بازخوانی پيام رهبر معظم انقلاب به كنگره بزرگداشت مصلحالدين سعدى شيرازى
گروه سياسی: تجليل سعدى، تنها تجليل شعر و نثر شيوا نيست، تجليل اخلاق و حكمت و معرفت بليغ و رسا نيز هست، و در اين دوران كه انقلاب مبارك اسلامى پهنه زندگى ما مردم ايران زمين را قلمرو ارزشهاى اسلامى ساخته، به جاست كه ذكر جميل سعدى بر زبان ارزشگزاران آن ارزشها و ياد او در خاطر رهروان آن واديها مكرر و مؤكّد گردد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، پايگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتالله العظمی خامنهایْ، به مناسبت سالروز تولد شيخ اجل، سعدی شيرازی، پيام رهبر معظم انقلاب به كنگره بزرگداشت مصلحالدين سعدى شيرازى در سال 1363 را ارئه داده است كه در ادامه می آيد:
بسماللهالرّحمنالرّحيم
برگزارى كنگرهى بزرگداشت شاعر و نويسندهى بزرگ پارسى مصلحالدين سعدى شيرازى از جملهى شايستهترين اقدامات در عرصهى ادب و فرهنگ انقلابى اين روزگار است.
تجليل سعدى، تنها تجليل شعر و نثر شيوا نيست، تجليل اخلاق و حكمت و معرفت بليغ و رسا نيز هست، و در اين دوران كه انقلاب مبارك اسلامى پهنهى زندگى ما مردم ايران زمين را قلمرو ارزشهاى اسلامى ساخته، و حكمت و معرفت را در جايگاه شايستهى خود نشانيده، به جاست كه ذكر جميل سعدى بر زبان ارزشگزاران آن ارزشها و ياد او در خاطر رهروان آن واديها مكرر و مؤكّد گردد.
اينجانب فراهم آوردگان و دست اندركاران اين مجمع تحقيقى و ادبى و هنرى را صميمانه سپاس مىگويم، و اين ابتكار را بزرگ و ارجمند مىشمارم.
بىشك سعدى يكى از پايههاى بناى استوار ادب پارسى و محصول شعر و نثر و تشكيلدهندهى يكى از برازندهترين اندامهاى پيكرهى شكوهمند فرهنگ كنونى ماست. پند سعدى كه مايه گرفته از معارف قرآن و حديث است همواره نقش زرين خاطر پندآموزان، و زبان فصيح و صريح او، رازگشاى گنجينههاى معانى براى دلهاى جوينده و مشتاق بوده است. و امروز مانند هميشه عزيزترين هديهى احباب سخن و ارباب خرد را مىتوان در بدايع طيبات ديوان او و زيباترين گلهاى انديشهى بشرى را در گلستان مصفاى نظم و نثر او جست و يافت.
شرف سعدى بر بسيارى از سرايندگان پارسى از آن است كه قدر سخن را نشكسته و آن را دست مايهى تقرب و ارتزاق نساخته است. بسى اندكاند زبان آورانى كه گوهر آسمانى سخن را در پاى اهريمنان زمانه نريخته و تيغ ستم را بدان صيقل نداده باشند. سعدى يكى از اين نادرگان است كه اگر گاه زبان به ستايش گشوده، در ساغر زرين مدح خود جز داروى شفا بخش و گاه تلخ پند و اندرز نريخته است.
شعر و نثر فاخر اين جهانديدهى انسان شناس صادق، همواره پيامى را با خود حمل كرده است، يا از منبع وحى و گنجينهى قرآن و حديث و يا از پرتو دل و احساس صاف و بىغش خود او.
شيوهى سخن بى تكلف و شفاف او نيز امتياز ديگر اين آموزگار بزرگ مردمى و محبت است. كلام او چون جوى آب زلالى، ذره ذرهى جان مستمع را سيراب مىكند و بىهيچ غبار تصنع، بر دل او مىنشيند. بسيارند آنها كه در هر دو قلمرو نظم و نثر، سمند فصاحت تاختهاند، اما فقط سعدى است كه شعرى روان چون نثر و نثرى آهنگين چون شعر پديد آورده و آميزهى شگفت آورى از مضمون و تركيب و معنى و لفظ در هر دو عرصه فراهم ساخته است.
بارى اينك، بهانهاى براى ابراز شيفتگى به اين سخن ساز معنىپرداز فراهم آمده و به جاست كه كلام او كه قرنها خاطر حزين و شاد را به خود مشغول كرده و از عشق و جوانى تا ضعف و پيرى را در بر گرفته و آداب صحبت را به پير و برنا آموخته و رازهاى تربيت را براى عالم و عارف گشوده، امروزه حد آن نگهداشته و حق آن گزارده شود و اين حقگزارى بدون معرفت درست او، ممكن نخواهد شد.
