اولويتبندی سنی در توليد تئاتر دينی كودك و نوجوان/2
نياز حسی و عاطفی كودك به مفاهيم الهی بايد مبنای توليد تئاتر دينی باشد
گروه هنر: تجربه نشان داده است كه كودكان براساس نياز حسی و عاطفی كه پيدا میكنند به جست و جو برای فهم مسائل دينی میروند و اين كشف و شهود برخلاف بزرگسالان معرفتی نيست لذا در توليد تئاتر و يا هر محصول فرهنگی برای اين گروه سنی بايد اين احساس نياز مورد توجه قرار گيرد.
حسن دولتآبادی، مدير دفتر تئاتر كودك و نوجوان حوزه هنری در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) گفت: نمايشنامهنويسی و توليد تئاتر برای كودك و نوجوان همانند بزرگسالان از قواعد مشخص و مشترك ساختاری تبعيت میكند با اين تفاوت كه در بحث محتوا و ايجاد رابطه فرهنگی با آنها نمیتوان هر حرف و يا مقصودی را بيان كرد.
وی گفت: به نظر من در توليد و ارائه يك تئاتر برای كودكان بايد به دنبال انجام مقدماتی بود چيزی كه در تجربه شخصی به آن رسيدم و پيش از اينكه برای كودكان يك مهدكودك تئاتر توليد كنم ابتدا به ايجاد رابطه دوستانه از طريق بازی و حركات ورزشی شاد پرداختم و بعد نمايش كار كردم كه البته در طول توليد و اجرای نمايش نيز زياد جدی نبودم و سعی كردم روابط دوستانه خود را با بچهها همواره حفظ كنم.
دبير مسابقه نمايشنامه نويسی كودك و نوجوان «كشف استعدادهای تازه» تصريح كرد: بايد به اين نكته توجه داشت كه كودكان بدون در نظر گرفتن حق و ناحق در جريان بيان يك قصه و يا يك نمايش، طرف شخصيتی را میگيرند كه احساس می كنند كه به ظلم شده است حال آنكه ممكن است تنبيه و شماتت وی در جريان قصه و نمايش كاملاً موجه و بحق باشد.
وی ادامه داد: نكته ديگری كه در مورد توليد نمايش برای كودكان بايد به آن توجه كرد اين است كه فضای كار نمايشی توليد شده برای اين گروه سنی نبايد موجب ترس و وحشت آنها شود كه البته در مواردی شاهد هستيم كه به بهانه تخليه هيجانات گروهی از فعالان تئاتر كودكان به اين امر مبادرت میورزند كه اين امر كاملاً اشتباه است.
دولتآبادی تأكيد كرد: در مورد تئاتر دينی برای كودكان بايد به اين مسئله توجه كرد كه آنها به واسطه كشف و شهود و شناخت معرفتی با مسائل دينی مطرح شده در يك نمايش ارتباط برقرار نمیكنند بلكه نياز آنها به يك نمايش و يا محصول فرهنگی دينی يك نياز حسی و عاطفی است و اگر به دنبال شناخت خدا از اين طريق هستند شايد به اين دليل بوده باشد كه شنيده اند خدا مهربان است و چون كمبود محبت دارند میخواهند خدا را پيدا كنند تا به آنها محبت كند و يا اگر شنيدهاند خدا قدرتمند است جايی دچار ظلم شدهاند و میخواهند از اين طريق خدا را پشتيبان خود قرار داده و تظلم كنند.
وی تئاتر كودك را به سه دسته تقسيم كرد و گفت: تئاتر كودك برای كودك، تئاتر كودك برای بزرگسال و تئاتر بزرگسال برای كودك حاصل اين تقسيم بندی است كه مهمترين آنها تئاتر كودك برای كودك است يعنی يا كودكان دغدغه های اين سن و سال را از طريق تئاتر برای كودكان بازی و بازگو كنند و يا گروهی بزرگسال با اختيار كردن زبان قابل فهم كودكان اين مهم را انجام دهند.
دولتآبادی گفت: متأسفانه ما در ادبيات و تئاتر كودك و نوجوان هر جا كه قصد صحبت كردن در مورد دين را داريم بلافاصله و بدون واسطه قصد داريم خدا را به كودكان معرفی كنيم در حاليكه اثبات وجود خدا برای اين گروه سنی سخت است و مانند بزرگسالان نمیتوان در مورد مسائلی انتزاعی با او صحبت كرد.
مدير دفتر تئاتر كودك و نوجوان مركز هنرهای نمايشی حوزه هنری در ادامه افزود: برای بيان واثبات مفاهيم همچون وجود خدا به كودكان بايد به سراغ واسطههايی همچون معرفی پيامبران الهی برويم و آنها را در قالب قصه و رمان و نمايش به كودكان معرفی كنيم و از ميان بسياری از رويدادهايی كه در تاريخ برای پيامبران افتاده است آنهايی را انتخاب كنيم كه برای اين گروه سنی مناسب باشد.
