فاطمه میآيد تا ام ابيهای رسول خدا(ص) شود
واقعا كيست بانويی كه اشرف مخلوقات، رسول خير و رحمت، مبشر نور و هدايت ختمی مرتبت، حضرت محمدابن عبدالله «ام ابيها» میخواندش و به بهانههای مختلف «فداها ابوها» نثارش میكند.
همان كه به تعبير خداوند بزرگ «وماينطق عن الهوی ان هو وحی الا يوحی»، فاطمهاش را پارهتناش میخواند. واقعا او كيست؟ و ما ادريك ما الفاطمه....فاطمه بضعه منی، فاطمه پاره تن من است. براستی، آدميان خاكی به چه اندازه وجود مقدسه بیبی دو عالم، گوهر پنهان تبليغ، مطهره دوران يعنی حضرت فاطمه زهرا(س) را میشناسيم. ايام ميلاد آن بهترين بانوی همه زمانها فرصت مغتنمی است مناسب كه معرفت خود را نسبت به اين الگوی زنان و مردان عالم بيشتر كنيم.
فاطمه كيست؟ اوست كه وسيله امداد وجود خاتم در اين عالم است، جنبه فلكی آن حضرت كه نسل اوست و جنبه ملكوتی آن حضرت كه دين اوست، به صديقه كبری باقی و برقرار است. اوست كه واسطه طلوع كواكب آسمان امامت است. افق زندگانی او مشرق حلم حسنی و شجاعت حسينيه و عبادت سجاديه و ماثر باقريه و آثار جعفريه و علوم كاظميه و حجج رضويه و جود نقوی و هيبت عسكريه است.
از حسينی كه مصباحالهدی و سفينةالنجاة است تا مهدی موعودی كه منتهیاليه مواريث انبياء و «به رزق الوری» و «بوجوده ثبت الارض و السماء» است، ثمرات آن شجره طيبه است كه اصلها ثابت و فرعها «فیالسماء تؤتی اكلها كل حين باذن ربها» و خلاصه كلام آن كه جوهر منكونه خزينه خداوند متعال از صدف عصمت اوست و سراج منير نبوت انبياء(ع) از آدم تا خاتم و مشعل فروزان امامت ائمه هدی(ع) به وجود فاطمه زهرا(س) روشن است و آخرين گوهر مكنون اين صدف و كوكب دری اين فلك كسی است كه به وجود او «هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دين الحق ليظهره علی الدين كله» تاويل و به ظهور او «و اشرقت الارض بنور ربها» تفسير میشود. بايد دانست كه قدر آن ليلةالقدری كه منزل كتاب اللهالاعظم است مجهول و مقام آن كوثری كه «عطيه رب العرش العظيم» به رسول كريم است، از ادراك ما محجوب است.
آن چه عامه و خاصه به صدور آن از زبان رسولی كه «و ما ينطق عن الهوی» اعتراف كردند و منتقدانی كه تمام قدرت خود را در تضعيف اسناد روايات فضائل اهل بيت عصمت(ع) به كار بستند از خدشه در سند اين حديث مانده و به صحت آن به تمام مبانی و شروط مشايخ حديث شهادت دادند كه رسول خدا فرمود، «فانما هی فاطمه يضعه منی يريبنی ما ارابها و يوذينی ما آذاها» و فرمود، «فاطمه يضعه منی فمن اغضبها اغضبنی» از فاطمه به پارهای از انیّت خود تعبير كرد. آن كس كه اول ما خلق و افضل من نطق است و اسم الله الاعظم در اسماء الحسنی و مثل «الله علی فی الامثال العليا» است، او را تافته بافته از وجود خود دانسته و غضب او را غضب خود كه غضب او غضب خداست شمرده و اين مقام خاكی از انشعاب فاطمه از مثل نور خداست و انعكاس غضب خدا و رسول در غضب صديقه كبری است و به نقل فريقين به فاطمه فرمود «ان الله يغضب لغضبك و يرضی لرضاك» بالاترين مرتبه كمال انسانيت مقام عصمت است كه رضا و غضب، داير مدار رضا و غضب خدا باشد.
