احیای طرح «پایتخت قرآن» با مشارکت نخبگان قرآنی

به گزارش ایکنا، نخستین جلسه شورای راهبردی معرفی و انتخاب «پایتخت قرآن» صبح امروز، چهارم مردادماه، با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت ارشاد، اعضای حقیقی و حقوقی شورا و جمعی از مدیران و کارشناسان قرآنی در سالن اجتماعات علامه طباطبایی مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی در آغاز این نشست با قدردانی از حضور اعضای شورا، هدف از تشکیل این جلسه را بهره‌گیری از دیدگاه‌های صاحب‌نظران برای ارتقای فرآیند انتخاب پایتخت قرآن عنوان کرد و گفت: امیدواریم با همفکری و مشارکت نخبگان و فعالان این حوزه بتوانیم این طرح را نسبت به گذشته با کیفیت و اثربخشی بیشتری پیش ببریم.

احیای طرحی که نباید نیمه‌تمام می‌ماند

وی با اشاره به سابقه اجرای این طرح اظهار کرد: از سال ۱۳۹۹ موضوع انتخاب پایتخت‌های قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تصویب رسید و بر همین اساس بوشهر به عنوان پایتخت قرآن، کاشان به عنوان پایتخت نهج‌البلاغه و یزد به عنوان پایتخت صحیفه سجادیه معرفی شدند، اما به دلیل شیوع بیماری کرونا و همچنین تغییرات مدیریتی، روند اجرای این برنامه‌ها به شکل مطلوب ادامه پیدا نکرد.

معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: پس از بررسی این موضوع در سال ۱۴۰۳، به این جمع‌بندی رسیدیم که اقدامات ارزشمندی در این مسیر انجام شده و شایسته نیست این حرکت نیمه‌تمام باقی بماند. از همین رو از سه استان خواسته شد برنامه‌های نیمه‌تمام خود را تکمیل کنند تا زمینه برای ورود به مرحله جدید اجرای این طرح فراهم شود.

عدالت فرهنگی، محور انتخاب پایتخت قرآن

رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت تدوین آیین‌نامه‌ای شفاف برای انتخاب پایتخت قرآن گفت: برنامه‌ریزی ما این است که در آینده، بر اساس ضوابط و دستورالعملی مشخص، فرصت حضور در این چرخه برای همه استان‌ها و شهرستان‌های کشور فراهم شود.

وی تحقق عدالت فرهنگی را یکی از مهم‌ترین اهداف این طرح دانست و تصریح کرد: فعالیت‌های قرآنی باید هم از تنوع لازم برخوردار باشد و هم بر مبنای عدالت فرهنگی توسعه یابد. هرچه بتوانیم عدالت فرهنگی را در عرصه قرآن محقق کنیم، برکات این حرکت نیز گسترده‌تر خواهد شد.

ظرفیت‌های قرآنی کشور باید دیده شود

ارباب‌سلیمانی با اشاره به گستره فعالیت‌های قرآنی در کشور اظهار کرد: امروز جشنواره آیات در رشته‌های مختلف، نمایشگاه‌های قرآن در حدود ۲۵ استان، نمایشگاه بین‌المللی قرآن در تهران و برنامه‌های متنوع توانمندسازی مؤسسات و کانون‌های قرآنی در حال برگزاری است. همچنین حدود چهار هزار مؤسسه قرآنی دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی در سراسر کشور فعالیت دارند و خدمات ارزشمندی ارائه می‌کنند.

وی افزود: بسیاری از این مجموعه‌ها با حداقل امکانات، حتی در دورافتاده‌ترین مناطق کشور، پرچم فعالیت‌های قرآنی را برافراشته نگه داشته‌اند و همین ظرفیت‌ها باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

برای رسیدن به «یوسف قرآن» باید از همه در‌ها وارد شد

رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با استناد به آیه «یَا بَنِیَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ» از سوره مبارکه یوسف(ع) اظهار کرد: اگر می‌خواهیم به یوسف قرآن برسیم، نباید تنها از یک مسیر وارد شویم، بلکه باید از همه ظرفیت‌ها، استعداد‌ها و شیوه‌های مؤثر بهره ببریم. طرح پایتخت قرآن نیز یکی از همین مسیر‌ها برای شناسایی ظرفیت‌های جدید، معرفی استعداد‌ها و انتقال تجربیات موفق میان استان‌های مختلف است.

