لزوم ورود مدیران در بحث سمنها/ تفکر مردمنهادی در جامعه ترویج داده شود
گروه اجتماعی: متأسفانه آن طور که باید سیاستهای تدوینی آموزشی کشور روی ترویج و معرفی تفکر مردمنهادی متمرکز نیست و این موجب کاهش مسئولیتپذیری و مشارکت جوانان در کارهای گروهی شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، اصطلاح سازمان غیردولتی یا NGO به اشکال مختلف در سراسر جهان استفاده میشود و با توجه به بافت کلامی که در آن مورد استفاده قرار گرفته، به انواع گوناگون سازمانها اشاره میکند که در ایران بهعنوان «سازمانهای مردمنهاد یا سمن» نام برده میشوند.
سازمان غیردولتی در کلیترین معنایش، به سازمانی اشاره میکند که مستقیماً بخشی از ساختار دولت محسوب نمیشود، اما نقش بسیار مهمی بهعنوان واسطه بین مردم و قوای حاکم و حتی خود جامعه ایفا میکند. بسیاری از سازمانهای غیردولتی، سازمانهای غیرانتفاعی نیز هستند. بودجه این سازمانها از طریق کمکهای مردمی، دستگاههای دولتی و توسط خود دولت یا ترکیبی از طرق مذکور تأمین میشود.
بعضی از سازمانهای غیردولتی نیمه مستقل(QUANGOs) وظایف و کارهای دولتی را نیز انجام میدهند. برخی از این سازمانها هیچ علاقهای به سیاست ندارند؛ این در حالی است که برخی از آنها بهمنظور تأمین منافع اعضای خود صرفاً به لابیگری در دولت میپردازند. از آنجا که اصطلاح «سازمان غیردولتی» بسیار کلی است، بسیاری از این سازمانها ترجیح میدهند از اصطلاح سازمان داوطلبانه خصوصی(PVO) یا سازمان توسعه خصوصی(PDO) استفاده کنند.
سازمانهای مردمنهاد جوانان به سازمانهایی گفته میشود که برای انجام فعالیت و ارائه خدمات داوطلبانه در عرصههای تربیتی جوانان با مشارکت جوانان و بر اساس مدیریت جوانان با استناد به موضوع ماده صد و دوازده قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و در اجرای مصوبه شماره 7862 ت 31281 ه مورخ هشتم مرداد 84 هیئت وزیران فعالیت میکند.
موضوع فعالیت سازمانهای مردمنهاد
ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، فعالیت جهادی، گردشگری، احیای هویت دینی جوانان، امور دختران و زنان، فعالیت بشردوستانه، بهداشت و سلامت، خدمات داوطلبانه و امدادی، تاریخی و حفظ آثار فرهنگی، درمان و توانبخشی، حقوق جوانان، اعتقادی و مذهبی، کارآفرینی و اشتغال، ترویج فرهنگ ازدواج، رسانهای و ارتباطی، فنآوری اطلاعات، علمی پژهشی، نیکوکاری و امور خیریه، عمران و آبادی، ورزشی، محیط زیست، هنری و ادبی، مواد مخدر و ایدز موضوع فعالیت سازمانهای مردمنهاد است.
سازمانهای غیردولتی برای رسیدن به اهداف گوناگونی فعالیت میکنند و معمولاً جهت پیشبرد اهداف سیاسی یا اجتماعی اعضا در حرکت هستند. بهعنوان مثال به بهبود وضعیت محیط زیست، تشویق گروهها و مردم به رعایت حقوق بشر، بالا بردن سطح رفاه اقشار محروم و آسیبپذیر یا مطرح ساختن یک برنامه مشترک و دستهجمعی میتوان اشاره کرد. تعداد این قبیل سازمانها بسیار زیاد است و اهداف آنها طیف وسیعی از موقعیتهای سیاسی و فلسفی را در بر میگیرد، حتی میتوان آنرا بیشک به مدارس خصوصی و سازمانهای ورزشی نیز ربط داد.
