نشست «تأثیر سیرهای مطالعاتی در رشد کتابخوانی» برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، محمدامین رحیمی، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک امروز، 26 آبان در نشست صمیمی تحت عنوان تأثیر سیرهای مطالعاتی در رشد کتابخوانی که به‌مناسبت فرارسیدن هفته کتاب و کتابخوانی و ارتقای سرانه مطالعه به همت سازمان انتشارات جهاددانشگاهی استان در خبرگزاری ایکنا برگزار شد، گفت: با نگاهی به سیره بزرگان، اندیشمندان و علما مشاهده می‌کنیم که کتاب و کتابخوانی از جایگاه بسیار زیادی در زندگی آنها برخوردار بوده است.

وی با بیان اینکه بسیاری از این افراد از نیازهای اصلی زندگی چشم‌پوشی می‌کردند تا بتوانند کتاب مورد نظر خود را خریداری و مطالعه کنند، بیان کرد: با تمام پیشرفتی که تکنولوژی دارد نمی‌تواند جایگزین کتاب شود؛ چراکه وقتی انسان کتاب را را در دست می‌‌گیرد و ورق می‌زند به تدریج با آن انس می‌گیرد.

کتابخوانی باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود

رحیمی با تأکید بر ضرورت ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی در جامعه، ادامه داد: کتاب غذای روح انسان است؛ بنابراین کتابخوانی باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود و به اصلاح باید شخص را عاشق مطالعه کرد.

وی با اشاره به اینکه در این راستا باید افرادی که به‌واسطه کتابخوانی جزء چهره‌های موفق جامعه بوده اند را معرفی کرد، عنوان کرد: امروز نه‌تنها سطح مطالعه بین افراد خانواده کاهش یافته است؛ بلکه مباحث پیوندهای خانوادگی نیز رو به تنزل است و ابراز و وسایل دیجیتال نظیر گوشی‌های تلفن همراه جایگزی روابط خانوادگی و مطالعه شده است.

فراموشی آموزه‌های قرآنی و سیر نزولی مطالعه و کتابخوانی

رحیمی ادامه داد: فراموشی آموزه‌های قرآنی از جمله عواملی است که سبب شده که جامعه با سیر نزولی مطالعه و کتابخوانی روبرو شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک با اشاره به اینکه مطالعه در آیات و احادیث فراوانی مورد تأکید قرار گرفته است، افزود: در همین رابطه در آیه اول سوره مبارکه علق آمده است «اقرا باسم ربک الذی خلق، بخوان به نام پروردگارت که آفرید»؛ لیکن  در خصوص مطالعه باید احساس تشنگی و علاقه در مخاطبان ایجاد شود.

وی اضافه کرد: قرآن بالاترین کلام است؛ ولی بسیاری از افراد موقع مطالعه آن بی‌رمق و بی‌انگیزه‌اند و دلیل این امر این است که انسان به دلایل مختلف از رحمت خدا دور می‌شود و دروازه هایی که به سوی نور باز است به روی انسان بسته می‌شود.

رحیمی مطرح کرد: کتاب و علم‌آموزی نور است؛ لیکن انسان باید شایستگی و لیاقت لازم را کسب کند تا این نور بتابد؛ بنابراین بی‌اهمیتی به مبانی اعتقادی اثرات نامطلوبی را به‌دنبال دارد که از جمله آنها کاهش علاقه به کتاب و مطالعه است.

فرهنگ‌سازی با قانون و بخشنامه عملیاتی نمی‌شود

وی اظهار کرد: فرهنگ‌سازی با قانون و بخشنامه عملیاتی نمی‌شود؛ بلکه باید الگو سازی و زمینه‌سازی شود و گریزانی جوانان از مطالعه آسیب‌شناسی شود.

رحیمی عنوان کرد: برای گرایش به کارهای نیک از جمله کتابخوانی و مطالعه کتب سودمند از جمله قرآن کریم باید دل از غوغاهای شیطانی خالی شود تا حقیقت ها در گوشت و خون انسان اثر بگذارد.

وی بیان کرد: متأسفانه خانواده‌های امروزی دچار لهو و لعب دنیا شده‌اند و به جای پرداختن به مطالعه و تحقیق اغلب اوقات خود را صرف تماشای برنامه‌های ماهواره‌ای و فیلم‌های تخیلی می‌کنند و این دردی بزرگ است.

رحیمی گفت: والدین بهترین الگو برای فرزندان خود هستند و بر اساس آمار مادرهایی که پس از تولد فرزندشان در مباحث تحصیل و مطالعه گام می‌نهند از فرزندان باهوش‌تر و با استعدادتری نسبت به مادرانی که به مطالعه و علم اهمیتی نمی‌دهند برخوردارند؛ چراکه فرزند از مادر الگو می‌گیرد و همین امر مشوقی برای اوست.

وی در بحث کتاب‌خوانی دیجیتال، ادامه داد: کتاب‌های دیجیتال از ثمرات پیشرفت تکنولوژی است و قابل انکار نیست؛ ولی همین علاقه به کتاب‌های دیجیتال نیز باید در انسان ایجاد شود تا از این امکانات ارزشمند به نحو مطلوب استفاده کند.

رحیمی افزود: ایجاد کتابخانه‌های دیجیتال بسیار مفید و حائز اهمیت هستند؛ ولی به‌طور قطع کسی که در فضای حقیقی تمایلی به کتابخوانی ندارد و بی‌حوصله است ورود به فضای مجازی نیز چنین میل و کششی را در وی ایجاد نخواهد کرد.