وی ادامه داد: گاهی در روستا‌ها و مناطق کمتر شناخته‌شده کشور، فعالیت‌های قرآنی بسیار ارزشمندی شکل می‌گیرد که حتی در برخی کلان‌شهر‌ها نمونه آن را نمی‌بینیم؛ بنابراین باید این ظرفیت‌ها شناسایی، تقویت و در قالب یک حرکت ملی به یکدیگر متصل شوند.

قرآن؛ مهم‌ترین ابزار مقابله با تهاجم فرهنگی

ارباب سلیمانی با اشاره به نقش قرآن در تقویت جبهه فرهنگی کشور گفت: اگر قرار است در برابر توطئه‌ها و تهاجم فرهنگی دشمن مقاومت کنیم، بهترین ابزار، تبیین و ترویج معارف قرآن است.

وی با استناد به آیه «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا» از سوره مبارکه فرقان افزود: خداوند در این آیه تأکید می‌کند که در برابر دشمنان باید ایستادگی کرد و ابزار این جهاد بزرگ، قرآن است. از این‌رو بهره‌گیری از ظرفیت‌های قرآنی برای تقویت مقاومت فرهنگی، ضرورتی انکارناپذیر است.

تجربه موفق بوشهر باید استمرار یابد

معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به آثار مثبت اجرای طرح پایتخت قرآن در بوشهر گفت: هر بار که تصمیم داشتیم این دوره از اجرای طرح را خاتمه‌یافته اعلام کنیم، مسئولان فرهنگی استان، نماینده ولی‌فقیه و امام جمعه بوشهر و دیگر فعالان قرآنی تأکید داشتند که این حرکت نباید متوقف شود و باید ادامه یابد. این استقبال نشان می‌دهد هرگاه فضای یک شهر رنگ و بوی قرآنی به خود می‌گیرد، مردم و به‌ویژه جامعه متدین، خواهان استمرار آن هستند.

دستورالعمل نهایی با مشارکت نخبگان تدوین می‌شود

وی با بیان اینکه پیش‌نویس دستورالعمل اجرایی انتخاب پایتخت قرآن صرفاً یک پیشنهاد اولیه است، گفت: این دستورالعمل برای مدیران‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها و همچنین صاحب‌نظران قرآنی ارسال شده تا دیدگاه‌های خود را ارائه کنند. همچنین از دستگاه‌های عضو شورای راهبردی نیز خواسته‌ایم طی یک بازه زمانی مشخص، نظرات اصلاحی خود را ارسال کنند تا پس از جمع‌بندی، دستورالعملی جامع، کارشناسی‌شده و مورد وفاق تدوین و ابلاغ شود.

ارباب سلیمانی تأکید کرد: امیدواریم با همراهی همه دستگاه‌ها، نهاد‌ها و فعالان قرآنی بتوانیم این طرح ملی را با قوت پیش ببریم و زمینه گسترش فرهنگ قرآن را در سراسر کشور بیش از پیش فراهم کنیم.

انتخاب پایتخت قرآن باید به یک جریان ملی تبدیل شود

به گزارش ایکنا، در ادامه نخستین جلسه شورای راهبردی معرفی و انتخاب پایتخت قرآن، جواد نصیری اوانکی، سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان جهاددانشگاهی و مدیرعامل ایکنا، با اشاره به ضرورت طراحی دقیق مراحل پس از انتخاب پایتخت قرآن، اظهار کرد: لازم است در کنار فرآیند انتخاب که مبتنی بر رقابت سالم، شفاف و عادلانه میان شهرهاست، از هم‌اکنون برای اقدامات پسینی نیز برنامه‌ریزی شود تا آثار این رویداد به یک شهر محدود نماند.

وی افزود: باید سازوکاری طراحی شود که برنامه‌های شهر منتخب بتواند به جریان‌سازی عمومی در کشور منجر شود و فضای عمومی جامعه بیش از پیش از معارف و فرهنگ قرآن بهره‌مند شود. اگرچه بی‌تردید برای این موضوع تدابیر مناسبی اندیشیده شده است، اما ضروری است از همین مرحله، زمینه‌ای فراهم شود که همه استان‌ها و شهر‌های کشور در طول دوره اجرای طرح، خود را در این حرکت ملی سهیم بدانند.

نصیری با اشاره به دوره دوساله پیش‌بینی‌شده برای انتخاب پایتخت قرآن گفت: لازم است برای شهر‌هایی که در فرآیند انتخاب حضور می‌یابند، اما در نهایت برگزیده نمی‌شوند نیز برنامه‌ریزی شود تا ظرفیت‌ها، انگیزه‌ها و فعالیت‌های قرآنی آنان حفظ شود و این شهر‌ها در قالب یک شبکه منسجم، برای دوره‌های بعدی همچنان فعال و آماده باقی بمانند.