از جمله اهداف این سازمانهای مردمنهاد میتوان از فراهم ساختن شرایط تجربه زندگی و تقویت روحیه مسئولیتپذیری، وظیفهشناسی و پیشتازی جوانان در پیشبرد اهداف ملی و آرمانی، فراهم ساختن شرایط مشارکت فعال و مؤثر جوانان در صحنههای فرهنگی و اجتماعی، توسعه نقش جوانان در سازندگی کشور و استفاده بهینه از منابع انسانی جوانان برای تحقق توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور، پرورش روح خلاقیت و هدایت قوه ابتکار جوانان در مسیر سازندگی و رفع نیازمندیهای اساسی جامعه اسلامی، فراهم ساختن شرایط و امکانات لازم برای بهرهگیری از استعدادهای فطری و تواناییهای انسانی در دوران جوانی، فراهم ساختن زمینههای جامعهپذیری و شیوههای وفاق و سازگاری جوانان با همسالان و محیط اجتماعی در جریان زندگی، فراهم ساختن شرایط مشارکت عمومی در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی جوانان نام برد.
کارکردهای سازمانهای مردمنهاد
سازمانهای غیردولتی با اهداف اصلی اقتصادی، بهدلیل شفافیت و شناخته شده بودن و رسمیت قانونی، مشارکت بیشتری در مدیریت منابع عمومی دارند. در حالیکه سازمانهای دولتی با اهداف اصلی غیراقتصادی، بهدلایل مختلفی میزان مشارکت پایینتری را در مدیریت منابع نشان میدهند.
از سوی دیگر، سازمانهایی که از درجه رسمیت بالاتری برخوردارند، در سطوح بالاتری از مشارکت در مدیریت منابع قرار دارند. بخش دیگری از عوامل مؤثر در مشارکت سازمانهای غیردولتی، عوامل کارکردی آنهاست. عناصر کارکردی متوجه اهداف، روشها و میزان دستیابی به این اهداف و همچنین عملکردهای یک سازمان غیردولتی ساختمند در جامعه و در ارتباط با مدیریت منابع است.
یکی دیگر از کارکردهای سمنها مشارکت آنها در مدیریت منابع عمومی، مردمسالارانه بودن حکومت و سطح آزادی و دموکراسی در هر کشور است، وجود و گسترش مردمسالاری و دموکراسی، امکان حضور و فعالیت سازمانهای غیردولتی را در صحنه های اجتماعی و اقتصـادی بیشتر میکند و مدیـریت منابع را از حالت انحصارگـرایی دولتی میرهاند. مردمسالاری و دموکراسی موجب پذیرش نقش نظارتی مردم از طریق سازمانهای غیردولتی برفعالیتهای دولتی میشود و در نهایت موجب گسترش روحیه تفاهم ملی و منطقهای خواهد شد.
از دیگر کارکردهای سازمانهای غیردولتـی میتوان به یاریرسانی دولت اشاره کرد که میتواند مدیریت بخشی از منابع را برعهده گیرند بهطوریکه با ایجاد تفاهم و توازن میان منافع مردمی و مصالح عمومی و جلب مشارکت مردم و همچنین جذب سرمایههای کوچکشان، غالباً چنین نقشی را به بهترین نحو انجام میدهند.
علاوه بر این مطالب بهترین کارکرد سمنها این است که وسیله ارتباطی مردم و دستگاههای مدیریتی هستند؛ لذا نباید نقش تشکلها و اجتماعات محلهای را بهعنوان ناظر بر عملکرد تمامی ارکان یک کشور دست کم گرفت. تبلور این مطلب در پررنگ کردن نقش و کارکرد آنهاست.
ضرورت ترویج تفکر مردمنهادی در جامعه
پوریگانه، عضو انجمن صیانت از بام خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا لرستان، گفت: امروز ترویج تفکر مردمنهادی در جامعه یک ضرورت حساب میشود که تحقق این مهم مستلزم آموزش و آگاهیبخشی است. متأسفانه آن طور که باید سیاستهای تدوینی آموزشی کشور روی ترویج و معرفی تفکر مردمنهادی متمرکز نیست و این موجب کاهش مسئولیتپذیری و مشارکت جوانان در کارهای گروهی شده است.