وی در پايان گفت: بخشهايی از زندگی پيامبران اصلاً مناسب پرداختن برای كودكان نيست و مثلاً نبايد در مورد زندگی حضرت ابراهيم(ع) به سراغ ذبح اسماعيل(ع) توسط ايشان رفت و بايد به بخشهايی از زندگی و سرگذشت آنها اشاره كرد كه سرشار از احساسات و عواطف پدرانه و مادرانه برای كودكان باشد.
وی گفت: به نظر من در توليد و ارائه يك تئاتر برای كودكان بايد به دنبال انجام مقدماتی بود چيزی كه در تجربه شخصی به آن رسيدم و پيش از اينكه برای كودكان يك مهدكودك تئاتر توليد كنم ابتدا به ايجاد رابطه دوستانه از طريق بازی و حركات ورزشی شاد پرداختم و بعد نمايش كار كردم كه البته در طول توليد و اجرای نمايش نيز زياد جدی نبودم و سعی كردم روابط دوستانه خود را با بچهها همواره حفظ كنم.
دبير مسابقه نمايشنامه نويسی كودك و نوجوان «كشف استعدادهای تازه» تصريح كرد: بايد به اين نكته توجه داشت كه كودكان بدون در نظر گرفتن حق و ناحق در جريان بيان يك قصه و يا يك نمايش، طرف شخصيتی را میگيرند كه احساس می كنند كه به ظلم شده است حال آنكه ممكن است تنبيه و شماتت وی در جريان قصه و نمايش كاملاً موجه و بحق باشد.
وی ادامه داد: نكته ديگری كه در مورد توليد نمايش برای كودكان بايد به آن توجه كرد اين است كه فضای كار نمايشی توليد شده برای اين گروه سنی نبايد موجب ترس و وحشت آنها شود كه البته در مواردی شاهد هستيم كه به بهانه تخليه هيجانات گروهی از فعالان تئاتر كودكان به اين امر مبادرت میورزند كه اين امر كاملاً اشتباه است.
دولتآبادی تأكيد كرد: در مورد تئاتر دينی برای كودكان بايد به اين مسئله توجه كرد كه آنها به واسطه كشف و شهود و شناخت معرفتی با مسائل دينی مطرح شده در يك نمايش ارتباط برقرار نمیكنند بلكه نياز آنها به يك نمايش و يا محصول فرهنگی دينی يك نياز حسی و عاطفی است و اگر به دنبال شناخت خدا از اين طريق هستند شايد به اين دليل بوده باشد كه شنيده اند خدا مهربان است و چون كمبود محبت دارند میخواهند خدا را پيدا كنند تا به آنها محبت كند و يا اگر شنيدهاند خدا قدرتمند است جايی دچار ظلم شدهاند و میخواهند از اين طريق خدا را پشتيبان خود قرار داده و تظلم كنند.
وی تئاتر كودك را به سه دسته تقسيم كرد و گفت: تئاتر كودك برای كودك، تئاتر كودك برای بزرگسال و تئاتر بزرگسال برای كودك حاصل اين تقسيم بندی است كه مهمترين آنها تئاتر كودك برای كودك است يعنی يا كودكان دغدغه های اين سن و سال را از طريق تئاتر برای كودكان بازی و بازگو كنند و يا گروهی بزرگسال با اختيار كردن زبان قابل فهم كودكان اين مهم را انجام دهند.
دولتآبادی گفت: متأسفانه ما در ادبيات و تئاتر كودك و نوجوان هر جا كه قصد صحبت كردن در مورد دين را داريم بلافاصله و بدون واسطه قصد داريم خدا را به كودكان معرفی كنيم در حاليكه اثبات وجود خدا برای اين گروه سنی سخت است و مانند بزرگسالان نمیتوان در مورد مسائلی انتزاعی با او صحبت كرد.
مدير دفتر تئاتر كودك و نوجوان مركز هنرهای نمايشی حوزه هنری در ادامه افزود: برای بيان واثبات مفاهيم همچون وجود خدا به كودكان بايد به سراغ واسطههايی همچون معرفی پيامبران الهی برويم و آنها را در قالب قصه و رمان و نمايش به كودكان معرفی كنيم و از ميان بسياری از رويدادهايی كه در تاريخ برای پيامبران افتاده است آنهايی را انتخاب كنيم كه برای اين گروه سنی مناسب باشد.
وی در پايان گفت: بخشهايی از زندگی پيامبران اصلاً مناسب پرداختن برای كودكان نيست و مثلاً نبايد در مورد زندگی حضرت ابراهيم(ع) به سراغ ذبح اسماعيل(ع) توسط ايشان رفت و بايد به بخشهايی از زندگی و سرگذشت آنها اشاره كرد كه سرشار از احساسات و عواطف پدرانه و مادرانه برای كودكان باشد.