اگر عصمت كبری به آن است كه انسان كامل به جايی برسد كه به قول مطلق، به رضای خدا راضی شود و به غضب خدا غضب كند، فاطمه زهرا(س) كسی است كه به قول مطلق، خداوند متعال به رضای او راضی میشود و به غضب او غضب میكند و اين مقامی است كه منشاء خيرالكمال است. فاطمه، فاطمه است، اوست كه مشرقالانوار از نجوم آسمان ولايت و مخزنالاسرار كتاب هدايت است. اوست كه همسر و مادر دوازده رئيس از اولاد اسماعيل است كه خداوند در باب هفدهم در سفر تكوين تورات به حضرت ابراهيم خبر داد. اوست كه در مكاشفات يوحنا علامتی است عظيم كه در آسمان ظاهر شده، زنی است كه آفتاب را در بردارد و ماه زير پاهايش و بر سرش تاجی از دوازده ستاره است.
او در سوره حم، تاويل ليله مباركهای است كه «فيها يفرق كل امر حكيم»، اوست كه در قرآن مجيد جمع منحصر به فرد است. او و شوهرش دريای نبوت و علمی هستند كه «مرج البحرين يلتقيان» به آن دو مئول است. او در زمانه يگانه زنی است كه خداوند متعال دعای او را روز مباهله هم طراز دعای خاتمالنبيين و سيدالوصيين(ص) قرار داده است. او در دهر، يكتا زنی است كه تاج «انما نطعمكم لوجه الله لانريد عنكم جزاء و لا شكورا» را بر سر نهاده است. اوست كه رسول خدا(ص) در شب معراج ديد كه در در بهشت نوشته شده است «فاطمه خيرهالله». آری، احمد مختار بايد تا شايسته آن خيرهالله باشد، اوست كه رسول خدا(ص) فرمود، «و ابعث علی البراق خطوها عند اقصی طرفها و تبعث فاطمه امامی». او را همان بس كه امام الاولين و الاخرين، يوم النشور محشور شود كه تجلای «يسعی نورهم بين ايديهم» است. آن هم نوری كه پيشاپيش كسی در روز جزا مبعوث میشود كه خداوند متعال در قرآن مجيد او را سراج منير ناميده و در آيه نور مثل نور خود قرار داده است.
در شخصيت او همين بس كه اول شخص وارد بر بساط قرب «فی مقعد صدق عندمليك مقتدر» است «اول شخص تدخل الجنه فاطمه» و چون در مستقر رحمت حق قرار گيرد انبيا يك سر به زيارت او بيايند «زارك آدم و من دونه من النبين». او يگانه گوهری است كه خداوند متعال به بعثت پيغمبر خاتم بر مؤمنين منت نهاد و فرمود، «لقد من الله علی المومنين اذ بعث فيهم رسولاً من انفسهم» و به امتداد اشعه وجود آن حضرت به وجود آن گوهر بر سر آن سرور منت نهاد و فرمود، «انا اعطيناك الكوثر فصل لربك وانحر ان شانئك هو الابتر». خزائن علوم ائمه معصومين(ع) بعد از قرآن مبين در سه كتاب مخزون مكنون خلاصه میشود، جفر، جامعه، مصحف و فاطمه. كه چون رسول خدا(ص) از دنيا رفت و صديقه كبری در فراق پدر به حزنی شديد گرفتار شد بر طبق حديث صحيح از امام ششم جعفربنمحمد الصادق(ع)، جبرئيل برای دلداری آن حضرت به خدمتش مشرف میشد و او را از مكان پدر خبردار میكرد و به آنچه بعد از او در ذريه او واقع میشود خبر میداد و اميرالمؤمنين(ع) مینوشت و آن مصحف گنجينه علم مايكون شد بايد دانست كه چه قدرتی در آن نفس قدسيه و چه جاذبهای در آن بضعه حقيقت محمديه بود كه شديد القوی از افق اعلی و روح الامين از سدره المنتهی مقهور آن قدرت و مجذوب آن حقيقت میشد.
