به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزای قرآنی ايران (ايكنا) در قم، هفتدهمين نشست از سلسله نشستهای عاشوراپژوهی چهل منزل تا اربعين با موضوع «ذهن، زبان و نگاه عاشورايی» از سوی مركز مطالعات راهبردی «خيمه» در مجتمع فرهنگی شهيد فهميده قم برگزار شد.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در اين نشست كه با حضور جمعی از محققان و صاحبنظران دينپژوه برگزار شد، ذهنيت، نگاه و زبان را سه فرايند شكلگيری پديدههای ادبی، فرهنگی و هنری عنوان كرد و بهرهگيری از اين سه فرايند را در بيان درست از فرهنگ عاشورايی بسيار مهم ارزيابی كرد.
حجتالاسلاموالمسلمين سيد «ابوالقاسم حسينی»، از واعظان، خطيبان و عالمان دينی به عنوان راهبران فكری جامعه ياد كرد و گفت: آن چه توسط اين راهبران فكری بيان میشود باورهای دينی مردم را شكل میدهد.
وی به انتقاد برخی از محققان و نظريهپردازان دينی از ذاكران و مداحان اشاره كرد و خاطرنشان كرد: متأسفانه برخی از اين نظريهپردازان دينی غافلند از اين كه خود با ايجاد ذهنيتهايی در جامعه، بنيانگذار برخی از اين نگاهها به حادثه عاشورا هستند.
اين محقق و نويسنده، اعمال برخی از مداحان و ذاكران در مراسم عزاداری امام حسين (ع) مورد توجه قرار داد و تأكيد كرد: زمانی كه عالمان دينی ما حتی در رسانه ملی مطرح میكنند كه اگر شور حسينی باشد تمام گناهان بخشيده میشود، ذهنيتهايی غلط از امام حسين (ع) و عاشورا شكل میگيرد و كم كم مجالس حسينی تبديل به مجالس چرخش و …میشود.
وی خطاب به عالمان دينی گفت: بايد در جنبه بيان و ايجاد ذهنيت در مردم بازكاوی صورت گيرد زيرا آن چه گفته میشود نتايج مختلفی به همراه دارد، پس بايد شجاعانه برگرديم و در ذهنيتی كه در مردم ايجاد كردهايم، تجديدنظر كنيم.
حسينی در ادامه سخنان خود با انتقاد از نگاههای سنتی به آموزههای دينی اظهار كرد: متأسفانه اين نوع نگاه اجازه نمیدهد نگاههای جديد در عرصه بررسی و تحقيق دينی شكل بگيرد و در نتيجه با اين طرز تفكر نمیتوانيم وظيفه خود را به عنوان مبلغان دينی به درستی عمل كنيم.
وی با اشاره به رشد روزافزون و به سرعت وسايل ارتباط جمعی يادآور شد: ما نيز بايد همراه اين پيشرفتها نوع نگاههايمان را به مسايل دينی تغيير دهيم.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با تأكيد بر اين كه بهترين آثار فرهنگی، ادبی و هنری ما در زمينههای مختلف بايد حسينی و عاشورايی باشد، ابراز كرد: متأسفانه تا زمانی كه در نوع نگاه و پرداختن به مطالب سخت برخورد كنيم و از قالبشكنی و نحوه بيان بهراسيم راه به جايی نخواهيم برد.
وی در بخش ديگری از سخنان خود پنج نگاه «حماسی»، «عاطفی»، «عرفانی»، «معرفتی» و «تركيبی» را به حادثه عاشورا مورد بررسی قرار داد و گفت: پرداختن به هر يك از اين نگاهها در زمان خاص و عدهای خاص به اوج خود رسيده است.
حسينی افزود: نگاه حماسی به حادثه عاشورا در قبل از انقلاب اسلامی ايران به اوج خود رسيد اما اين نگاه حماسی به حادثه عاشورا بعد از انقلاب و پس از جنگ تحميلی به انزوا رفت.
وی همچنين از نگاه صرف عاطفی به حادثه عاشورا انتقاد كرد و آن را گريبانگير مجالس كنونی عزاداری دانست و گفت: در اين نوع نگاه سمتدهیها، ارزشها و هدفمندیها فراموش میشود و همه چيز تنها بر محور اشك و آه و سوز حركت میكند.
اين محقق و نويسنده خاطرنشان كرد: با نگاه صرف عاطفی يك ملودرام كامل از صحنه عاشورا فراهم میشود و بزرگترين صحنه زندگی بشريت در حد يك فيلم هندی تنزل پيدا میكند و اين جفای بزرگی به امام حسين (ع) و واقعه عاشوراست.
وی در ادامه با اشاره به نگاه معرفتی به حادثه عاشورا گفت: توجه بنيانی و اساسی اين نوع نگاه، بازشناسی جنبههای معرفتی، چرايیها عاشورا است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در بخش ديگری از سخنان خود خواستار پيوند هر چه بيشتر ذاكرين اهل بيت(ع) و محققان دينی شد و اظهار كرد: با پر شدن شكاف بين اين دو قشر شور حسينی و معرفت حسينی در مجالس عزاداری امام حسين (ع) پيوند خواهد خورد.
حسينی در پايان اين نشست بهرهگيری از زبان روز را برای معرفی امام حسين (ع) و عاشورا به مردم ضروری دانست و تصريح كرد: بايد با تغيير نگاه سنتی، از فرمها و قالبهای جديد در ابعاد مختلف فرهنگی، هنری و ادبی برای بيان وسعت و ژرفای حقيقت عاشورا استفاده كنيم.