وی اظهار کرد: بهمنظور نهادینهسازی فرهنگ شکلگیری تشکلهای مردمنهاد در جامعه، ابتدا دولتمردان و مسئولان باید آغازگر این مقوله باشند البته تشکیل سازمانهای مردمنهاد نیاز به همت همهجانبه مردم دارد ولی نقش مدیران در این رابطه به مراتب مؤثرتر خواهد بود زیرا مدیری که سابقه فعالیت را در ngo را داشته باشد درک بهتری درباره چالشها و کارکردها و مسائل مربوط به آنها را خواهد داشت.
عضو انجمن صیانت از بام خرمآباد گفت: بهمنظور ارتقای کیفیت عملکرد ngoها بهتر است که از طرف سازمانهای ناظر از همه سمنها برنامه گرفته شود و انجام وظایف و عملی کردن آن برنامهها را بهعنوان یک مؤلفه مثبت در تحدید مجوزها ارتقا حقیقی و حقوقی سمنها تلقی شود.
مدیران دستگاهها عملاً در بحث سمنها ورود پیدا کنند
رحیم افکار، عضو مؤسسه خیریه حامیان شکوفههای امید نیز در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: لازم است که مسئولان سازمانها و مدیران دستگاهها عملاً در بحث سمنها ورود پیدا کنند، زیرا کسی که در این زمینه فعالیت داشته باشد میتواند در زمینه گسترش آن نقش داشته باشد.
وی اظهار کرد: سازمانهای مردمنهاد باید تحت نظر یک متولی خاص باشند زیرا در حال حاضر هر نهاد دولتی این اجازه را به خود میدهد در خصوص این ngo ها اظهار نظر کند.
افکار بیان کرد: متأسفانه امروز از طرف نهادهای مختلف با سمنها برخوردی توأم با سوءظن صورت میگیرد که این موجب کاهش انگیزه و تأثیر در عملکرد اعضای این تشکلها و کاهش جذب افراد دیگر شده است. از طرفی باید نظارتی بر نحوه فعالیت ngoها باشد تا وقتی برنامهای ارائه میکنند بدانند که دیگران کار آنان را دیده و ارزیابی میکنند.
سپهوند، مدیرعامل انجمن دانشآموختگان نیز گفت: فعالیت ngo ها بر محور کارهای عامالمنفعه بوده و معمولاً کسانیکه داوطلبانه و بدون هیچ چشمداشتی به این تشکلها میپیوندند دلسوز و خیرخواه جامعه هستند و نه افراد بیکاری که بهدنبال منافع شخصی و درصدد کسب شغل باشند.
وی بیان کرد: لازم است ساختمان و یک دفتر مرکزی به ngo های سطح شهر تعلق بگیرد تا بدین وسیله بتوانند همافزایی و تعامل بیشتری با یکدیگر داشته باشند و یا حداقل اگر کسی درصدد پیوستن به سازمانهای مردمنهاد بود بداند که برای ثبت نام باید به کجا مراجعه کند.
معرفی فلسفه تشکیل سازمانهای مردمنهاد و فعالیتهای آنان
سپهوند ادامه داد: باید همایشهای متعددی در دانشگاهها با موضوع معرفی ngo ها برگزار شود کمااینکه بسیاری از دانشجویان اطلاعاتی در رابطه با فلسفه تشکیل سازمانهای مردمنهاد و اهداف و فعالیتهای آنان دارند که باید درباره این موضوع شفافسازی لازم صورت گیرد.
مدیرعامل انجمن دانشآموختگان اظهار کرد: یکی دیگر از الزامات سازمانهای مردمنهاد اختصاص ماهنامهای به آنهاست که به انعکاس گزارش کارهای خود در اخبار و وقایع مورد نظر در جامعه بپردازند و به این ترتیب یک رقابت سالم نیز میان ngo ها برای فعالیت هدفمند و جدیتر شکل میگیرد همچنین صدا و سیما باید اطلاعرسانیهای لازم در رابطه با پیامدهای مثبت و تأثیرات سازنده سمنها در جامعه انجام دهد.
سپهوند در پایان گفت: معمولاً سازمانهای مردمنهاد هنگام ثبت تشکل خود با کارشکنیها و مخالفتهای پی در پی اداره ثبت اسناد روبرو میشوند به طوریکه گاهاً روند ثبت یک ngo، یک سال بهطول میانجامد.