حضرت امام صادق(ع) فرمود، فاطمه نزد خدای تعالی 9 اسم دارد، فاطمه، صديقه، مباركه، طاهره، زكيه، راضيه، مرضيه، محدثه و زهرا. رسول خدا فرمود، فاطمه اسم اوست چون او و شيعيانش از آتش جهنم قطع شدهاند. فاطمه به معنای قطعشده و بريده است و نيز امام صادق(ع) فرمود، زيرا او از هر شر و بدی بريده شده است و نيز چون مردم از رسيدن به معرفت كامل او قطع شدهاند. صديقه، زيرا او هرگز در زندگی جز راست نگفت و هر آنچه پدر بزرگوارش فرمود، تصديق كرد. رسول خدا(ص) به اميرالمومنين(ع) فرمود، يا علی، من به فاطمه سفارشهايی كردهام كه به تو بگويد. او هر چه گفت بپذير، زيرا او راستگوست، بسيار راستگو. مباركه، بركت به معنای خير فراوان است و از فاطمه نسل فراوانی به عالم اسلام هديه شده. لذا در بعضی از تفاسير آمده است كه در آيه «انا اعطيناك الكوثر»؛ ای رسول گرامی ما به تو خير كثير عطا كرديم، منظور فاطمه(س) است.
درخصوص اسم طاهره، امام باقر(ع) فرمود، زيرا او از هر ناپاكی ظاهری و هرگونه ناپاكی دامن، مبری است و نيز طبق روايات متعدد، آيه تطهير «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» درباره حضرت فاطمه نازل شده است. پس فاطمه، طاهره است زيرا هرگونه رجس و پليدی و ناپاكی از وجود مقدسش دور است. زكيه، زكاه هم به معنای رشد و نمو و هم به معنای طهارت است، بنابراين زكيه هم يعنی از فاطمه نسل پرباری پا به عرصه وجود خواهد گذاشت و هم اينكه او وجودی است پاك و طاهر. راضيه، زندگی كوتاه حضرت فاطمه را كه با غم و اندوه و نيز با تلاش و سختی همراه بود را نمايان میكند. او زندگی بسيار مشكلی را پشت سر گذاشت ولی هرگز لب به شكايت باز نكرد، بلكه همواره خدای بزرگ را شكر میكرد و راضی بود.
روايت شده روزی رسول خدا(ص)، حضرت فاطمه را ديد كه لباس خشنی بر تن داشت و با دستهای مباركش آسياب میكرد در حاليكه طفل كوچك خود را هم شير میداد. رسول خدا گريان شد و فرمود، ای دختركم، تلخی اين دنيا را بچش، برای رسيدن به شيرينی آخرت. حضرت فاطمه نه تنها لب به شكايت باز نكرد، بلكه عرض كرد، ای رسول خدا، من خدا را برای نعمتهايش سپاسگزارم و نيز روزی اميرالمومنين(ع) از رسول خدا خواست اگر ممكن باشد برای فاطمه مستخدمهای بگيرد، اما رسول خدا تسبيح فاطمه را به آنها تعليم فرمود. حضرت زهرا(س) پس از شنيدن اين دستور پيغمبر اكرم سه بار فرمود، من از خدا و رسولش راضيم.
مرضيه، چون تمام كارهای حضرت فاطمه مورد رضايت خدا و رسول بود. رسول خدا هيچگاه بر فاطمه غضب نكرد، به او خرده نگرفت و برعكس، گاهی میفرمود، «فداها ابوها»، پدرش به قربانش. اين چنين است كه رسول خدا رضای فاطمه را رضای خدا میدانست و میفرمود، خدا از غضب فاطمه غضب میكند و از رضايت او راضی میشود. در خصوص اسم محدثه، امام صادق(ع) فرمود، زيرا ملائكه از آسمان فرود میآمدند و با او سخن میگفتند به اين اسم خوانده شده. در فرهنگ اسلامى محدثان راستين همواره از حرمت و منزلت ويژهاى برخوردار بودهاند، محدثان و راويان در حفظ و حراست از گنجينههاى معارف و ارزشهاى دينى و ذخاير گرانمايه مكتب تشيع و رشد و تعالى فرهنگ غنى اسلامى نقش اول را داشتهاند و حامل ودايع و امانتهاى گرانقدر الهى و رازدار اسرار آل رسول بودهاند.
زهرا، امام صادق(ع) فرمود، زيرا نور آن بانوی مكرمه در يك روز سه بار برای اميرالمؤمنين(ع) میدرخشيد و چون در محراب عبادت میايستاد نور درخشنده او برای اهل آسمان میدرخشيد همانگونه كه نور ستارگان برای اهل زمين میدرخشد. برخی نامهای ديگر حضرت فاطمه(س) عبارتند از، حصان(محفوظ)، حره(آزاده، شريف)، سيده(بانوی محترم)، عذراء(پرده نشين)، حوراء(فرشته، حوريه)، مريم كبری(مريم برتر)، نوريه(تابناك، درخشنده) و نام آن بانو در آسمان، منصوره(ياریشده).
