شاخه زيتون پاپ جديد برای اسلام و يهوديت؛ اولويت رهبر كاتوليكهای جهان كدام است؟
گروه بينالملل: گرچه پاپ بنديكت شانزدهم سعی داشت تا به تقويت روابط اسلام و مسيحيت كمك كند ولی اقدامات اوليه وی و سخنانش درباره مسلمانان مانعی برای تحقق اين موضوع بود و امروز، جهان منتظر است تا ببيند كه پاپ فرانسيس اول، رهبر كاتوليكهای جهان، چگونه اين مسئله را حل خواهد كرد.
پاپ بنديكت شانزدهم كه در سال 2006 ميلادی طی سخنانی مسلمانان را به شدت مورد حمله قرار داده بود، در سال 2012 و همزمان با سفرش به لبنان، با سخن گفتن از ضرورت گفتوگوی ميان اسلام، مسيحيت و يهوديت، به نوعی سعی كرد تا اشتباه خود را جبران كند و به جای دامن زدن به اختلافات فرقهای و دينی، راه همزيستی مسالمتآميز را در پيش بگيرد.
البته سخنرانی پاپ در لبنان بهقدری برای رسانههای غربی نيز عجيب و نو بود كه روزنامه لوفيگارو، چاپ فرانسه در مطلبی اين موضع پاپ را مورد بررسی قرار داد و عنوان كرد: شايد بتوانيم اظهارات پاپ را ناشی از اعتراض مسلمانان به ساخت فيلم موهن به پيامبر اسلام توسط يك مسيحی قبطی بدانيم ولی واقعيت اين است كه اين امر كمی دور از ذهن به نظر میرسد؛ چراكه بر طبق سنت موجود در واتيكان، سخنرانیهای پاپ برای سفرهای رسمی ماهها قبل آماده میشود و اين موضوع، ارتباط اين اظهارات با فيلم موهن را به كلی نفی میكند.
پاپ در سفر به لبنان اظهار كرد: دوره جديد در جهان عرب پس از قيامهای اخير بايد به تقويت همزيستی مسالمتآميز و تسامح بين پيروان اديان منتهی شود. بنيادگرايی همواره تحريف اديان را به دنبال داشته است و امروز وظيفه كليسا و ديگر اديان اين است كه خود را در اين زمينه تطهير كنند.
پاپ بنديكت شانزدهم كه در سال 2009 ميلادی به «سرزمينهای مقدس(اراضی اشغالی فلسطين)» سفر كرده بود، در مورد برخورد تمدنها هشدار داد ولی هيچ سخنی درباره تقويت روابط مسيحيت با اسلام به ميان نياورد ولی در سفر سهروزه خود به لبنان، در ديدارها و سخنرانیهای خود همواره بر اين محور تاكيد میكند و اينها نشانههايی روشن از تصميم واتيكان برای ورود به عرصه گفتوگوی واقعی بين اديان است.
حال در سال 2013 و به دنبال استعفای بیسابقه پاپ بنديكت شانزدهم، فرانسيس اول رهبری كاتوليكهای جهان را به دست گرفته است و اغلب رهبران دينی و حتی سياستمداران با پيگيری سخنرانیهای وی، سعی میكنند تا ديدگاههای پاپ جديد درباره روابط بيندينی را تشخيص دهند.
پاپ فرانسيس اول اندكی پس از انتخاب خود به عنوان رهبر جديد كاتوليكهای جهان، طی نامهای به خاخام ارشد شهر رم، نسبت به احيای همكاریها با يهوديان ابراز اميدواری كرد و سرانجام، دوم فروردينماه سالجاری در مراسم ديدار خود با سفيران و رؤسای هيئتهای ديپلماتيك در واتيكان بود كه درباره گفتوگو با اسلام نيز سخن گفت.
در اين نشست، كه نمايندگان ديپلماتيك حدود يكصد و هشتاد كشور دارای روابط سياسی با واتيكان در آن حضور داشتند، پاپ گفت كه ماموريت خود را خدمت به صلح و مستمندان می داند و خود را در نقش “سازنده پل” برای ايجاد ارتباط بين مردم و اديان مختلف میبيند. پاپ فرانسيس گفت كه لازم است كليسای كاتوليك بكوشد ارتباط ميان اديان مختلف، “به ويژه گفتوگو با اسلام” را افزايش دهد.
