شهيد محمدباقر صدر؛ متفكری نوانديش در عين اصالتخواهی و اصولگرايی
گروه بينالملل: آيتاللهالعظمی شهيد سيدمحمدباقر صدر با افكار و نظريات خود مكتب فكری اسلامی اصيلی را بنيان نهاد و كتابخانه جهان اسلام را با تأليفاتی فاخر كه نوانديشی را در عين اصالتخواهی و اصولگرايی در خود جای داده بود، غنا بخشيد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به نقل از پايگاه اطلاعرسانی «بينات»، 33 سال پيش در چنين روزی ـ 19 فروردينماه سال 1359 هجری شمسی ـ آيتالله سيدمحمدباقر صدر و خواهرش «بنتالهدی صدر» به دست مزدوران رژيم بعثی عراق به شهادت رسيدند.
علامه متفكر محمدباقر صدر كه يكی از بزرگترين علما و شهدای تاريخ در قرن اخير است، در بيستوپنجم ذیالقعده 1353 هجری قمری در كاظمين ديده به جهان گشود، وی در 17 سالگی در رديف اساتيد و علما به تدريس فقه و اصول در حوزه علميه نجف اشرف مشغول شد و كتاب «غاية الفكر» را در علم اصول تأليف و نظرات جديدی در علم اصول عرضه كرد كه مورد توجه مجتهدين اصولی قرار گرفت.
شهيد صدر در كنار تلاشهاى علمى از مبارزه سياسى غافل نبود و رهبرى خيزش عراقيان را عهدهدار شد، رژيم عراق كه از مبارزات اين عالم فقيد به ستوه آمده و از ظهور خمينى جديد در عراق هراسان بود، بارها وی را زندانی كرد و به شدت مورد شكنجه قرار داد.
سيدمحمد باقر صدر با حمايت از حركت انقلابی امام خمينی(ره) نهضت ايشان را روزنه اميدی برای نجات امت اسلامی میدانست، اين عالم ربانی با تلاش عالمانه خود آثار ارزشمندی همچون «فدك فی التاريخ»، «غايه الفكر فی علم الاصول»،«فلسفتُنا»، «الاُسُسُ المنطقيه لِلاستقراء»، «المعالم الجديده فی الاصول»، «بحوث فی شرح العروه الوثقی»، «دروس فی علم الاصول»، «الفتاوی الواضحه»، «بحث حول المهدی(عج)»، «المرسل والرسول والرسالة»، «المدرسة الاسلامية»، «نظرة عامة فی العبادات» را از خود به يادگار گذاشت.
آيتالله صدر با افكار و نظريات خود مكتب فكری اسلامی اصيلی را بنيان نهاد و كتابخانه جهان اسلام را با تأليفاتی فاخر كه نوانديشی را در عين اصالتخواهی و اصولگرايی در خود جای داده بود، غنا بخشيد.
وی الگويی برجسته در تقوا، زهد و تواضع بود و تلاش كرد، اصول اسلامی و فقه را با تغييرات و دگرگونیهای داخل و خارج از حوزه علميه كه با تهاجم فرهنگی غرب و شرق تهديد میشد، همراه سازد.
اين عالم فقيد در علم اصول كتبی ارزشمند به رشته تحرير درآورد، زيرا معتقد بود، آثار نوشتهشده در اين زمينه نسبتاً قديمی شده و پاسخگوی نيازهای جامعه نيست، وی در پژوهشها و آثار خود قرآن كريم را در اولويت قرار داد و با تفسير موضوعی قرآن برای احيای مفاهيم قرآنی، ملموسكردن و عينتبخشيدن اين مفاهيم در زندگی تلاشی تأثيرگذار انجام داد و آثاری روشمند و اصيل در اين زمينه از خود به يادگار گذاشت.
عبدالجبار الرفاعی، از اساتيد عراقی علوم اسلامی و كارشناسان فلسفه و كلام معتقد است: «شهيد صدر بنيانگذار گفتمان اسلامی جديدی بود و تنها به نقد روشمند انديشه غرب و محو اين انديشه در انديشه معاصر عرب اكتفا نكرد، بلكه از آن فراتر رفته و برای بازگرداندن اعتماد به عناصر و پايههای ذاتی امت اسلام تلاش و روح نوآوری و خلاقيت پنهان در ميراث مسلمانان را احيا كرد».