همچنين كنيههای حضرت عبارتند از: امالحسن، امالحسين، امالمحسن، امالائمه و امابيها. حضرت فاطمه(س) آن قدر به پدر بزرگوارش محبت میكرد و مادرانه عشق میورزيد كه امابيها، (مادر پدرش) لقب گرفت.
فاطمه كيست؟ اوست كه وسيله امداد وجود خاتم در اين عالم است، جنبه فلكی آن حضرت كه نسل اوست و جنبه ملكوتی آن حضرت كه دين اوست، به صديقه كبری باقی و برقرار است. اوست كه واسطه طلوع كواكب آسمان امامت است. افق زندگانی او مشرق حلم حسنی و شجاعت حسينيه و عبادت سجاديه و ماثر باقريه و آثار جعفريه و علوم كاظميه و حجج رضويه و جود نقوی و هيبت عسكريه است.
از حسينی كه مصباحالهدی و سفينةالنجاة است تا مهدی موعودی كه منتهیاليه مواريث انبياء و «به رزق الوری» و «بوجوده ثبت الارض و السماء» است، ثمرات آن شجره طيبه است كه اصلها ثابت و فرعها «فیالسماء تؤتی اكلها كل حين باذن ربها» و خلاصه كلام آن كه جوهر منكونه خزينه خداوند متعال از صدف عصمت اوست و سراج منير نبوت انبياء(ع) از آدم تا خاتم و مشعل فروزان امامت ائمه هدی(ع) به وجود فاطمه زهرا(س) روشن است و آخرين گوهر مكنون اين صدف و كوكب دری اين فلك كسی است كه به وجود او «هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دين الحق ليظهره علی الدين كله» تاويل و به ظهور او «و اشرقت الارض بنور ربها» تفسير میشود. بايد دانست كه قدر آن ليلةالقدری كه منزل كتاب اللهالاعظم است مجهول و مقام آن كوثری كه «عطيه رب العرش العظيم» به رسول كريم است، از ادراك ما محجوب است.
آن چه عامه و خاصه به صدور آن از زبان رسولی كه «و ما ينطق عن الهوی» اعتراف كردند و منتقدانی كه تمام قدرت خود را در تضعيف اسناد روايات فضائل اهل بيت عصمت(ع) به كار بستند از خدشه در سند اين حديث مانده و به صحت آن به تمام مبانی و شروط مشايخ حديث شهادت دادند كه رسول خدا فرمود، «فانما هی فاطمه يضعه منی يريبنی ما ارابها و يوذينی ما آذاها» و فرمود، «فاطمه يضعه منی فمن اغضبها اغضبنی» از فاطمه به پارهای از انیّت خود تعبير كرد. آن كس كه اول ما خلق و افضل من نطق است و اسم الله الاعظم در اسماء الحسنی و مثل «الله علی فی الامثال العليا» است، او را تافته بافته از وجود خود دانسته و غضب او را غضب خود كه غضب او غضب خداست شمرده و اين مقام خاكی از انشعاب فاطمه از مثل نور خداست و انعكاس غضب خدا و رسول در غضب صديقه كبری است و به نقل فريقين به فاطمه فرمود «ان الله يغضب لغضبك و يرضی لرضاك» بالاترين مرتبه كمال انسانيت مقام عصمت است كه رضا و غضب، داير مدار رضا و غضب خدا باشد.
اگر عصمت كبری به آن است كه انسان كامل به جايی برسد كه به قول مطلق، به رضای خدا راضی شود و به غضب خدا غضب كند، فاطمه زهرا(س) كسی است كه به قول مطلق، خداوند متعال به رضای او راضی میشود و به غضب او غضب میكند و اين مقامی است كه منشاء خيرالكمال است. فاطمه، فاطمه است، اوست كه مشرقالانوار از نجوم آسمان ولايت و مخزنالاسرار كتاب هدايت است. اوست كه همسر و مادر دوازده رئيس از اولاد اسماعيل است كه خداوند در باب هفدهم در سفر تكوين تورات به حضرت ابراهيم خبر داد. اوست كه در مكاشفات يوحنا علامتی است عظيم كه در آسمان ظاهر شده، زنی است كه آفتاب را در بردارد و ماه زير پاهايش و بر سرش تاجی از دوازده ستاره است.
