آيه 204 سوره «اعراف» استماع قرآن را يكی از راههای نزول رحمت میداند
گروه علم و انديشه: گوش فرا دادن به قرآن در هنگامی كه ديگری قرآن میخواند اگرچه واجب نيست، اما به دليل تأكيد فراوان، نزديك به واجب است و آيه 204 سوره «اعراف» استماع قرآن را يكی از راههای نزول رحمت میداند.
حجتالاسلام و المسلمين «عليرضا مهرانفر»، مدير مؤسسه علوم اسلامی صبای جمكران در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه زنجان، با بيان اينكه برای يك قاری آدابی توصيه شدهاست، گفت: از آن جمله میتوان به قرائت قرآن با صدای بلند اشاره كرد كه بی ترديد تلاوت كننده قرآن بايد آن را تا حدی بلند بخواند كه خود بشنود، اما اين كه ديگران هم بشنوند از جهتی ممدوح و از جهت ديگر مكروه است.
رئيس شورای هيئات مذهبی شهرستان زنجان، گوش فرا دادن به تلاوت قرآن را از جمله آداب ظاهری قرآن عنوان و خاطرنشان كرد: استماع و گوش فرا دادن به قرآن در هنگامی كه ديگری قرآن میخواند اگرچه واجب نيست، اما به دليل تأكبد فراوان، نزديك به واجب است زيرا در كتاب و سنت به آن امر اشاره شدهاست و خداوند عزّوجلّ در آيه 204 سوره مباركه «اعراف»، میفرمايد: «وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ»، «و چون قرآن خوانده شود گوش بدان فرا داريد و خاموش مانيد اميد كه بر شما رحمت آيد».
وی افزود: در اين باره دو دسته احاديث وجود دارد كه دسته اول، آهسته خواندن قرآن و گروه دوم بلند قرائت كردن آن را توصيه میكنند.
مهرانفر اظهار كرد: ترتيب جمع كردن ميان اين دو گروه از احاديث چنين است كه آهسته خواندن از ريا و تصنع به دور میماند و لذا كسی كه از ريا میترسد، میتواند قرآن را آهسته تلاوت كند امّا اگر خوف و ترسی از ريا وجود ندارد و يا شخص قاری مزاحم نمازگزار ديگری نيست، بهتر آن است كه آن را بلند بخواند زيرا در اين صورت هم به ديگران فايده میبخشد و هم به خود قاری.
اين كارشناس علوم قرآنی تصريح كرد: اين فايده، بدين جهت است كه قلب تلاوت كننده را بيدار و گوشش را نيز به قرآن متوجه میكند و باعث تجمع فكر او شده و خواب را از چشم او میزدايد و نشاط تلاوت او زياد و كسالتش كم می شود، از سويی ممكن است كه سبب بيداری و احيای انسان، نيز شود و ممكن است به همين سبب، بيكارهای را به فعاليت و كوشش ببرد، بنابراين با اين نيتها، تلاوت با صدای بلند بهتر است و اگر همه اين انگيزهها در او باشد، پاداش او چند برابر خواهد بود.
مهرانفر تلاوت از روی مصحف را يكی ديگر از آداب ظاهری تلاوت دانست و با اشاره به روايتی از حضرت رسول اكرم(ص) گفت: پيامبراكرم(ص) فرمودهاند: بهره چشمان خود را از عبادت، به آنها بدهيد، اصحاب گفتند: ای رسول خدا، بهره چشمان از عبادت چيست؟ فرمود: نگاه كردن در مصحف و تفكر در آن و عبرت گرفتن از عجائب آن.
اين استاد حوزه و دانشگاه يادآور شد: همچنين خواجه نصير الدين طوسی در آداب قرائت، از پيامبر اكرم(ص)روايت میكند كه: بهترين عبادت امّت من، قرائت قرآن با نگاه به نوشته است و در كافی از اسحاق بن عمّار از امام صادق(ع) روايت است كه فرمودند: به حضرت صادق(ع) عرض كردم: قربانت شوم من قرآن را حفظ دارم، آن را از حفظ بخوانم بهتر است يا از روی مصحف؟ فرمود: بلكه آن را بخوان و نگاه به قرآن كن كه اين بهتر است، آيا نمیدانی كه نگاه كردن در قرآن عبادت است؟
مهرانفر در ادامه قرائت قرآن با صدای خوش را از ديگر آداب تلاوت قرآن دانست و ابراز كرد: پيامبر اكرم(ص)فرمودهاند: قرآن را با صدای خود زينت بخشيد و نيز روايت شده كه حضرت فرمودند: خداوند در هيچ چيزی مانند نوای خوش در قرآن، اذن نفرموده است.
