علم به معروف و منکر، مهمترین شرط امر بهمعروف و نهی از منکر است
گروه اجتماعی: حجتالاسلام نقدی با استناد به نظر فقهای اسلام، علم به معروف و منکر را مهمترین شرط عمومی برای اجرای این فریضه برشمرد و گفت: باید آمر و ناهی نخست معروفها و منکرات را شناخته و سپس اقدام به اجرای آن کند لذا فردی که به مسائل شرعی و دینی واقف نیست، تکلیفی در این مورد ندارد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، براساس تعالیم اسلام امر بهمعروف و نهی از منکر جزو فروع دین بهشمار میرود، تا جائی که این واجب در ردیف نماز و روزه ذکر شده و از اهمیت زیادی برخوردار است.
اهل بیت(ع) و بزرگان دین هم تأکید فروانی به اجرای این رکن مهم داشتند که در این مورد میتوان به فرمایش گوهربار امام حسین(ع) که به برادر خود جناب محمد حنفیه، زمانی که میخواستند از مدینه به سمت کربلا حرکت کنند اشاره کرد که مهمترین اهداف خودشان را از قیام علیه یزید، اصلاح امت جد بزرگوارشان(ص) با روش امر بهمعروف و نهی از منکر بیان داشتند.
با همه این تفاسیر، در سالهای اخیر متأسفانه در جامعه ما اجرای امر بهمعروف و نهی از منکر کمرنگ و در بسیاری مواقع مورد غفلت واقع شده است و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز این واجب الهی را واجبی فراموش شده تلقی فرمودند که نیاز به احیا و اهتمام مسلمانان دارد.
براین اساس، با حجتالاسلام اصغر نقدی، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای آذربایجان شرقی در این مورد به گفتوگو پرداختیم.
وی به تعاریفی از معروف و منکر از دیدگاه اسلام اشاره کرد و گفت: براساس تعالیم اسلام، منکر عملی است که از جانب شرع مقدس مذموم و زشت شمرده شده و معروف هم رفتاری که شرع آن را نیک پنداشته است.
وی این فریضه را یکی از واجبات اسلامی، البته واجب کفایی دانست و تصریح کرد: اگر جمعی از مسلمانان از منکرها جلوگیری کنند از عهده دیگران ساقط میشود، ولی مادامی که آن منکر در جامعه وجود دارد بر همه مسلمانان واجب است تا آن را از بین ببرند.
حجتالاسلام نقدی با تأکید براینکه این فریضه الهی به شرط فهم عمیق دین و اقدام به موقع، با معرفت و شناخت نسبت به مورد مبتلابه، میتواند سلامت جامعه را تضمین کند، تصریح کرد: براساس نظر فقهای اسلام، علم به معروف و منکر مهمترین شرط عمومی برای اجرای امر بهمعروف و نهی از منکر است لذا باید آمر و ناهی با شناخت معروفها و منکرات و حکم دینی آن اقدام کند.
وی علاوه بر آگاهی، داشتن عقل و رسیدن به سن بلوغ را از شرایط عمومی دیگر این امر دینی عنوان کرد.
قیام جمعی میتواند در نهی از منکر اثربخش باشد
مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاههای آذربایجان شرقی احتمال تأثیر را یکی دیگر از شرایط اختصاصی برای امر و نهی کردن برشمرد و اضافه کرد: فردی که نهی از منکر میکند اگر احتمال صددرصد دهد که به خاطر نهی کردن طرف مقابل آسیب جانی، مالی و ناموسی به وی میرساند، تکلیف از وی ساقط میشود.
وی با تأکید براینکه آمر و ناهی باید روش و شیوه مطلوب امر و نهی کردن را نیز بداند افزود: ابراز حساسیت و نارضایتی قلبی و نشان دادن این نارضایتی در ظاهر به فردی که مرتکب منکری شده است، میتواند او را نسبت به رفتار ناپسندش آگاه کند.
این مقام مسئول تأکید کرد: متأسفانه در جامعه ما این حساسیت، کمرنگ شده است به عنوان مثال برخی از مسئولان کشور نسبت به بدحجابی حساسیت چندانی از خود نشان نمیدهند و رفتارشان با افراد بدحجاب بدون ابراز کراهت است؛ درحالیکه در روایت آمده است «با اهل معصیت با چهره کراهتآمیز برخورد کنید.»