اگرچه اين سخنان بسيار اميدواركننده به نظر میرسند ولی با توجه به اينكه سازمان همكاری اسلامی و مركز اسلام الازهر جرو نخستين گروههايی بودند كه انتخاب پاپ جديد را تبريك گفتند و در پيام خود بر ضرورت تقويت مناسبات ميان اسلام و مسيحيت تاكيد كردند، انتظار میرفت كه فرانسيس اول با درنظر گرفتن جمعيت مسلمانان و اشتراكات بيشتر ميان اسلام و مسيحيت، قبل از گروههای ديگر، مسلمانان را مورد خطاب قرار دهد.
«جورج ماريلو برگوگليو» ملقب به «پاپ فرانسيس اول» از كشور آرژانتين كه خود را حامی فقرا معرفی میكند، نام خود را از «سن فرانسيس داسيزی»، كه شخصيتی تاريخی و طرفدار رابطه اسلام و مسيحيت بود، گرفته است و همين نكات باعث ايجاد اميد در ميان رهبران دينی شده است تا شاخه زيتون درازشده توسط پاپ جديد را با شبهه كمتری نسبت به پاپ قبلی، بپذيرند.
پاپ بنديكت شانزدهم كه با اظهارات خود در سال 2006 ميلادی باعث رنجش خاطر مسلمانان شده بود هيچگاه نتوانست بعد از آن، حسننيت خود درباره گفتوگو با اسلام را اثبات كند درحالیكه پاپ جديد از همان نخستين روزهای آغاز رهبری كاتوليكهای جهان، چهرهای حامی صلح از خود نشان داده است و هرچند كه پيامش به جهان اسلام پس از پيام به يهوديان بود ولی بازهم اين را نيز نشانه خوبی برای آينده جهان دانست.
البته نبايد فراموش كنيم كه لابیهای يهودی همواره در سراسر اروپا و جهان به نفوذ در ميان گروههای مسيحی مبادرت كردهاند و همين مسئله باعث قدرتمند شدن آنان حتی در ميان سران واتيكان نيز شده است و شايد اولويت پيام پاپ جديد به يهوديان، نشانگر اين موضوع نيز باشد.
به هر حال، صورت مسئله هرچه كه باشد، معادله كنونی جهان، سه مجهولی نيست چراكه اين معادله شامل سه دين اسلام، مسيحيت و يهوديت است كه تنها راهحل آنها، گفتوگو و همزيستی مسالمتآميز است.
داود عظيمی
البته سخنرانی پاپ در لبنان بهقدری برای رسانههای غربی نيز عجيب و نو بود كه روزنامه لوفيگارو، چاپ فرانسه در مطلبی اين موضع پاپ را مورد بررسی قرار داد و عنوان كرد: شايد بتوانيم اظهارات پاپ را ناشی از اعتراض مسلمانان به ساخت فيلم موهن به پيامبر اسلام توسط يك مسيحی قبطی بدانيم ولی واقعيت اين است كه اين امر كمی دور از ذهن به نظر میرسد؛ چراكه بر طبق سنت موجود در واتيكان، سخنرانیهای پاپ برای سفرهای رسمی ماهها قبل آماده میشود و اين موضوع، ارتباط اين اظهارات با فيلم موهن را به كلی نفی میكند.
پاپ در سفر به لبنان اظهار كرد: دوره جديد در جهان عرب پس از قيامهای اخير بايد به تقويت همزيستی مسالمتآميز و تسامح بين پيروان اديان منتهی شود. بنيادگرايی همواره تحريف اديان را به دنبال داشته است و امروز وظيفه كليسا و ديگر اديان اين است كه خود را در اين زمينه تطهير كنند.
پاپ بنديكت شانزدهم كه در سال 2009 ميلادی به «سرزمينهای مقدس(اراضی اشغالی فلسطين)» سفر كرده بود، در مورد برخورد تمدنها هشدار داد ولی هيچ سخنی درباره تقويت روابط مسيحيت با اسلام به ميان نياورد ولی در سفر سهروزه خود به لبنان، در ديدارها و سخنرانیهای خود همواره بر اين محور تاكيد میكند و اينها نشانههايی روشن از تصميم واتيكان برای ورود به عرصه گفتوگوی واقعی بين اديان است.
