شوكت عظيمی، مدير كانون فارغالتحصيلان مدرسه علميه الزهرا(س) اهواز در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، درباره آيه «تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ وَإِن مِّن شَیْءٍ إِلاَّ یُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَكِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا؛ آسمانهاى هفتگانه و زمين و هر كس كه در آنهاست او را تسبيح مىگويند و هيچ چيز نيست مگر اينكه در حال ستايش تسبيح او مىگويد ولى شما تسبيح آنها را درنمىيابيد به راستى كه او همواره بردبار [و] آمرزنده است»، (اسراء/44) گفت: اين آيه در رابطه با تسبيح آسمانهای هفتگانه، زمين و هر آنچه در آن دو است بيان میكند هيچ چيز نيست مگر آنكه حمد و تسبيح خداوند را میگويد اما ما انسانها آن را درك نمیكنيم.
وی گفت: تفقهون از ريشه «فقه» به معنای درك و فهم عميق است. نبود فهم اين تسبيح به جهت غفلت انسانها است اما در پايان آيه با بيان «إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا» میفرمايد: خداوند حليم و غفور است و غفلت شما را ناديده میگيرد. در رابطه با تسبيح موجودات عالم در نخست بايد معنای تسبيح را بدانيم.
اين مدرس حوزه ادامه داد: تسبيح به معنی پاك و منزه شمردن از هر گونه عيب و نقص است، چنانكه با ذكر «سبحان الله» خدا را از هر گونه كمی و كاستی كه در مورد انسانها و موجودات صدق میكند، منزه میكنيم.
وی با اشاره به ارتباط اين آيه با آيات ماقبل آن گفت: همه آيات قرآن با يكديگر مرتبط هستند، به گفته علامه طباطبايی آيات قبل در رابطه با عدم امكان وجود خدايان متعدد است و آيه مورد اشاره در تكميل حجت و دليل آيات قبل است كه يگانگی خدا را اثبات میكند و میافزايد هيچ گونه اختلافی در پديدههای عالم وجود ندارد و دستگاههای عالم هر يك در مسير و مدار خود در حال حركت است و اين به جهت آن است كه در عالم يك نظام وجود دارد.
عظيمی تصريح كرد: با توجه به نكات گفته شده تسبيح به معنای منزه بودن خداوند از هر عيب و نقص است. نسبت به معنای آيه 44 سوره اسراء مفسران دو احتمال دادهاند؛ رأی اكثريت مفسران از جمله طبرسی آن است كه اين تسبيح نوعی راهنمايی و دلالت است بر اينكه اين عالم صاحب و صانعی دارد كه عادل و بیهمتاست.
مدير كانون فارغالتحصيلان مدرسه علميه الزهرا(س) اهواز ادامه داد: براساس اين رأی تسبيح به معنای راهنمايی و دليل است. همانطور كه روی زرد و حرارت بدن، دليل بر تب است يا وجود ساختمان قوی دليل وجود معماری ماهر است، عالم و موجودات مختلف هر يك در مدار و طبيعت خود حركت میكنند و بینظمی در اين حركت راه ندارد و اين دليل و حجتی بر وجود خالق يگانه است.
وی بيان كرد: تسبيح موجودات عالم لفظی نيست بلكه معنوی است و به ما اين علم و دلالت را میدهد كه همه موجودات عالم، مخلوق آفريدگاری يكتا هستند. نظر ديگری كه از سوی مفسران ارائه شده آن است كه با توجه به اين بيان آيه كه میفرمايد: «وَلَكِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ» موجودات اين جهان اعم از عاقل و غيرعاقل همه زبان خاص خود را دارند كه فهم آن نيازمند برخورداری از گوش شنوا و فهم عميق و بصيرت است چنانكه حضرت سليمان(ع) زبان حيوانات و حضرت داود(ع) صدای آواز پرندگان را میفهميدند. بايد گوش باطنی و فهم عميقی باشد كه بتوان اين تسبيح را دريافت. با اين بيان برای همه موجودات عالم درك و شعوری وجود دارد كه با زبان خود خدا را تسبيح میكنند هر چند ما قادر به شنيدن آن نباشيم.
اين مدرس حوزه با بيان اينكه اين دو احتمال قابل جمع هستند، اضافه كرد: زبان حال همه موجودات عالم با شگفتیها و عظمتی كه دارند آن است كه صانع قادری وجود دارد كه آنها به اين دقت و ظرافت آفريده است. در روايات ما آمده است كه پيامبر اكرم(ص) صدای تسبيح سنگريزهها را میشنيدند. گوش شنوايی بايد باشد كه بتوان اين تسبيحها را شنيد. نگاه ما در زندگی آن چنان غرق در ماديات است كه حجاب ضخيمی در برابر دريافت و درك و شنيدن آنها شده است.
عظيمی با بيان اينكه همه موجودات عالم، بر اساس غرايز و طبيعت خود تسبيح خداوند را میگويند، گفت: ما انسانها نيز بايد همچون ديگر موجودات در مسير الیالله باشيم و با عبادت و بندگی زمينه رشد خود را فراهم آوريم. ساير موجودات بهصورت غريزی در اين مسير هستند اما انسان به اختيار خود بايد اين مسير را برگزيند كه اين اختيار گاه سبب تمرد آنها شده غافل از اينكه اگر در اين مسير نباشند زمينه سقوط خود را فراهم میكنند.