به گزارش خبرگزاری بين المللی قرآن(ايكنا) شعبه لرستان، پس از تخريب مسجد جامع شهر خرمآباد به دستور دولت و شهردار وقت در سال 1312 هجری شمسی چون مردم از وجود يك مسجد بزرگ و محل اجتماع و عبادت برای عموم محروم شدند در انديشه داشتن مسجدی بودند كه جايگزين مسجد جامع باشد لذا به دستور مرحوم «عبدالرحمان لرستانی» كه روحانی بزرگ و شاخص شهر بود زمين فعلی حوزه كماليه مورد توجه قرار گرفت لذا با پيگيری روحانيان ديگر شهر خرمآباد و مردم از مصالح و آجرهای مسجد تخريب شده مسجد ديگری در زمين مذكور بنا كردند.
بهدليل اينكه ساخت اين مسجد مصادف با دوران سلطنت رضا شاه پهلوی و محدود بودن روحانيت و مراسم دينی و مذهبی بود لذا اداره غله و دارايی آنرا در اختيار گرفت و مدتها محل خريد و انبار غله بود.
سرانجام در سال 1321 هجری شمسی مردم و روحانيون خرمآباد تصميم گرفتند كه بايد مدرسه تجديد بنا گردد و بهصورت يك مدرسه درآيد كه طلاب بتوانند در آن تحصيل كنند و در اين مورد چندين نفر از افراد خير و ثروتمند شهر آمادگی خود برای ساختن هر كدام يك حجره با هزينه خود را اعلام كردند و پس از مدتی در قسمت شمال مدرسه رو به قبله تعداد شش حجره ساخته و ساختمان اصلی مدرسه به صورت يك مدرسه و يك مسجد درآمد و آمادگی برای اين كه طلاب بتوانند در آن سكونت اختيار كرده و تحصيل كنند، پيدا كرد.
در سال 1329 به دستور مرحوم آيتالله «بروجردی»، مرحوم «كمالوند» برای تجديد حيات مدرسه به شهر خرمآباد مراجعت كرد و در روز اول مهرماه 1328 شمسی مصادف با نيمه شعبان حوزه علميه خرمآباد تأسيس و راهاندازی شد.
اولين طلابی كه بعد از جريان شهريور 1320 آماده برای تحصيل دينی و طلبگی در حوزه علميه خرمآباد شدند عبارت از «سيديدالله صدری»، «سيدجواد الياسی»، «سيدحسن جزايری»، «سيدعمادالدين جزايری»، «سيدنورالدين جزايری»، «سيداحمد امامی»، «سيدمحسن امامی»، «سيدكاظم طاهری»، «سيديدالله طاهری»، «سيدمراد موسوی»، «شيخرضا خطيبزاده»، «مهدی قاضی»، «محمدحسين توسلی»، «عابدين صديق»، «علیاصغر قاضی»، «فرجالله عباسی» و «حميد عيدی» بودند.
پس از ورود و سكونت طلاب خرمآبادی در مدرسه علميه افراد ديگری از شهرهای لرستان و ساير استانهای كشور از جمله كوهدشت، چگنی، ملاوی، پلدختر، الشتر، نورآباد، فيروزكوه، همدان، اصفهان، رشت، هرسين، نجف و قم به حوزه علميه خرمآباد آمدند.
نامگذاری حوزه علميه خرمآباد به كماليه بهدليل اين بوده كه شالوده اصلی تأسيس حوزه در سال 1320 شمسی ريخته شده و در آن زمان مرحوم كمالوند از همه بيشتر در راهاندازی اين حوزه فعاليت داشت و مدتها در راه اداره آن چه از نظر تدريس و چه از نظر بودجه مالی متحمل مشقات گوناگون و مشكلات فراوان شده و مردم قدرشناس خرمآباد اين مدرسه را به تدريج به نام آيتالله كمالوند خواندند و اين مركز علمی را يادگار اين روحانی عاليقدر میدانند.