وی بیان کرد: در کشورهای غربی مطالعه بسیار مهم است و افراد در این کشورها از کوچک‌ترین فرصت برای مطالعه استفاده می‌کنند و غالباَ در اتوبوس‌ها و متروها مشغول کتابخوانی هستند و سرانه مطالعه در این کشورها به‌طور میانگین بیش از 2 ساعت است و این در حالیست که این میانگین در کشور ایران گاهی اوقات کمتر از یک ساعت است.

رسانه‌ها یک دانشگاه عمومی هستند

رحیمی با اشاره به اینکه رسانه‌ها یک دانشگاه عمومی هستند؛ بنابراین در ترویج فرهنگ کتابخوانی بسیار می‌توانند مؤثر باشند، عنوان کرد: نقشی که رسانه‌ها در این مبحث دارند با هیچ چیز دیگری قابل مقایسه نیست و اگر رسانه‌ها طوری عمل کنند که مردم را به علم و مطالعه علاقه‌مند کنند؛ قطعاَ پس از مدتی اثرات مفید این کار در ابعاد مختلف را شاهد خواهیم بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک، عنوان کرد: از آنجایی که انسان ها از یک طرز فکر مشترک برخوردار نیستند و اهداف و انگیزه‌ها یکسان نیست؛ لیکن باید انگیزه‌ها و علایق اشخاص در حوزه‌های مختلف سنجیده شود و بر اساس همین علایق به مطالعه کتب موجود در آن حوزه تشویقشان کرد.

معصومه نعمتی، مسئول مؤسسه حکمت مطهر استان مرکزی نیز در ادامه این نشست، گفت: مقام معظم رهبری در رابطه با مطالعه بسیار سفارش کردند و به ویژه آغاز سیر مطالعاتی  را معطوف به مطالعه تألیفات استاد شهید مطهری دانسته‌اند.

نعمتی اظهار کرد: مقام معظم هبری توصیه کره‌اند که مطالعه کتب شهید مطهری علاوه بر تنظیم مبانی نظام فکری عاملی است که سبب می شود با کتاب آشتی کنند و به تدریج با آن انس بگیرند؛ لذا همین نکته مقدمه‌ای ارزشمند برای ورود به عرصه‌های کتابخوانی است.

وی با اشاره به اینکه سازمان‌های مردم نهاد نیز می‌توانند به گسترش فرهنگ کتابخوانی در جامعه کمک کنند، بیان کرد: این سازمان‌ها می‌توانند ضمن زمینه‌سازی مباحث انگیزشی و تقویتی را کشف کنند تا افراد بتوانند راحت تر به عرصه مطالعاتی وارد شوند.

گروه‌های مطالعه تشکیل شود

نعمتی افزود: مطالعه اگر از حالت فردی خارج شده و به‌صورت جمعی انجام شود و گروه‌های مطالعه تشکیل شود به طور قطع در جذب مخاطبان به این عرصه بسیار اثرگذار خواهد بود.

وی ادامه داد: به تجربه ثابت شده است که انسان‌ها در گروه‌های مطالعه بهتر می‌توانند کتاب بخوانند و جمع‌گرایی موجب جذابیت بیشتر این امر می‌شود؛ چراکه فرد در قبال هم گروهی های خود احساس مسئولیت کرده و خود را ملزم می‌کند که بخشی از کتاب که برای وی انتخاب شده را بخواند.

نعمتی عنوان کرد: اگر این اتفاق بیفتد بحث آشتی با کتاب به تدریج برای فرد پیش می‌آید و به یک نیروی محرکه درونی تبدیل می‌شود به طوری که  اگر روزی فرد از گروه خارج شود عشق و انگیزه درونی برای کتابخوانی در شخص ایجاد شده است.

وی بیان کرد: برگزاری مسابقات کتابخوانی نیز امری مهم در گرایش افراد به مطالعه است؛ چراکه با تشویق ها و جاذبه‌هایی که ایجاد می‌شود شخص را به سمت مطالعه می‌کشاند.

کتابخوانی باید پاسخگوی نیازها و سؤالات انسان باشد

نعمتی افزود: کتابخوانی باید پاسخگوی نیازها و سؤالات انسان باشد و کتب استاد مطهری به توجه به شیوایی و بلاغت در گفتار علاوه بر اینکه موجب فهم مخاطب است پاسخگوی بسیاری از سؤالات ذهن وی نیز است؛ لذا مقام معظم رهبری همواره تأکید دارند که بهتر است مطالعه از کتاب‌های استاد مطهری آغاز شود.

وی ادامه داد: سیرهای مطالعاتی باید از چندین ویژگی خاص برخوردار باشد از جمله اینکه کتب مورد مطالعه پاسخگوی نیازهای فکری، ذوقی و علمی افراد بوده و از شیوه نگارش روان و شیوایی برخوردار باشد؛ چراکه انگیزه ادامه راه را در انسان بیشتر می‌کند.

این مقام مسئول در پایان، یادآور شد: کتاب باید معرفت افزا و اندیشه‌افزا باشد به این معنا که  گشاینده دریچه‌های جدیدی به روی انسان باشد و روح انسان را وسعت دهد؛ لیکن در این راستا باید نیازهای درونی افراد را بیدار کرد و کتبی که پاسخگوی آن نیاز است را معرفی کرده و در اختیار آنها قرار داد.