اين كنگره بايد گوشههاى ناشناختهى شخصيت سعدى و درخشندگى هنر او را بشناساند و راه بهرهجویى نسل انقلابى امروز از اين گنجينهى قيمتى را هموار سازد. شايستهترين تجليل سعدى همين است و جمهورى اسلامى اين را براى همهى چهرههاى جاودانهى هنر و ادبيات سالم مردمى، كارى لازم و وظيفهاى حتمى مىشناسد.
ادبيات انقلاب بر آن نيست كه بناى فرهنگ و ادب تاريخى اين كشور را از جاى بركنده، به جاى آن چيزى از نو تدارك بيند.
گذشتهى ادب و هنر ما، ميراث ارزشمندى است كه بايد ادبيات انقلاب را مايه توان ببخشد. مشعل هدايتگر شعر و هنر انقلابى، بر بام اين قلعهى شكوهندهى استوار خواهد توانست تا همهجاى آفاق هنرپذير و سخنشناس را بپوشاند و نور افشانى كند. اگرچه در اين ميان سعدى شيراز از آن رو كه غالباً زبان و دل را پر بار از ارزشهایى مىداشته كه امروزه به بركت انقلاب، فضاى زندگى مردم را فرا گرفته است، از امتيازى ويژه برخوردار است، ليكن حمايت از آفرينشهاى شعرى و هنرى در نظام جمهورى اسلامى، چيزى الهام گرفته از قرآن و روش پيامبر خدا و پيشوايان معصوم عليهم السّلام است. و انقلاب اسلامى در محتواى خود جانب دار و حق گزار هنر و ادبيات است.
ادبيات و هنر به عنوان زبانى براى تعبير بالاترين انديشههاى اسلامى در سراسر تاريخ اسلام جايگاهى ممتاز داشته و امروز نيز بايد داشته باشد.
شكى نيست كه انقلاب؛ سمت ادبيات و هنر را تغيير مىدهد و آن را در جهتى كه پسنديده و مقبول است مىافكند اين به نوبه خود شاعران و هنرمندان و اديبان را به آنان كه اين دگرگونى بنيادين را برمىتابند، يا لااقل با آن به خصومت بر نمىخيزند، و آنان كه از سر دشمنى و عناد با چرخش انقلابى شعر و ادب مىستيزند، تقسيم مىكند. اين ماجراى هميشگى تحولات اجتماعى در همه جاى جهان بوده و اكنون نيز هست، ماجرایى كه در اين انقلاب شكوهمند اسلامى ما نيز تكرار شد، و كسانى را دربارهى سرنوشت هماوایى هنر و ادب با اين انقلاب دچار ترديد و نگرانى ساخت. حقيقت آن است كه انقلاب مخصوصاً آنجا كه متكى بر ذهن و دل و تلاش تودههاى انسانى است خود زايندهى شعر و ادب و هنر است زيرا كه اينها همه مقولاتى انسانى و مردمىاند.
هرجا مردم هستند ادبيات هست و شعر و هنر است و آن چنان هست كه مردم مىانديشند و مىخواهند و هر چه جز آن است نه دل نشين است و نه ماندگار. انقلاب اسلامى ما علاوه بر اين، فرآوردههاى ذهن و دل انسان را حرمتى عظيم مىنهد، زيرا به انسان اعتقادى عظيم دارد، از اين روى حركت ادبيات و هنر در جامعهى انقلابى ما عليرغم قدرناشناسى و ناسازگارى برخى از سرايندگان و سازندگان بريده از مردم به توقف و ركود نينجاميد، و رو گردانى آنها كه نخواستند جوشش انقلابى مردم را بشناسند و ارج نهند، به خمود و سكون اين جوشش نرسيد.
جوانههاى ادب و هنر انقلابى در همان جهت كه سرانگشت انقلاب اشارت مىكرد، روييدن گرفت و بسيارى از آفرينندگان سخن به نداى انقلاب پاسخ گفتند و ما براى هنر و ادبيات فارسى آيندهاى با شكوهتر و شيواتر از هميشه را انتظار مىبريم.
نكتهاى كه ذكرآن را مفيد مىشمرم آن است كه انقلاب براى حركت سازندهى خود در انتظار اين و آن نمىماند. اين رهروانند كه براى جدا نماندن از قافلهى حيات و كمال بايد گرودنهى انقلاب را در يابند و بدان چنگ زنند، صلاى انقلاب به همهى سرايندگان و نويسندگان و هنرمندان در حقيقت، دعوت به رستگارى و جاودانگى است، و اين محصول تجربههاى هميشگى تاريخ است.
