ازدواج فامیلی در ترازوی علم و دین

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، شاید همه ما، دست کم یک بار، این جمله را شنیده باشیم که «عقد دخترعمو و پسرعمو، در آسمان بسته شده است». به علاوه، هر روزه شاهد ازدواج‌های خویشاوندان (خویشش پیوندی یا ازدواج فامیلی) در اطراف خود، در محلّه و فامیل و شهر خود هستیم، در حالیکه بخشی دیگر از خویشان و دوستان ما نیز در فامیل خود ازدواج کرده‌اند و یا فرزند یک ازدواج فامیلی هستند.

افزون بر این، داستان‌ها و برخی فیلم‌ها هم نمونه‌های فراوانی از این دست را در خود دارند. در چنین حال و هوایی، کمتر کسی به خود، اجازه می‌دهد که به آسمانی بودن چنین پیوندهایی، به چشم تردید و با نگاهی کاملاً زمینی بنگرد؛ امّا روزگار «چشم بسته پذیرفتن» گذشته است.

ما اکنون در عصر آگاهی و در جامعه‌ای دین‌مَدار زندگی می‌کنیم و لازم است موضع روشن دین و علم را در برابر هر پدیده ای بدانیم.

برای خیلی از افراد ازدواج با یکی از خویشاوندان به علل مختلف مطلوب‌تر است. این افراد به این نگاه که افراد فامیل را بهتر از دیگران می‌شناسند و به‌خوبی و بدی رفتار و کردارشان آگاه‌ترند آن را از پیوند با فردی که که هیچ قرابت فامیلی با او ندارند شایسته‌تر می‌دانند.

اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد، سلامت فرزندانی است که از پیوند ازدوج‌های فامیلی متولد خواهند شد. شاید بارها شنیده باشید که آن‌گونه ازدواج‌ها علیرغم برخی مزایا به لحاظ اجتماعی و اطمینان از فرد مقابل، امکان ابتلاء به معلولیت در فرزندان حاصل از این قبیل پیوندها را افزایش می‌دهد.

ازدواج فامیلی، از مؤلفه‌هایی که میزان ابتلاء به معلولیت را در جامعه افزایش می‌دهد

جمیله رضازاده، معاون بهزیستی خراسان جنوبی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا گفت: یکی از مؤلفه‌هایی که میزان ابتلاء به معلولیت را در جامعه افزایش می‌دهد ازدواج فامیلی است چرا که به علت قرابت فامیلی و وجود ژن‌های مشابه، امکان وجود ژن مشابه معیوب وجود دارد و وقتی این ژن معیوب هم از پدر و هم از مادر به فرزند برسد مشکلات ژنتیکی خود را نشان می‌دهد.

وی بیان کرد: البته این نکته بدان معنا نیست که در ازدواج‌های غیر خویشاوندی امکان بروز مشکلات ژنتیکی و معلولیت وجود ندارد چرا که علت برخی از معلولیت‌ها مشکلات حین بارداری، زایمان، عفونت‌ها و.. است.

معاون بهزیستی خراسان جنوبی اظهار کرد: با توجه به شرایطی که امروزه وجود دارد بهتر است همه افراد قبل از ازدواج مشاوره ژنتیکی انجام دهند که البته این مشاوره برای کسانی که در خانواده آن‌ها معلولیت وجود دارد و ازدواجشان خویشاوندی است از اهمیت بیشتری برخوردار است.

برخی افراد پیامدهای ازدواج فامیلی را جدی نمی‌گیرند

رضازاده  در این باره که چرا علیرغم اهمیت مشاوره هنوز برخی از افراد این مسئله را جدی نمی گیرند، عنوان کرد: هنوز اطلاعات و آگاهی برخی از افراد در این زمینه بالا نرفته و یا تصور می کنند اگر برای مشاوره مراجعه و در صورت نیاز آزمایش ژنتیک انجام دهند هزینه زیادی برای آنان دارد.