شهيد صدر در وحدتآفرينی بين ملت عراق نقشی بسيار مهم داشت و با توجه به تنوع مذهبی و طايفهای در اين كشور، در جنبش سياسی خود برای مبارزه با رژيم بعث، وحدت اسلامی با وجود هرگونه تنوع مذهبی را مورد توجه قرار داد و بر تمسك به ارزشهای مشترك تأكيد داشت، وی خطاب به مسلمانان عراق اعلام كرد: «ای برادران سنی و شيعه بدانيد كه همانطور كه شيعيان خود را مرتبط با امام علی(ع) میدانند، اهل تسنن نيز خود را مرتبط با خلفای راشدين میدانند و چنانچه اختلاف و درگيری در اين ميان وجود دارد، تنها به خاطر عدم اعتقاد اهل تسنن به خلافت امام علی(ع) پس از پيامبر(ص) نيست، بلكه دليل اصلی اين مسئله استبداد است».
شهيد صدر همچنين تمامی گروههای عراقی را برای حل مسائل مهم اين كشور به حفظ وحدت و يكپارچگی فرا میخواند و تأكيد میكرد: «من از زمانی كه خودم و مسئوليتم را در اين امت شناختم، تمام تلاشم را به خاطر شيعه و سنی و عرب و كُرد به كار گرفتم و از رسالت و عقيدهای كه همه آنها را با يكديگر پيوند دهد، دفاع كردم».
با توجه به گفتههای منتشرشده از شهيد صدر به نظر میرسد كه وحدتی كه شهيد صدر به آن دعوت كرده و بر آن تأكيد دارد، بايد مبتنی بر اسلام اصيل بدون هر گونه تفاوت فرقهای باشد تا بتوان در برابر همه جريانهای منحرف ايستاد و از اسلام دفاع و عقيده و ايمان مسلمانان را تقويت كرد و در عين حال طرحهای مختلف برای نشر ريشههای فتنه را شكست داد.
وی همچنين بر اين باور بود كه با حفظ وحدت بايد از طايفهگرايی و فرقهگرايی كه عراقیها را از نبرد حقيقی با دشمن مشترك غافل میكرد، بر حذر بود، دشمنی كه با استبداد داخلی يا امواج عقيدتی و فكری وارده از خارج، خود را در اين كشور اسلامی نشان داده بود.
تهيه و ترجمه گزارش: زهرا نوكانی
علامه متفكر محمدباقر صدر كه يكی از بزرگترين علما و شهدای تاريخ در قرن اخير است، در بيستوپنجم ذیالقعده 1353 هجری قمری در كاظمين ديده به جهان گشود، وی در 17 سالگی در رديف اساتيد و علما به تدريس فقه و اصول در حوزه علميه نجف اشرف مشغول شد و كتاب «غاية الفكر» را در علم اصول تأليف و نظرات جديدی در علم اصول عرضه كرد كه مورد توجه مجتهدين اصولی قرار گرفت.
شهيد صدر در كنار تلاشهاى علمى از مبارزه سياسى غافل نبود و رهبرى خيزش عراقيان را عهدهدار شد، رژيم عراق كه از مبارزات اين عالم فقيد به ستوه آمده و از ظهور خمينى جديد در عراق هراسان بود، بارها وی را زندانی كرد و به شدت مورد شكنجه قرار داد.
سيدمحمد باقر صدر با حمايت از حركت انقلابی امام خمينی(ره) نهضت ايشان را روزنه اميدی برای نجات امت اسلامی میدانست، اين عالم ربانی با تلاش عالمانه خود آثار ارزشمندی همچون «فدك فی التاريخ»، «غايه الفكر فی علم الاصول»،«فلسفتُنا»، «الاُسُسُ المنطقيه لِلاستقراء»، «المعالم الجديده فی الاصول»، «بحوث فی شرح العروه الوثقی»، «دروس فی علم الاصول»، «الفتاوی الواضحه»، «بحث حول المهدی(عج)»، «المرسل والرسول والرسالة»، «المدرسة الاسلامية»، «نظرة عامة فی العبادات» را از خود به يادگار گذاشت.