در پايان سخن بار ديگر از فراهم آوردگان اين كنگره بزرگ سپاسگزارى كرده، به همهى ميهمانان ايرانى و خارجى، حضور در اين مجمع را خوش آمد مىگويم و توفيق همه را از خداوند متعال مسألت مىكنم.
سيد على خامنهاى
رئيس جمهورى اسلامى ايران
1363/9/4
بسماللهالرّحمنالرّحيم
برگزارى كنگرهى بزرگداشت شاعر و نويسندهى بزرگ پارسى مصلحالدين سعدى شيرازى از جملهى شايستهترين اقدامات در عرصهى ادب و فرهنگ انقلابى اين روزگار است.
تجليل سعدى، تنها تجليل شعر و نثر شيوا نيست، تجليل اخلاق و حكمت و معرفت بليغ و رسا نيز هست، و در اين دوران كه انقلاب مبارك اسلامى پهنهى زندگى ما مردم ايران زمين را قلمرو ارزشهاى اسلامى ساخته، و حكمت و معرفت را در جايگاه شايستهى خود نشانيده، به جاست كه ذكر جميل سعدى بر زبان ارزشگزاران آن ارزشها و ياد او در خاطر رهروان آن واديها مكرر و مؤكّد گردد.
اينجانب فراهم آوردگان و دست اندركاران اين مجمع تحقيقى و ادبى و هنرى را صميمانه سپاس مىگويم، و اين ابتكار را بزرگ و ارجمند مىشمارم.
بىشك سعدى يكى از پايههاى بناى استوار ادب پارسى و محصول شعر و نثر و تشكيلدهندهى يكى از برازندهترين اندامهاى پيكرهى شكوهمند فرهنگ كنونى ماست. پند سعدى كه مايه گرفته از معارف قرآن و حديث است همواره نقش زرين خاطر پندآموزان، و زبان فصيح و صريح او، رازگشاى گنجينههاى معانى براى دلهاى جوينده و مشتاق بوده است. و امروز مانند هميشه عزيزترين هديهى احباب سخن و ارباب خرد را مىتوان در بدايع طيبات ديوان او و زيباترين گلهاى انديشهى بشرى را در گلستان مصفاى نظم و نثر او جست و يافت.
شرف سعدى بر بسيارى از سرايندگان پارسى از آن است كه قدر سخن را نشكسته و آن را دست مايهى تقرب و ارتزاق نساخته است. بسى اندكاند زبان آورانى كه گوهر آسمانى سخن را در پاى اهريمنان زمانه نريخته و تيغ ستم را بدان صيقل نداده باشند. سعدى يكى از اين نادرگان است كه اگر گاه زبان به ستايش گشوده، در ساغر زرين مدح خود جز داروى شفا بخش و گاه تلخ پند و اندرز نريخته است.
شعر و نثر فاخر اين جهانديدهى انسان شناس صادق، همواره پيامى را با خود حمل كرده است، يا از منبع وحى و گنجينهى قرآن و حديث و يا از پرتو دل و احساس صاف و بىغش خود او.
شيوهى سخن بى تكلف و شفاف او نيز امتياز ديگر اين آموزگار بزرگ مردمى و محبت است. كلام او چون جوى آب زلالى، ذره ذرهى جان مستمع را سيراب مىكند و بىهيچ غبار تصنع، بر دل او مىنشيند. بسيارند آنها كه در هر دو قلمرو نظم و نثر، سمند فصاحت تاختهاند، اما فقط سعدى است كه شعرى روان چون نثر و نثرى آهنگين چون شعر پديد آورده و آميزهى شگفت آورى از مضمون و تركيب و معنى و لفظ در هر دو عرصه فراهم ساخته است.
بارى اينك، بهانهاى براى ابراز شيفتگى به اين سخن ساز معنىپرداز فراهم آمده و به جاست كه كلام او كه قرنها خاطر حزين و شاد را به خود مشغول كرده و از عشق و جوانى تا ضعف و پيرى را در بر گرفته و آداب صحبت را به پير و برنا آموخته و رازهاى تربيت را براى عالم و عارف گشوده، امروزه حد آن نگهداشته و حق آن گزارده شود و اين حقگزارى بدون معرفت درست او، ممكن نخواهد شد.
اين كنگره بايد گوشههاى ناشناختهى شخصيت سعدى و درخشندگى هنر او را بشناساند و راه بهرهجویى نسل انقلابى امروز از اين گنجينهى قيمتى را هموار سازد. شايستهترين تجليل سعدى همين است و جمهورى اسلامى اين را براى همهى چهرههاى جاودانهى هنر و ادبيات سالم مردمى، كارى لازم و وظيفهاى حتمى مىشناسد.
