حاكميت اخلاق بندگی در جامعه؛ عامل رفع مشكلات اقتصادی و نزول بركات الهی
گروه اقتصاد: اگر در كشور ما اخلاق بندگی حاكم باشد، در چنين صورتی جامعه ما جامعه امام زمانی(عج) خواهد بود و نه تنها هيچ فقير و هيچگونه مشكل اقتصادی نخواهيم داشت، بلكه خداوند بركاتش را بر ما نازل میكند؛ نهادينه كردن تقوا در جامعه، برنامهريزی میخواهد كه رسانهها، دولت و روحانيت در اين زمينه اثرگذار هستند.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، پانزدهمين نشست از سلسله جلسات نظريهپردازی در حوزه اقتصاد اسلامی با عنوان «اخلاق اقتصادی اسلام» با حضور حجتالاسلام والمسلمين سيدحسين ميرمعزی، عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت و عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در سازمان فعاليتهای قرآنی دانشگاهيان كشور برگزار شد.
ميرمعزی با بيان اينكه به ميزانی كه تقوا در وجود شما است و به ميزانی كه از اوامر الهی اطاعت میكنيد، به همان ميزان، اعمال شما مورد قبولی واقع خواهد شد، افزود: اين تقوا اهميت زيادی دارد، چنانكه خداوند میفرمايد: «...وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ یُسْرًا؛ هر كس از خدا پروا دارد [خدا] براى او در كارش تسهيلى فراهم سازد»(طلاق/۴). اگر كسی تقوا داشت، كارش ساده میشود. دو نفر با هم شروع به انجام يك كار مشتركی میكنند. يكی تقوای زياد و ديگری تقوای خيلی كم دارد. موانعی بر سر راه كسی ايجاد میشود كه بیتقوا است. البته اين سخن در صورتی است كه هر دو نفر برای پيدا كردن روزی طيب و حلال تلاش كنند. كسی كه در پی روزی حرام باشد و شكمش پر از حرام باشد و از خداوند دور بشود، قاعده ديگری دارد. اما اگر كسی خواست روزی حلال بخورد، وقتی میرود اقدام به كاری میكند، آن كسی كه تقوا دارد، خداوند كار او را آسان میكند و آن كسی كه تقوا ندارد، كارش آسان نيست. تقدير كارها به دست خدا است. يك موقع شخصی وارد كاری میشود و اگر بخواهد اين كار تحقق موفقيتآميزی داشته باشد، تقوا به خرج بدهد و مطيع خداوند باشد كه اگر متقی نبود، انتظار نداشته باشيد كارش بیگره جلو برود. اين وعده الهی است.
وی ادامه داد: خداوند در جايی فرمود: «...وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا؛ هر كس از خدا پروا كند [خدا] براى او راه بيرونشدنى قرار مىدهد»(طلاق/۲) و در جايی ديگر فرمود: «...إنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ؛ خدا به هر كس بخواهد بى شمار روزى مىدهد»(آل عمران/۳۷). انسان متقی در بنبست متوقف نمیشود. راه بسته برای انسان متقی وجود ندارد و خداوند هر راه بستهای را برای او باز میكند و بعد رزق و روزی او از جايی كه گمان نمیبرد، تأمين میشود. اين بحث نه تنها در رابطه با فرد، بلكه در ارتباط با جامعه هم موضوعيت دارد. اين مطالب وابسته به جهان بينی ما است و اگر بخواهيم اينها را براساس جهان بينی مادی تفسير كنيم، قابل تفسير نيست. اگر ذهنهای بعضی افراد اين بحثها نپذيرد به اين دليل است كه ذهن و دل ما به ماده عادت كرده و از اين افكار الهی فاصله گرفته است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به آثار تقوای اجتماعی، گفت: بحث اجتماعی رابطه تقوا و افزايش بركات در آيه شريفه «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ وَلَكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ یَكْسِبُونَ؛ اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند قطعا بركاتى از آسمان و زمين برايشان مىگشوديم ولى تكذيب كردند پس به [كيفر] دستاوردشان [گريبان] آنان را گرفتيم»(اعراف/۹۶) به تصريح آمده است. بعضی مفسران بخش دوم اين آيه را چنين معنا كردهاند كه «بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ« به معنای بركات معنوی و «بَرَكَاتٍ مِّنَ ...َالأَرْضِ» به معنای ماديات است و معنای آيه شريفه اين است كه بركات معنوی و مادی به آنها رو میكند.