وی ادامه داد: همچنين از آن حضرت نقل شدهاست: از ما نيست كسی كه در خواندن قرآن تغنی نكند كه بعضی تغنی را از باب «استغناء» به معنی بی نياز كردن خود با قرآن دانستهاند و بعضی آن را بهمعنی صدای خوش گفتهاند كه از نظر لغت، اين معنا نزديكتر است. همچنين در اصول كافی نيز از امام صادق(ع) منقول است كه فرمود: پيامبراكرم(ص)فرمودند: هر چيزی زيوری دارد و زيور قرآن صدای خوش است.
رئيس شورای هيئات مذهبی شهرستان زنجان، گوش فرا دادن به تلاوت قرآن را از جمله آداب ظاهری قرآن عنوان و خاطرنشان كرد: استماع و گوش فرا دادن به قرآن در هنگامی كه ديگری قرآن میخواند اگرچه واجب نيست، اما به دليل تأكبد فراوان، نزديك به واجب است زيرا در كتاب و سنت به آن امر اشاره شدهاست و خداوند عزّوجلّ در آيه 204 سوره مباركه «اعراف»، میفرمايد: «وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ»، «و چون قرآن خوانده شود گوش بدان فرا داريد و خاموش مانيد اميد كه بر شما رحمت آيد».
وی افزود: در اين باره دو دسته احاديث وجود دارد كه دسته اول، آهسته خواندن قرآن و گروه دوم بلند قرائت كردن آن را توصيه میكنند.
مهرانفر اظهار كرد: ترتيب جمع كردن ميان اين دو گروه از احاديث چنين است كه آهسته خواندن از ريا و تصنع به دور میماند و لذا كسی كه از ريا میترسد، میتواند قرآن را آهسته تلاوت كند امّا اگر خوف و ترسی از ريا وجود ندارد و يا شخص قاری مزاحم نمازگزار ديگری نيست، بهتر آن است كه آن را بلند بخواند زيرا در اين صورت هم به ديگران فايده میبخشد و هم به خود قاری.
اين كارشناس علوم قرآنی تصريح كرد: اين فايده، بدين جهت است كه قلب تلاوت كننده را بيدار و گوشش را نيز به قرآن متوجه میكند و باعث تجمع فكر او شده و خواب را از چشم او میزدايد و نشاط تلاوت او زياد و كسالتش كم می شود، از سويی ممكن است كه سبب بيداری و احيای انسان، نيز شود و ممكن است به همين سبب، بيكارهای را به فعاليت و كوشش ببرد، بنابراين با اين نيتها، تلاوت با صدای بلند بهتر است و اگر همه اين انگيزهها در او باشد، پاداش او چند برابر خواهد بود.
مهرانفر تلاوت از روی مصحف را يكی ديگر از آداب ظاهری تلاوت دانست و با اشاره به روايتی از حضرت رسول اكرم(ص) گفت: پيامبراكرم(ص) فرمودهاند: بهره چشمان خود را از عبادت، به آنها بدهيد، اصحاب گفتند: ای رسول خدا، بهره چشمان از عبادت چيست؟ فرمود: نگاه كردن در مصحف و تفكر در آن و عبرت گرفتن از عجائب آن.
اين استاد حوزه و دانشگاه يادآور شد: همچنين خواجه نصير الدين طوسی در آداب قرائت، از پيامبر اكرم(ص)روايت میكند كه: بهترين عبادت امّت من، قرائت قرآن با نگاه به نوشته است و در كافی از اسحاق بن عمّار از امام صادق(ع) روايت است كه فرمودند: به حضرت صادق(ع) عرض كردم: قربانت شوم من قرآن را حفظ دارم، آن را از حفظ بخوانم بهتر است يا از روی مصحف؟ فرمود: بلكه آن را بخوان و نگاه به قرآن كن كه اين بهتر است، آيا نمیدانی كه نگاه كردن در قرآن عبادت است؟
مهرانفر در ادامه قرائت قرآن با صدای خوش را از ديگر آداب تلاوت قرآن دانست و ابراز كرد: پيامبر اكرم(ص)فرمودهاند: قرآن را با صدای خود زينت بخشيد و نيز روايت شده كه حضرت فرمودند: خداوند در هيچ چيزی مانند نوای خوش در قرآن، اذن نفرموده است.
وی ادامه داد: همچنين از آن حضرت نقل شدهاست: از ما نيست كسی كه در خواندن قرآن تغنی نكند كه بعضی تغنی را از باب «استغناء» به معنی بی نياز كردن خود با قرآن دانستهاند و بعضی آن را بهمعنی صدای خوش گفتهاند كه از نظر لغت، اين معنا نزديكتر است. همچنين در اصول كافی نيز از امام صادق(ع) منقول است كه فرمود: پيامبراكرم(ص)فرمودند: هر چيزی زيوری دارد و زيور قرآن صدای خوش است.