ادبيات انقلاب بر آن نيست كه بناى فرهنگ و ادب تاريخى اين كشور را از جاى بركنده، به جاى آن چيزى از نو تدارك بيند.
گذشتهى ادب و هنر ما، ميراث ارزشمندى است كه بايد ادبيات انقلاب را مايه توان ببخشد. مشعل هدايتگر شعر و هنر انقلابى، بر بام اين قلعهى شكوهندهى استوار خواهد توانست تا همهجاى آفاق هنرپذير و سخنشناس را بپوشاند و نور افشانى كند. اگرچه در اين ميان سعدى شيراز از آن رو كه غالباً زبان و دل را پر بار از ارزشهایى مىداشته كه امروزه به بركت انقلاب، فضاى زندگى مردم را فرا گرفته است، از امتيازى ويژه برخوردار است، ليكن حمايت از آفرينشهاى شعرى و هنرى در نظام جمهورى اسلامى، چيزى الهام گرفته از قرآن و روش پيامبر خدا و پيشوايان معصوم عليهم السّلام است. و انقلاب اسلامى در محتواى خود جانب دار و حق گزار هنر و ادبيات است.
ادبيات و هنر به عنوان زبانى براى تعبير بالاترين انديشههاى اسلامى در سراسر تاريخ اسلام جايگاهى ممتاز داشته و امروز نيز بايد داشته باشد.
شكى نيست كه انقلاب؛ سمت ادبيات و هنر را تغيير مىدهد و آن را در جهتى كه پسنديده و مقبول است مىافكند اين به نوبه خود شاعران و هنرمندان و اديبان را به آنان كه اين دگرگونى بنيادين را برمىتابند، يا لااقل با آن به خصومت بر نمىخيزند، و آنان كه از سر دشمنى و عناد با چرخش انقلابى شعر و ادب مىستيزند، تقسيم مىكند. اين ماجراى هميشگى تحولات اجتماعى در همه جاى جهان بوده و اكنون نيز هست، ماجرایى كه در اين انقلاب شكوهمند اسلامى ما نيز تكرار شد، و كسانى را دربارهى سرنوشت هماوایى هنر و ادب با اين انقلاب دچار ترديد و نگرانى ساخت. حقيقت آن است كه انقلاب مخصوصاً آنجا كه متكى بر ذهن و دل و تلاش تودههاى انسانى است خود زايندهى شعر و ادب و هنر است زيرا كه اينها همه مقولاتى انسانى و مردمىاند.
هرجا مردم هستند ادبيات هست و شعر و هنر است و آن چنان هست كه مردم مىانديشند و مىخواهند و هر چه جز آن است نه دل نشين است و نه ماندگار. انقلاب اسلامى ما علاوه بر اين، فرآوردههاى ذهن و دل انسان را حرمتى عظيم مىنهد، زيرا به انسان اعتقادى عظيم دارد، از اين روى حركت ادبيات و هنر در جامعهى انقلابى ما عليرغم قدرناشناسى و ناسازگارى برخى از سرايندگان و سازندگان بريده از مردم به توقف و ركود نينجاميد، و رو گردانى آنها كه نخواستند جوشش انقلابى مردم را بشناسند و ارج نهند، به خمود و سكون اين جوشش نرسيد.
جوانههاى ادب و هنر انقلابى در همان جهت كه سرانگشت انقلاب اشارت مىكرد، روييدن گرفت و بسيارى از آفرينندگان سخن به نداى انقلاب پاسخ گفتند و ما براى هنر و ادبيات فارسى آيندهاى با شكوهتر و شيواتر از هميشه را انتظار مىبريم.
نكتهاى كه ذكرآن را مفيد مىشمرم آن است كه انقلاب براى حركت سازندهى خود در انتظار اين و آن نمىماند. اين رهروانند كه براى جدا نماندن از قافلهى حيات و كمال بايد گرودنهى انقلاب را در يابند و بدان چنگ زنند، صلاى انقلاب به همهى سرايندگان و نويسندگان و هنرمندان در حقيقت، دعوت به رستگارى و جاودانگى است، و اين محصول تجربههاى هميشگى تاريخ است.
در پايان سخن بار ديگر از فراهم آوردگان اين كنگره بزرگ سپاسگزارى كرده، به همهى ميهمانان ايرانى و خارجى، حضور در اين مجمع را خوش آمد مىگويم و توفيق همه را از خداوند متعال مسألت مىكنم.
سيد على خامنهاى
رئيس جمهورى اسلامى ايران
1363/9/4