وی افزود: در حالیکه این‌گونه نیست و حتی در بسیاری از موارد دستوری مبنی بر آزمایش ژنتیک داده نخواهد شد و با مشاوره موضوع بررسی می‌شود و در مورد افراد نیازمند نیز سازمان بهزیستی به آنان در این زمینه کمک خواهد کرد.

معاون بهزیستی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه بهترین زمان برای انجام مشاوره قبل از عقد شرعی است، ادامه داد: افراد باید این را بدانند هزینه‌ای که برای مشاوره یا آزمایش می‌دهند بسیار کمتر از نگهداری یک فرزند معلول است که این نکته باید مدنظر قرار گیرد.

بالا بودن ازدواج‌های فامیلی در خراسان جنوبی نسبت به استان‌های دیگر

رضازاده گفت: در استان ما میزان ازدواج‌های فامیلی نسبت به سایر استان‌ها بالاتر است و در برخی از روستاها اصلاً ازدواج غریبه وجود ندارد که این مسئله میزان معلولیت‌ها را در این مناطق افزایش داده که در برخی از این روستاها کار تحقیقاتی انجام داده و اقدامات پیشگیری از معلولیت‌ها را انجام می‌دهیم.

وی بیان کرد: برخی از افراد تصور می‌کنند میزان ابتلاء به معلولیت در ازدواج‌های فامیلی در برخی از نسبت‌ها بیشتر است در حالی که در چهار نسبت دختر عمو ـ پسرعمو، دخترخاله ـ پسرخاله، دختر دایی ـ پسرعمه و پسرعمه ـ دختر دایی میزان ابتلاء به مشکلات ژنتیکی فرزندان تفاوتی با یکدیگر ندارد مگر آنکه قرابت دیگری نیز با یکدیگر داشته باشند.

معاون بهزیستی خراسان جنوبی یادآور شد: این نکته را نباید فراموش کرد که بهتر است مشاوره ژنتیک هر چه زودتر انجام شود چراکه اگر در دوران بارداری متوجه مشکل ژنتیکی در جنین شویم و از 16 هفتگی بارداری مادر گذشته باشد امکان سقط جنین به لحاظ شرعی و قانونی وجود ندارد.

نگاه دین به ازدواج فامیلی

زهره روستا، مدرس حوزه و دانشگاه درباره نگاه دین به ازدواج فامیلی اظهار کرد: روایتی از رسول‌الله(ص) نقل شده است که با خویشاندان نزدیک ازدواج نکنید که فرزندانتان نحیف و لاغر شوند که البته این نهی صرفاً یک نهی ارشادی است.

این مدرس حوزه و دانشگاه بیان کرد: البته در شرایط فعلی که با آزمایش ژنتیک می‌توان از آثار سوء چنین ازدواج‌هایی جلوگیری کرد بهتر است اقدام به مشاوره و در صورت نیاز آزمایش ژنتیک کرد تا با خیال آسوده‌ای پیوند ازدواج شکل بگیرد.

عمل به دستورات پزشک یکی از توصیه‌های اکید در تعالیم فقهی است

روستا افزود: هرچند در دین توصیه به فرزنددار شدن شده است و یکی از علل و هدف‌های ازدواج تجربه حس زیبای مادر شدن و پدر شدن است اما بچه‌دار شدن واجب نیست و اگر دو نفر بنا بر گفته پزشک احتمال معلولیت فرزند آینده شان زیاد باشد می‌توانند با توافق یکدیگر فرزند دار نشوند.

وی یادآور شد: عمل به دستورات پزشک یکی از توصیه‌های اکید در تعالیم فقهی است که در سیره بزرگان دین نیز مشاهده می‌شود و بنابرین اگر پزشکان بعد از مشاوره ژنتیک توصیه‌ای به افراد می‌کنند شایسته است به آن عملی کنیم.