حال در سال 2013 و به دنبال استعفای بیسابقه پاپ بنديكت شانزدهم، فرانسيس اول رهبری كاتوليكهای جهان را به دست گرفته است و اغلب رهبران دينی و حتی سياستمداران با پيگيری سخنرانیهای وی، سعی میكنند تا ديدگاههای پاپ جديد درباره روابط بيندينی را تشخيص دهند.
پاپ فرانسيس اول اندكی پس از انتخاب خود به عنوان رهبر جديد كاتوليكهای جهان، طی نامهای به خاخام ارشد شهر رم، نسبت به احيای همكاریها با يهوديان ابراز اميدواری كرد و سرانجام، دوم فروردينماه سالجاری در مراسم ديدار خود با سفيران و رؤسای هيئتهای ديپلماتيك در واتيكان بود كه درباره گفتوگو با اسلام نيز سخن گفت.
در اين نشست، كه نمايندگان ديپلماتيك حدود يكصد و هشتاد كشور دارای روابط سياسی با واتيكان در آن حضور داشتند، پاپ گفت كه ماموريت خود را خدمت به صلح و مستمندان می داند و خود را در نقش “سازنده پل” برای ايجاد ارتباط بين مردم و اديان مختلف میبيند. پاپ فرانسيس گفت كه لازم است كليسای كاتوليك بكوشد ارتباط ميان اديان مختلف، “به ويژه گفتوگو با اسلام” را افزايش دهد.
اگرچه اين سخنان بسيار اميدواركننده به نظر میرسند ولی با توجه به اينكه سازمان همكاری اسلامی و مركز اسلام الازهر جرو نخستين گروههايی بودند كه انتخاب پاپ جديد را تبريك گفتند و در پيام خود بر ضرورت تقويت مناسبات ميان اسلام و مسيحيت تاكيد كردند، انتظار میرفت كه فرانسيس اول با درنظر گرفتن جمعيت مسلمانان و اشتراكات بيشتر ميان اسلام و مسيحيت، قبل از گروههای ديگر، مسلمانان را مورد خطاب قرار دهد.
«جورج ماريلو برگوگليو» ملقب به «پاپ فرانسيس اول» از كشور آرژانتين كه خود را حامی فقرا معرفی میكند، نام خود را از «سن فرانسيس داسيزی»، كه شخصيتی تاريخی و طرفدار رابطه اسلام و مسيحيت بود، گرفته است و همين نكات باعث ايجاد اميد در ميان رهبران دينی شده است تا شاخه زيتون درازشده توسط پاپ جديد را با شبهه كمتری نسبت به پاپ قبلی، بپذيرند.
پاپ بنديكت شانزدهم كه با اظهارات خود در سال 2006 ميلادی باعث رنجش خاطر مسلمانان شده بود هيچگاه نتوانست بعد از آن، حسننيت خود درباره گفتوگو با اسلام را اثبات كند درحالیكه پاپ جديد از همان نخستين روزهای آغاز رهبری كاتوليكهای جهان، چهرهای حامی صلح از خود نشان داده است و هرچند كه پيامش به جهان اسلام پس از پيام به يهوديان بود ولی بازهم اين را نيز نشانه خوبی برای آينده جهان دانست.
البته نبايد فراموش كنيم كه لابیهای يهودی همواره در سراسر اروپا و جهان به نفوذ در ميان گروههای مسيحی مبادرت كردهاند و همين مسئله باعث قدرتمند شدن آنان حتی در ميان سران واتيكان نيز شده است و شايد اولويت پيام پاپ جديد به يهوديان، نشانگر اين موضوع نيز باشد.
به هر حال، صورت مسئله هرچه كه باشد، معادله كنونی جهان، سه مجهولی نيست چراكه اين معادله شامل سه دين اسلام، مسيحيت و يهوديت است كه تنها راهحل آنها، گفتوگو و همزيستی مسالمتآميز است.
داود عظيمی
