که به روی حسین(ع) و یارانش بسته شد.
به گفته مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین این مراسم سنتی در سال 91 با شماره 661 در فهرست میراث ملی ناملموس به ثبت رسیده و بیش از پیش مورد توجه و حمایت برگزارکنندگان این مراسم برای ماندگاری آن قرار گرفته است.
