نگاهی به علمگردانی، آیین مذهبی خراسان شمالی
گروه فعالیتهای قرآنی: علمگردانی یکی از آیینهای مذهبی خراسان شمالی است که این مراسم در گذشته در شهرها نیز انجام میشده است که اکنون فقط روستاها و حواشی شهرهای خراسان شمالی برگزار کننده آن هستند.
هادی مهرآبادی، رئیس شورای هیئت مذهبی خراسان شمالی، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان شمالی، با اشاره به علمگردانی، آیین مذهبی خراسان شمالی اظهار کرد: اعضای هیأت عزاداری امام حسین(ع)، پیش از شب تاسوعا علم هیأت عزاداری خود را که شامل یک چوب بلند و در بالای آن چوب شمایل دستی فلزی به عنوان نماد دست قطع شده حضرت ابوالفضل العباس(ع) در صحرای کربلا است را به در خانهها میبرند.
مهرآبادی گفت: در مراسم علم گردانی، زمانی که علم را به در خانهای میبرند، صاحب خانه نذورات خود را تحویل میدهد و با داشتن نیتی دستمالی نو را به علم میبندد.، نذوراتی که از سوی افراد جمع میشود شامل، پول، نان سنتی و بستههای مشکل گشا است.
وی ادامه داد: بردن علم به در هر خانهای نشانه تکریم آن خانواده بوده و دادن نذورات صاحب خانه یک نوع شراکت در امورات فرهنگی هیأتهای مذهبی است، سه شب پس از تاسوعا میزان نذورات و دستمالهای داده شده را جمعبندی کرده و به نشانه تقدیر به افراد فعال هیأت از آشپز تا کفشدار و نوحهخوان و سینهزنهای هیأت اهدا میشود.
مهرآبادی بیان کرد: مراسم علمگردانی در گذشته در شهرها نیز انجام می شده است که اکنون فقط روستاها و حواشی شهرهای خراسان شمالی برگزار کننده آن هستند.
مهرآبادی گفت: در مرکز خراسان شمالی هیأتهای عزاداری در شب تاسوعا به مسجد جامع شهر میروند و مراسم نوحهخوانی و سینهزنی برگزار میکنند.
وی بیان کرد: در روز عاشورا که روز دهم ماه محرم است دستهجات عزاداری با سینهزنی و سنج و طبلزنی از حسینهها به طرف امامزاده سید عباسبنموسیبن جعفر(ع) به نشانه زنده نگه داشتن روز عاشورا و تکریم امام زاده و قبور از دست رفتگان خود می روند.
مهرآبادی با اشاره به مراسم عزاداری شام غریبان که پس از شب عاشورا در خراسان شمالی برگزار میشود، توضیح داد: در مراسم شام غریبان عزاداران به دو دسته تقسیم شده و شمع به دست به نشانه زنده نگه داشتن یاد زنان و کودکان کربلا در شام به تاریکی محلهها میروند.
وی ادامه داد: یک دسته از برگزارکنندگان شام غریبان با خواندن «شام غریبان سحر ندارد»، و دسته ای دیگر با گفتن «امشب سکینه پدر ندارد»، شهادت امام حسین(ع) و یتیم شدن حضرت سکینه را بیان میکنند.
مهرآبادی بیان کرد: در برگزاری مراسمهای عزاداری ماه محرم در حسینهها و مساجد، پذیرایی با غذای سنتی همچون حلیم و آبگوشت است که مواد غذایی آن از طریق نذورات جمعآوری میشود.
وی در رابطه با ظروف استفاده شده برای پذیرایی و همچنین دیگهای پخت و پز، بیان کرد: جنس این ظروف از گذشتهها مس بوده است به لحاظ اینکه دارای ماندگاری هستند و همچنین سرمایه حسینهها محسوب میشوند.