او در سوره حم، تاويل ليله مباركهای است كه «فيها يفرق كل امر حكيم»، اوست كه در قرآن مجيد جمع منحصر به فرد است. او و شوهرش دريای نبوت و علمی هستند كه «مرج البحرين يلتقيان» به آن دو مئول است. او در زمانه يگانه زنی است كه خداوند متعال دعای او را روز مباهله هم طراز دعای خاتمالنبيين و سيدالوصيين(ص) قرار داده است. او در دهر، يكتا زنی است كه تاج «انما نطعمكم لوجه الله لانريد عنكم جزاء و لا شكورا» را بر سر نهاده است. اوست كه رسول خدا(ص) در شب معراج ديد كه در در بهشت نوشته شده است «فاطمه خيرهالله». آری، احمد مختار بايد تا شايسته آن خيرهالله باشد، اوست كه رسول خدا(ص) فرمود، «و ابعث علی البراق خطوها عند اقصی طرفها و تبعث فاطمه امامی». او را همان بس كه امام الاولين و الاخرين، يوم النشور محشور شود كه تجلای «يسعی نورهم بين ايديهم» است. آن هم نوری كه پيشاپيش كسی در روز جزا مبعوث میشود كه خداوند متعال در قرآن مجيد او را سراج منير ناميده و در آيه نور مثل نور خود قرار داده است.
در شخصيت او همين بس كه اول شخص وارد بر بساط قرب «فی مقعد صدق عندمليك مقتدر» است «اول شخص تدخل الجنه فاطمه» و چون در مستقر رحمت حق قرار گيرد انبيا يك سر به زيارت او بيايند «زارك آدم و من دونه من النبين». او يگانه گوهری است كه خداوند متعال به بعثت پيغمبر خاتم بر مؤمنين منت نهاد و فرمود، «لقد من الله علی المومنين اذ بعث فيهم رسولاً من انفسهم» و به امتداد اشعه وجود آن حضرت به وجود آن گوهر بر سر آن سرور منت نهاد و فرمود، «انا اعطيناك الكوثر فصل لربك وانحر ان شانئك هو الابتر». خزائن علوم ائمه معصومين(ع) بعد از قرآن مبين در سه كتاب مخزون مكنون خلاصه میشود، جفر، جامعه، مصحف و فاطمه. كه چون رسول خدا(ص) از دنيا رفت و صديقه كبری در فراق پدر به حزنی شديد گرفتار شد بر طبق حديث صحيح از امام ششم جعفربنمحمد الصادق(ع)، جبرئيل برای دلداری آن حضرت به خدمتش مشرف میشد و او را از مكان پدر خبردار میكرد و به آنچه بعد از او در ذريه او واقع میشود خبر میداد و اميرالمؤمنين(ع) مینوشت و آن مصحف گنجينه علم مايكون شد بايد دانست كه چه قدرتی در آن نفس قدسيه و چه جاذبهای در آن بضعه حقيقت محمديه بود كه شديد القوی از افق اعلی و روح الامين از سدره المنتهی مقهور آن قدرت و مجذوب آن حقيقت میشد.
حضرت امام صادق(ع) فرمود، فاطمه نزد خدای تعالی 9 اسم دارد، فاطمه، صديقه، مباركه، طاهره، زكيه، راضيه، مرضيه، محدثه و زهرا. رسول خدا فرمود، فاطمه اسم اوست چون او و شيعيانش از آتش جهنم قطع شدهاند. فاطمه به معنای قطعشده و بريده است و نيز امام صادق(ع) فرمود، زيرا او از هر شر و بدی بريده شده است و نيز چون مردم از رسيدن به معرفت كامل او قطع شدهاند. صديقه، زيرا او هرگز در زندگی جز راست نگفت و هر آنچه پدر بزرگوارش فرمود، تصديق كرد. رسول خدا(ص) به اميرالمومنين(ع) فرمود، يا علی، من به فاطمه سفارشهايی كردهام كه به تو بگويد. او هر چه گفت بپذير، زيرا او راستگوست، بسيار راستگو. مباركه، بركت به معنای خير فراوان است و از فاطمه نسل فراوانی به عالم اسلام هديه شده. لذا در بعضی از تفاسير آمده است كه در آيه «انا اعطيناك الكوثر»؛ ای رسول گرامی ما به تو خير كثير عطا كرديم، منظور فاطمه(س) است.