وی ادامه داد: بعضی ديگر از مفسرين، اين آيه شريفه را اينطور فهميدهاند كه بركت سماء يعنی باران و بركت زمين يعنی آن گنجهای كه در آن است يا آن گياهانی كه از آن بيرون میآيد. اينها بركات آسمان و زمين است و به هر حال اگر قومی اهل تقوا باشد، اين بركات افزايش پيدا میكند. رمز الگوی اسلامی ايرانی پيشرفت و محور اساسی و شاه كليد الگوی اسلامی ايرانی پيشرفت، حاكميت ايمان و تقوا در جامعه است. اصلا ويژگی اسلامی الگو و آنچه كه پيشرفت ما را از غرب جدا میكند، يكی از ويژگیهای اساسی آن، پيشرفت مبتنی بر ايمان و تقوا است. آن پيشرفت غربی كه به آن توسعه میگويند، مبتنی بر اين چيزها نيست و اگر از ما بپرسند كه راه توسعه چيست، میگويم زيربنای توسعه كشور، تحقق ايمان و تقوا در جامعه است.
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت با بيان اينكه مطالب زيادی در رابطه با آثار تقوا از معصومين(ع) وارد شده است، افزود: من جملاتی را در رابطه با آثار تقوا مطرح میكنم: هركه تقوا را جامه زيرين خود كند (جامه زيرين جامهای است كه هميشه با انسان همراه است) در خير و نيكويی گوی سبقت را بربايد و در كارش موفق بشود. هر كس از خدا پروا داشته باشد، در سرزمين دشمن خود نيرومند و آسوده زندگی میكند، يعنی اگر بروند در دل دشمن زندگی كند و در آنجا با تقوا باشد، ايمن زندگی میكند و خداوند ايمنی را برايش میآورد. تقوای خدا كليد پاكی و درستی و اندوختهای برای معاد و باعث آزادی از هر بلا و رهايی از هر نابودی است. هركه درختان تقوا بكارد، ميوههای هدايت میچيند.
وی ادامه داد: اگر انسان تقوا داشته باشد، قرآن برای او هدايت است: «ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَیْبَ فِيهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِين؛ اين است كتابى كه در [حقانيت] آن هيچ ترديدى نيست [و] مايه هدايت تقواپيشگان است»(بقره/۲). تقوای خدا داروی درد قلبهای شما، بيناكننده كوری دلهايتان، شفابخش بيماری جسمانتان، برطرفكننده تباهی سينههايتان، پاك كننده آلودگی جانهايتان، روشنیبخش ضعف چشمانتان، فرونشان ترس و اضطراب دلهايتان و زداينده سياهی ظلمتتان است. اينها مضمون رواياتی است كه از ائمه معصومين(ع) رسيده و خلاصهاش اين است كه خداوند متعال منشاء خيرات و بركات و معدن خير است.
ميرمعزی با بيان اينكه اگر اطاعت خداوند را بكنيد، او همه چيز را برای شما درست میكند، خاطرنشان كرد: اين در حالی است كه اگر گناه او را بكنيد، همه چيز به هم میخورد. در عرصه اقتصاد، اين اخلاق بندگی به ما كمك میكند كه به اصطلاح كمترين هزينه و بيشترين فايده در كارهای ما وجود داشته باشد و در كارها موفق بشويم در دولت هم فرق نمیكند، اين بحثهايی كه مطرح شد، بين بخش خصوصی، بخش دولتی، تاجری در بازار مشترك است. اگر هريك از اينها بخواهد در كارش موفق باشد، بايد متقی باشد، دعا كند، متوكل باشند، شكرگزار باشد و به طور كلی هركس در هر حيطهای به خصوص اقتصادی اگر بخواهند در كارش موفق باشند، بايد اخلاق بندگی داشته باشند.
وی افزود: استغفار موجب توسعه روزی، بارش باران و بركت يافتن مال و اولاد میشود. نماز موجب رفع فقر، بركت وگشايش روزی و قضای حاجات میشود. در روايت داريم كه اگر كسی دو ركعت نماز مقبول بخواند، با همان دو ركعت نجات پيدا میكند. نماز مقبول يعنی اينكه وقتی میگويی «إِیَّاكَ نَعْبُدُ وإِیَّاكَ نَسْتَعِين؛ تنها تو را مىپرستيم و تنها از تو يارى مىجوييم»(الفاتحه/۵)، دروغ نگويی؛ خدايا من هيچ اله و هيچ معبودی جز تو ندارم و از هيچ كسی جز تو ياری نمیگيرم. اگر راست بگويی و دو ركعت نماز با صدق بخوانی، نجات پيدا كردی.