مدیرعامل ایکنا ادامه داد: در این مسیر، بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌هایی که مأموریت اصلی آنها قرآنی نیست، اما در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی نقش‌آفرین هستند، از جمله استانداری‌ها، شهرداری‌ها و سایر نهاد‌های محلی، می‌تواند به پویایی و استمرار این جریان کمک شایانی کند.

سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان جهاددانشگاهی با قدردانی از دست‌اندرکاران دوره نخست اجرای طرح پایتخت قرآن، به‌ویژه مسئولان دفتر تبلیغ و ترویج معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: تجربه ارزشمند دوره گذشته می‌تواند پشتوانه‌ای مناسب برای اجرای هرچه بهتر این طرح در دوره جدید باشد.

ضرورت تدوین شاخص‌های علمی توسعه قرآنی

مدیرعامل ایکنا با تأکید بر ضرورت رویکرد علمی در انتخاب پایتخت قرآن، گفت: پیشنهاد می‌شود دبیرخانه دائمی این طرح، پژوهشی جامع برای سنجش میزان توسعه‌یافتگی فعالیت‌های قرآنی در استان‌ها و شهر‌های کشور انجام دهد.

وی افزود: لازم است شاخص‌های مشخص و علمی برای ارزیابی وضعیت قرآنی هر استان و شهر تدوین شود تا بر اساس آن، میزان پیشرفت در حوزه‌هایی همچون آموزش عمومی قرآن، قرائت، حفظ، پژوهش، تبلیغ و ترویج، سبک زندگی قرآنی، نماد‌های قرآنی و سایر عرصه‌ها به صورت دقیق سنجیده شود.

نصیری با اشاره به تجربه انجام چنین پژوهشی در حوزه آموزش عمومی قرآن در استان تهران افزود: این تجربه نشان داد که با تدوین شاخص‌های دقیق، می‌توان تصویری روشن از وضعیت فعالیت‌های قرآنی هر منطقه ارائه کرد. چنین اقدامی علاوه بر آنکه پشتوانه‌ای علمی برای انتخاب پایتخت قرآن فراهم می‌کند، به مدیران استانی نیز کمک خواهد کرد تا جایگاه خود را ارزیابی کرده و برای ارتقای شاخص‌های قرآنی برنامه‌ریزی کنند.

پیشنهاد کاهش دوره انتخاب از دو سال به یک سال

وی در ادامه با پیشنهاد بازنگری در مدت زمان انتخاب پایتخت قرآن اظهار کرد: به نظر می‌رسد دوره یک‌ساله، پویایی و رقابت بیشتری نسبت به دوره دوساله ایجاد می‌کند. تجربه انتخاب پایتخت فرهنگی در ایران و جهان اسلام نیز نشان داده است که اجرای یک‌ساله این‌گونه برنامه‌ها، موجب تحرک بیشتر مدیران و افزایش انگیزه شهر‌های متقاضی می‌شود.

سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان جهاددانشگاهی تصریح کرد: کوتاه‌تر شدن دوره انتخاب، فرصت حضور شهر‌های بیشتری را در این رقابت فراهم کرده و دبیرخانه دائمی نیز می‌تواند هر سال فضای رقابتی و انگیزشی تازه‌ای در میان استان‌ها ایجاد کند.

آمادگی ایکنا برای همراهی رسانه‌ای با طرح پایتخت قرآن

مدیرعامل ایکنا با اعلام آمادگی این رسانه برای حمایت از اجرای طرح پایتخت قرآن گفت: خبرگزاری بین‌المللی قرآن در تمامی استان‌های کشور دارای دفتر و شبکه خبری فعال است و می‌تواند در هر شهری که به عنوان پایتخت قرآن انتخاب شود، با انعقاد تفاهم‌نامه و همکاری مشترک، پوشش خبری، تولید محتوا و معرفی فعالیت‌های قرآنی آن شهر را به صورت مستمر دنبال کند.

وی در پایان گفت: همچنین ظرفیت‌های رسانه‌ای ایکنا، از جمله پایگاه خبری، بستر‌های اطلاع‌رسانی، تبلیغات، نظرسنجی و سایر خدمات رسانه‌ای، در طول اجرای این طرح در اختیار دبیرخانه پایتخت قرآن قرار خواهد گرفت تا این رویداد ملی با پوشش رسانه‌ای گسترده و اثرگذار همراه شود.