درخصوص اسم طاهره، امام باقر(ع) فرمود، زيرا او از هر ناپاكی ظاهری و هرگونه ناپاكی دامن، مبری است و نيز طبق روايات متعدد، آيه تطهير «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» درباره حضرت فاطمه نازل شده است. پس فاطمه، طاهره است زيرا هرگونه رجس و پليدی و ناپاكی از وجود مقدسش دور است. زكيه، زكاه هم به معنای رشد و نمو و هم به معنای طهارت است، بنابراين زكيه هم يعنی از فاطمه نسل پرباری پا به عرصه وجود خواهد گذاشت و هم اينكه او وجودی است پاك و طاهر. راضيه، زندگی كوتاه حضرت فاطمه را كه با غم و اندوه و نيز با تلاش و سختی همراه بود را نمايان میكند. او زندگی بسيار مشكلی را پشت سر گذاشت ولی هرگز لب به شكايت باز نكرد، بلكه همواره خدای بزرگ را شكر میكرد و راضی بود.
روايت شده روزی رسول خدا(ص)، حضرت فاطمه را ديد كه لباس خشنی بر تن داشت و با دستهای مباركش آسياب میكرد در حاليكه طفل كوچك خود را هم شير میداد. رسول خدا گريان شد و فرمود، ای دختركم، تلخی اين دنيا را بچش، برای رسيدن به شيرينی آخرت. حضرت فاطمه نه تنها لب به شكايت باز نكرد، بلكه عرض كرد، ای رسول خدا، من خدا را برای نعمتهايش سپاسگزارم و نيز روزی اميرالمومنين(ع) از رسول خدا خواست اگر ممكن باشد برای فاطمه مستخدمهای بگيرد، اما رسول خدا تسبيح فاطمه را به آنها تعليم فرمود. حضرت زهرا(س) پس از شنيدن اين دستور پيغمبر اكرم سه بار فرمود، من از خدا و رسولش راضيم.
مرضيه، چون تمام كارهای حضرت فاطمه مورد رضايت خدا و رسول بود. رسول خدا هيچگاه بر فاطمه غضب نكرد، به او خرده نگرفت و برعكس، گاهی میفرمود، «فداها ابوها»، پدرش به قربانش. اين چنين است كه رسول خدا رضای فاطمه را رضای خدا میدانست و میفرمود، خدا از غضب فاطمه غضب میكند و از رضايت او راضی میشود. در خصوص اسم محدثه، امام صادق(ع) فرمود، زيرا ملائكه از آسمان فرود میآمدند و با او سخن میگفتند به اين اسم خوانده شده. در فرهنگ اسلامى محدثان راستين همواره از حرمت و منزلت ويژهاى برخوردار بودهاند، محدثان و راويان در حفظ و حراست از گنجينههاى معارف و ارزشهاى دينى و ذخاير گرانمايه مكتب تشيع و رشد و تعالى فرهنگ غنى اسلامى نقش اول را داشتهاند و حامل ودايع و امانتهاى گرانقدر الهى و رازدار اسرار آل رسول بودهاند.
زهرا، امام صادق(ع) فرمود، زيرا نور آن بانوی مكرمه در يك روز سه بار برای اميرالمؤمنين(ع) میدرخشيد و چون در محراب عبادت میايستاد نور درخشنده او برای اهل آسمان میدرخشيد همانگونه كه نور ستارگان برای اهل زمين میدرخشد. برخی نامهای ديگر حضرت فاطمه(س) عبارتند از، حصان(محفوظ)، حره(آزاده، شريف)، سيده(بانوی محترم)، عذراء(پرده نشين)، حوراء(فرشته، حوريه)، مريم كبری(مريم برتر)، نوريه(تابناك، درخشنده) و نام آن بانو در آسمان، منصوره(ياریشده).
همچنين كنيههای حضرت عبارتند از: امالحسن، امالحسين، امالمحسن، امالائمه و امابيها. حضرت فاطمه(س) آن قدر به پدر بزرگوارش محبت میكرد و مادرانه عشق میورزيد كه امابيها، (مادر پدرش) لقب گرفت.