آيتالله صدر با افكار و نظريات خود مكتب فكری اسلامی اصيلی را بنيان نهاد و كتابخانه جهان اسلام را با تأليفاتی فاخر كه نوانديشی را در عين اصالتخواهی و اصولگرايی در خود جای داده بود، غنا بخشيد.
وی الگويی برجسته در تقوا، زهد و تواضع بود و تلاش كرد، اصول اسلامی و فقه را با تغييرات و دگرگونیهای داخل و خارج از حوزه علميه كه با تهاجم فرهنگی غرب و شرق تهديد میشد، همراه سازد.
اين عالم فقيد در علم اصول كتبی ارزشمند به رشته تحرير درآورد، زيرا معتقد بود، آثار نوشتهشده در اين زمينه نسبتاً قديمی شده و پاسخگوی نيازهای جامعه نيست، وی در پژوهشها و آثار خود قرآن كريم را در اولويت قرار داد و با تفسير موضوعی قرآن برای احيای مفاهيم قرآنی، ملموسكردن و عينتبخشيدن اين مفاهيم در زندگی تلاشی تأثيرگذار انجام داد و آثاری روشمند و اصيل در اين زمينه از خود به يادگار گذاشت.
عبدالجبار الرفاعی، از اساتيد عراقی علوم اسلامی و كارشناسان فلسفه و كلام معتقد است: «شهيد صدر بنيانگذار گفتمان اسلامی جديدی بود و تنها به نقد روشمند انديشه غرب و محو اين انديشه در انديشه معاصر عرب اكتفا نكرد، بلكه از آن فراتر رفته و برای بازگرداندن اعتماد به عناصر و پايههای ذاتی امت اسلام تلاش و روح نوآوری و خلاقيت پنهان در ميراث مسلمانان را احيا كرد».
شهيد صدر در وحدتآفرينی بين ملت عراق نقشی بسيار مهم داشت و با توجه به تنوع مذهبی و طايفهای در اين كشور، در جنبش سياسی خود برای مبارزه با رژيم بعث، وحدت اسلامی با وجود هرگونه تنوع مذهبی را مورد توجه قرار داد و بر تمسك به ارزشهای مشترك تأكيد داشت، وی خطاب به مسلمانان عراق اعلام كرد: «ای برادران سنی و شيعه بدانيد كه همانطور كه شيعيان خود را مرتبط با امام علی(ع) میدانند، اهل تسنن نيز خود را مرتبط با خلفای راشدين میدانند و چنانچه اختلاف و درگيری در اين ميان وجود دارد، تنها به خاطر عدم اعتقاد اهل تسنن به خلافت امام علی(ع) پس از پيامبر(ص) نيست، بلكه دليل اصلی اين مسئله استبداد است».
شهيد صدر همچنين تمامی گروههای عراقی را برای حل مسائل مهم اين كشور به حفظ وحدت و يكپارچگی فرا میخواند و تأكيد میكرد: «من از زمانی كه خودم و مسئوليتم را در اين امت شناختم، تمام تلاشم را به خاطر شيعه و سنی و عرب و كُرد به كار گرفتم و از رسالت و عقيدهای كه همه آنها را با يكديگر پيوند دهد، دفاع كردم».
با توجه به گفتههای منتشرشده از شهيد صدر به نظر میرسد كه وحدتی كه شهيد صدر به آن دعوت كرده و بر آن تأكيد دارد، بايد مبتنی بر اسلام اصيل بدون هر گونه تفاوت فرقهای باشد تا بتوان در برابر همه جريانهای منحرف ايستاد و از اسلام دفاع و عقيده و ايمان مسلمانان را تقويت كرد و در عين حال طرحهای مختلف برای نشر ريشههای فتنه را شكست داد.
وی همچنين بر اين باور بود كه با حفظ وحدت بايد از طايفهگرايی و فرقهگرايی كه عراقیها را از نبرد حقيقی با دشمن مشترك غافل میكرد، بر حذر بود، دشمنی كه با استبداد داخلی يا امواج عقيدتی و فكری وارده از خارج، خود را در اين كشور اسلامی نشان داده بود.
تهيه و ترجمه گزارش: زهرا نوكانی