وی در پايان با اشاره به ضرورت توسعه اخلاق در جامعه، گفت: فرض كنيد در نظام اقتصادی ما، دولتی مستقر باشد كه متوكل علی الله و گدای در خانه خدا باشد و در كشور ما اخلاق حاكم باشد، در چنين صورتی جامعه ما جامعه امام زمانی(عج) خواهد بود؛ نه تنها هيچ فقير و هيچگونه مشكل اقتصادی نداشتيم، بلكه خداوند بركاتش را بر ما نازل میكرد. نهادينه كردن تقوا در جامعه، برنامهريزی میخواهد. صدا و سيما، رسانهها، دولت، روحانيت، روسای كشور بايد همه با هم در يك بسته سياستی كار كنند، نه اينكه موعظه بكنند. اگر ما بخواهيم به سمت پيشرفت حركت كنيم، چه در زمينه اقتصادی و چه در زمينههای ديگر، بايد اخلاق بندگی را در جامعه نهادينه كنيم.
ميرمعزی با بيان اينكه به ميزانی كه تقوا در وجود شما است و به ميزانی كه از اوامر الهی اطاعت میكنيد، به همان ميزان، اعمال شما مورد قبولی واقع خواهد شد، افزود: اين تقوا اهميت زيادی دارد، چنانكه خداوند میفرمايد: «...وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ یُسْرًا؛ هر كس از خدا پروا دارد [خدا] براى او در كارش تسهيلى فراهم سازد»(طلاق/۴). اگر كسی تقوا داشت، كارش ساده میشود. دو نفر با هم شروع به انجام يك كار مشتركی میكنند. يكی تقوای زياد و ديگری تقوای خيلی كم دارد. موانعی بر سر راه كسی ايجاد میشود كه بیتقوا است. البته اين سخن در صورتی است كه هر دو نفر برای پيدا كردن روزی طيب و حلال تلاش كنند. كسی كه در پی روزی حرام باشد و شكمش پر از حرام باشد و از خداوند دور بشود، قاعده ديگری دارد. اما اگر كسی خواست روزی حلال بخورد، وقتی میرود اقدام به كاری میكند، آن كسی كه تقوا دارد، خداوند كار او را آسان میكند و آن كسی كه تقوا ندارد، كارش آسان نيست. تقدير كارها به دست خدا است. يك موقع شخصی وارد كاری میشود و اگر بخواهد اين كار تحقق موفقيتآميزی داشته باشد، تقوا به خرج بدهد و مطيع خداوند باشد كه اگر متقی نبود، انتظار نداشته باشيد كارش بیگره جلو برود. اين وعده الهی است.
وی ادامه داد: خداوند در جايی فرمود: «...وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا؛ هر كس از خدا پروا كند [خدا] براى او راه بيرونشدنى قرار مىدهد»(طلاق/۲) و در جايی ديگر فرمود: «...إنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ؛ خدا به هر كس بخواهد بى شمار روزى مىدهد»(آل عمران/۳۷). انسان متقی در بنبست متوقف نمیشود. راه بسته برای انسان متقی وجود ندارد و خداوند هر راه بستهای را برای او باز میكند و بعد رزق و روزی او از جايی كه گمان نمیبرد، تأمين میشود. اين بحث نه تنها در رابطه با فرد، بلكه در ارتباط با جامعه هم موضوعيت دارد. اين مطالب وابسته به جهان بينی ما است و اگر بخواهيم اينها را براساس جهان بينی مادی تفسير كنيم، قابل تفسير نيست. اگر ذهنهای بعضی افراد اين بحثها نپذيرد به اين دليل است كه ذهن و دل ما به ماده عادت كرده و از اين افكار الهی فاصله گرفته است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به آثار تقوای اجتماعی، گفت: بحث اجتماعی رابطه تقوا و افزايش بركات در آيه شريفه «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ وَلَكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ یَكْسِبُونَ؛ اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند قطعا بركاتى از آسمان و زمين برايشان مىگشوديم ولى تكذيب كردند پس به [كيفر] دستاوردشان [گريبان] آنان را گرفتيم»(اعراف/۹۶) به تصريح آمده است. بعضی مفسران بخش دوم اين آيه را چنين معنا كردهاند كه «بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ« به معنای بركات معنوی و «بَرَكَاتٍ مِّنَ ...َالأَرْضِ» به معنای ماديات است و معنای آيه شريفه اين است كه بركات معنوی و مادی به آنها رو میكند.
وی ادامه داد: بعضی ديگر از مفسرين، اين آيه شريفه را اينطور فهميدهاند كه بركت سماء يعنی باران و بركت زمين يعنی آن گنجهای كه در آن است يا آن گياهانی كه از آن بيرون میآيد. اينها بركات آسمان و زمين است و به هر حال اگر قومی اهل تقوا باشد، اين بركات افزايش پيدا میكند. رمز الگوی اسلامی ايرانی پيشرفت و محور اساسی و شاه كليد الگوی اسلامی ايرانی پيشرفت، حاكميت ايمان و تقوا در جامعه است. اصلا ويژگی اسلامی الگو و آنچه كه پيشرفت ما را از غرب جدا میكند، يكی از ويژگیهای اساسی آن، پيشرفت مبتنی بر ايمان و تقوا است. آن پيشرفت غربی كه به آن توسعه میگويند، مبتنی بر اين چيزها نيست و اگر از ما بپرسند كه راه توسعه چيست، میگويم زيربنای توسعه كشور، تحقق ايمان و تقوا در جامعه است.