امر و نهی با دلسوزی و خیرخواهی همراه باشد
حجتالاسلام نقدی اظهار کرد: پیامبر اسلام(ص) «رحمةللعالمین» بودند لذا کسی که امر به معروف و نهی ازمنکر میکند باید این رفتار پیامبر را الگوی خود قرار داده و با مردم با دلسوزی و خیرخواهی رفتار کند.
وی در این چارچوب به مراحل امر بهمعروف و نهی از منکر اشاره کرد و گفت: داشتن زبان منطق و استدلال، محرمانه گفتن به طرف مقابل، خیرخواهی دیگران و جامعه و با زبان نرم و خوش امر و نهی کردن، از ویژگیهای آمر و ناهی محسوب میشود.
مسئولیت اصلی نظام و حکومت تربیت انسانها است
این مقام مسئول دانشگاهی تصریح کرد: در مواقعی که مراحل امر و نهی کارساز نبود و آخرین راه چاره مجازات اسلامی و جاری کردن حدود شرعی بر فرد مرتکب به گناه و معصیت از سوی مراجع قانونی و ذیصلاح است، نباید این کار توسط اشخاص عادی جامعه صورت پذیرد؛ بلکه این مرحله وظیفه نظام جمهوری اسلامی است.
وی با اشاره به اینکه مسئولیت اصلی نظام و حکومت تربیت انسانها است، افزود: اگر قرار باشد هر مسلمانی خودش مرحله نهایی نهی از منکر را به طور شخصی انجام دهد هرج و مرج بهوجود میآید.
منکرها باید در جامعه اولویتبندی شوند
به گفته مسئول نهاد رهبری در دانشگاههای استان منکرها باید در جامعه اولویتبندی شوند و اگر منکرهای بزرگ و همهگیر در جامعه برطرف شود، به مرور زمان منکرات کوچک نیز رو به کاهش و نابودی میگذارد.
وی در این مورد به رفتار امام حسین(ع) و امام خمینی(ره) اشاره کرد و گفت: علت قیام امام حسین(ع) روابط شرکآمیز در جامعه و حاکمیت دستگاه ظالم یزیدی و به خطر افتادن دین اسلام بود که امام بزرگوار با نثار خون خود و اهل بیت و یارانشان دربرابر چنین منکر بزرگی ایستادگی کرده و مانع از رواج معاصی کوچک و بزرگ دیگر شدند؛ امام خمینی(ره) نیز با سرنگونی رژیم طاغوت پهلوی، منکراتی که به واسطه آن دستگاه حکومتی در جامعه جاری شده بود، برچیدند.
نظام استکبار جهانی، منکر بزرگ امروز است
وی نظام استکبار جهانی را منکر بزرگ کنونی در دنیا دانست و تأکید کرد: تمام زشتیها و پلیدیها در نظامهای حکومتی آمریکا و اسرائیل تجلی یافته است؛ لذا بر تمامی مسلمانان جهان واجب است تا برای دفع و نابودی این نظام استکباری با یکدیگر متحد شده و اقدامات هماهنگ و مؤثری دراین خصوص به انجام برسانند.
حجتالاسلام نقدی قانونگریزی در جامعه و عمل نکردن به قانون را از منکرات بزرگ عنوان کرد و افزود: در مقابل کسانی که افراد را دعوت به رعایت قانون میکنند امر بهمعروف کرده و واجب الهی را به ثمر مینشانند.
پدر و مادرها عامل به معروف باشند
وی تصریح کرد: با توجه به اینکه پدر و مادر در خانواده مسئولیت بزرگ تربیتی را بر عهده دارند و فلسفه تشکیل چنین نهادی در اسلام تربیت اولاد صالح و سالم است، بنابراین برای اینکه فرزندان گرفتار منکرات نشوند در مرحله نخست باید والدین با عمل خود آنان را به معروفها امر و از زشتیها نهی کنند.
وی به نقش سازنده صدا و سیما نیز در این میان اشاره کرد و گفت: این رسانه مرکزی است که مسائل موردنیاز خانوادهها را درخصوص اجرای صحیح سبک زندگی اسلامی میتواند معرفی کند و در راستای آموزش و راهبردی کردن این امور نقش چشمگیری داشته باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در برنامهها و فیلمهای صدا و سیما باید روابط زن و مرد مطابق موازین شرعی تنظیم گردد و توجه و نظارت جدی به نوع پوشش و آرایش، وجود داشته باشد، بهطور کلی تولیدات صدا و سیمای جمهوری اسلامی باید بتواند تبلور و تجلی زیبایی از سبک زندگی اسلامی باشد.
