نمایشگاه مطبوعات به مقصد رسید اما مقصود نه/ وقتی حاشیه جای متن را میگیرد
کانون خبرنگاران نبأ: بیستمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاریها به ایستگاه آخر خود رسید؛ حال جای سؤال اینجاست که این رویداد فرهنگی که هر ساله برگزار میشود به مقصود شایسته خود نیز رسیده است؟
به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، بیستمین نمایشگاه بینالمللی مطبوعات همچون سالهای گذشته با شور و حال و سر و صدا برگزار شد و در طول هفته گذشته میهمانان متعددی از شخصیتهای سیاسی و فرهنگی در این نمایشگاه رفت و آمد داشتند.
البته ناگفته نماند این نمایشگاه در مقایسه با سالهای گذشته، از رونق کمتری برخوردار بود؛ همچنین حذف عنوان «بینالمللی» از نام نمایشگاه و بسنده کردن به نشستهای تخصصی کوتاه از دیگر تفاوتهای این نمایشگاه بود. فضای نمایشگاه با توجه به گروههای مختلف رسانهای و نوع فعالیت آنها دستهبندی شده بود؛ مؤسسات مطبوعاتی، روزنامههای سراسری، نشریات علمی و تخصصی، نشریات عمومی و خانوادگی، نشریات حوزه دین و اندیشه، نشریات کودک و نوجوان، خبرگزاریها، سایتهای خبری و نشریات استانی، انبوهی از بروشورها و مجلات را به صحن نمایشگاه آورده بود.
تیپشناسی بازدیدکنندگان
مخاطبان نمایشگاه تنوع وسیعی داشتند؛ از پایینترین رده سنی کودکان و خردسال که با والدین خود برای تفریح به نمایشگاه آماده بودند تا افراد سالخورده در نمایشگاه به چشم میخوردند. رفتوآمد کنجکاوانه دانشآموزان، نگاه مدقانه دانشجویان و حضور پر سر و صدای مسئولان رده بالای سیاسی و فرهنگی کشور در دولت و مجلس نیز از جلوههای بصری همیشگی در مصلی بود. اقشار مختلف هنرمندان، بازیگران و خوانندگان و علاقهمندان به ورزش و چهرههای فوتبال با حضور علاقهمندانشان به گرمی استقبال میشدند. البته بیش از همه حضور دانشجویان رشتههای مرتبط با روزنامهنگاری و رسانه و علاقهمندان به عرصه خبر در نمایشگاه مشهود بود.
سؤال اینجاست که نمایشگاه مطبوعات جای چه کسانی است و مخاطبین اصلی این نمایشگاه و جامعه هدف آن را در وهله اول چه کسانی تشکیل میدهند؟ در پاسخ باید گفت، نمایشگاه مطبوعات باید به گونهای باشد که تمامی طیفهای مردم سهم خود را از نمایشگاه دریافت کنند. به بیان دیگر نمایشگاه باید یک ضیافت رسانهای باشد و به گونهای هدفگذاری شود تا علاوه بر ارتقای سواد رسانهای مردم، موجب روزآمد شدن خبرنگاران، نخبگان و دستاندرکاران رسانهای و افزایش تعاملات بنگاهها و رسانههای خبری شود.
وقتی حاشیه جای متن را میگیرد
نمایشگاه مطبوعات میتواند فضای گفتمان حضوری را سامان دهد که رسانههای شرکتکننده در نمایشگاه، نظرات، انتقادات و پیشنهادات مخاطبان خود را دریافت کنند و به شکل حضوری اهداف و رویکردهای خود در قالبی جدا از فضای مجازی و صفحات کاغذی ارائه دهند.
از سوی دیگر، این نمایشگاه زمینهساز همکاریهای گسترده بین چندین رسانه و تعاملات فیمابین مطبوعات و خبرگزاریها میتواند باشد؛ هدفگذاریهای این رویداد فرهنگی باید موجب افزایش کارکردهای ویژه نمایشگاه مطبوعات شود که شاید بزرگترین مزیت آن دیدار اهالی رسانه باشد. بحث و تبادلنظر و همچنین انتقال تجربیات رسانهای بین صاحبان بنگاههای خبری و مطبوعات و نخبگان رسانه و فعالان این عرصه در سایه پدیدههای دیگر جانبی مغفول میماند.
حضور هنرمندان و ورزشکاران در غرفهها، مصاحبههای نیمهاختصاصی با میهمانان بلندمرتبه کشوری از قوای سهگانه، هجوم مردم برای دیدن چهرههای مطرح و گرفتن عکس یادگاری، دریافت رایگان روزنامهها و هدایای تبلیغاتی همچون خودکار، دفترچه و مجله از حواشی فرعی نمایشگاه بود که اهداف اصلی را کمرنگتر میکند. البته تبدیل شدن نمایشگاه به تفرجگاه و حضور خانوادگی جز صحنههای تکراری اکثر نمایشگاههای تخصصی است.
مهمانقاپی در نمایشگاه مطبوعات
یکی از صحنههای همیشگی نمایشگاه مطبوعات حضور چهرههای سیاسی و فرهنگی در نمایشگاه با تعدادی همراه و علاقهمندان است که گاه به گاه اتفاق میافتاد. در این بین رقابتی بین خبرنگاران غرفههای دور و نزدیک برای دعوت از آنان افزایش مییافت که بعضا اتفاقات نازیبایی را نیز در پی داشت. شاید همین رقابت کاذب برای دعوت از میهمان به غرفه، برخی از چهرهها و مسئولان را راهی نمایشگاه مطبوعات میکند. این مجموعه اتفاقات فضایی را در نمایشگاه مطبوعات ایجاد میکند که علاوه بر حاشیهراندان اهداف اصلی، وجهه کلی مطبوعات کشور را نیز تحتالشعاع قرار میدهد. البته این آسیب همراه همیشگی نمایشگاه مطبوعات است که برخی اصلا آنرا جزء آسیبها نمیشناسند.
حواشی مشتریجذبکن نمایشگاه
در نمایشگاه حواشی دیگری هم به چشم میخورد. عدهای که با رنگهای نقرهای خود را به شکل مجسمه درآورده بودند و پیامهایی برای حفاظت محیط زیست ارائه میکردند. فرد دیگری نیز که تمام صورتش به همین شکل نقرهای کرده بود، مردم را به بازدید از غرفه نشریه خود جذب میکرد. هدیه دادن بادکنک به کودکان در غرفهای نیز از عوامل جذب این قشر به نمایشگاه بود. عکس گرفتن در کنار ماکت یک اتوبوس و مسائلی از این قبیل از بخشهای پرمراجعهکننده نمایشگاه بود.
در بین این سر و صدا و شلوغی، خلوتترین غرفهها مربوط به مطبوعات و نشریات استانها بود که علاوه بر مکان نامناسب و دور بودن از مرکز رفت و آمد و البته محتویات بعضا کم غرفهها، هدف حضور هرساله این بخش از نمایشگاه را برای مراجعهکنندگان، در هالهای از ابهام قرار میداد.
گزارش: مرجان شرف