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت با بيان اينكه مطالب زيادی در رابطه با آثار تقوا از معصومين(ع) وارد شده است، افزود: من جملاتی را در رابطه با آثار تقوا مطرح میكنم: هركه تقوا را جامه زيرين خود كند (جامه زيرين جامهای است كه هميشه با انسان همراه است) در خير و نيكويی گوی سبقت را بربايد و در كارش موفق بشود. هر كس از خدا پروا داشته باشد، در سرزمين دشمن خود نيرومند و آسوده زندگی میكند، يعنی اگر بروند در دل دشمن زندگی كند و در آنجا با تقوا باشد، ايمن زندگی میكند و خداوند ايمنی را برايش میآورد. تقوای خدا كليد پاكی و درستی و اندوختهای برای معاد و باعث آزادی از هر بلا و رهايی از هر نابودی است. هركه درختان تقوا بكارد، ميوههای هدايت میچيند.
وی ادامه داد: اگر انسان تقوا داشته باشد، قرآن برای او هدايت است: «ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَیْبَ فِيهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِين؛ اين است كتابى كه در [حقانيت] آن هيچ ترديدى نيست [و] مايه هدايت تقواپيشگان است»(بقره/۲). تقوای خدا داروی درد قلبهای شما، بيناكننده كوری دلهايتان، شفابخش بيماری جسمانتان، برطرفكننده تباهی سينههايتان، پاك كننده آلودگی جانهايتان، روشنیبخش ضعف چشمانتان، فرونشان ترس و اضطراب دلهايتان و زداينده سياهی ظلمتتان است. اينها مضمون رواياتی است كه از ائمه معصومين(ع) رسيده و خلاصهاش اين است كه خداوند متعال منشاء خيرات و بركات و معدن خير است.
ميرمعزی با بيان اينكه اگر اطاعت خداوند را بكنيد، او همه چيز را برای شما درست میكند، خاطرنشان كرد: اين در حالی است كه اگر گناه او را بكنيد، همه چيز به هم میخورد. در عرصه اقتصاد، اين اخلاق بندگی به ما كمك میكند كه به اصطلاح كمترين هزينه و بيشترين فايده در كارهای ما وجود داشته باشد و در كارها موفق بشويم در دولت هم فرق نمیكند، اين بحثهايی كه مطرح شد، بين بخش خصوصی، بخش دولتی، تاجری در بازار مشترك است. اگر هريك از اينها بخواهد در كارش موفق باشد، بايد متقی باشد، دعا كند، متوكل باشند، شكرگزار باشد و به طور كلی هركس در هر حيطهای به خصوص اقتصادی اگر بخواهند در كارش موفق باشند، بايد اخلاق بندگی داشته باشند.
وی افزود: استغفار موجب توسعه روزی، بارش باران و بركت يافتن مال و اولاد میشود. نماز موجب رفع فقر، بركت وگشايش روزی و قضای حاجات میشود. در روايت داريم كه اگر كسی دو ركعت نماز مقبول بخواند، با همان دو ركعت نجات پيدا میكند. نماز مقبول يعنی اينكه وقتی میگويی «إِیَّاكَ نَعْبُدُ وإِیَّاكَ نَسْتَعِين؛ تنها تو را مىپرستيم و تنها از تو يارى مىجوييم»(الفاتحه/۵)، دروغ نگويی؛ خدايا من هيچ اله و هيچ معبودی جز تو ندارم و از هيچ كسی جز تو ياری نمیگيرم. اگر راست بگويی و دو ركعت نماز با صدق بخوانی، نجات پيدا كردی.
وی در پايان با اشاره به ضرورت توسعه اخلاق در جامعه، گفت: فرض كنيد در نظام اقتصادی ما، دولتی مستقر باشد كه متوكل علی الله و گدای در خانه خدا باشد و در كشور ما اخلاق حاكم باشد، در چنين صورتی جامعه ما جامعه امام زمانی(عج) خواهد بود؛ نه تنها هيچ فقير و هيچگونه مشكل اقتصادی نداشتيم، بلكه خداوند بركاتش را بر ما نازل میكرد. نهادينه كردن تقوا در جامعه، برنامهريزی میخواهد. صدا و سيما، رسانهها، دولت، روحانيت، روسای كشور بايد همه با هم در يك بسته سياستی كار كنند، نه اينكه موعظه بكنند. اگر ما بخواهيم به سمت پيشرفت حركت كنيم، چه در زمينه اقتصادی و چه در زمينههای ديگر، بايد اخلاق بندگی را در جامعه نهادينه كنيم.
