بخش اول/
بررسی ارزش سرمايه جوانی در آموزههای اسلامی
جوانان بزرگترين سرمايه ميهن اسلامیاند. عامل پويايی جامعه و اميدهای آينده و پشتوانههای عزت و شرف و افتخار و آيندهسازان كشورند. عامل انتقال سرمايههای عظيم گذشته به نسلهای آيندهاند و پل ارتباط نسلهای گذشته و حال و آيندهاند.
جوانان بزرگترين سرمايه ميهن اسلامیاند. عامل تحرك و پويايی جامعه و اميدهای آينده و پشتوانه های عزت و شرف و افتخار و سربلندی و آينده سازان كشورند. عامل انتقال سرمايههای عظيم گذشته به نسلهای آيندهاند و پل ارتباط نسلهای گذشته و حال و آيندهاند. رشد و پيشرفت و عظمت جامعه به دست توانای ايشان رقم میخورد و اقتدار جامعه مديون توانايی و نيرومندی و فداكاری و نشاط و تحرك جوانان است.
جوانان بزرگترين سرمايههای هر جامعه هستند. در اسلام و جهان اسلام و جمهوری اسلامی ايران نقش جوانان بسيار ارزشمند، تأثيرگذار و عامل موفقيت و رشد و عزت و اقتدار است. موضوع مهم آن است كه دشمنان در كمين هستند تا سرمايه های جوانی را به انحراف و وابستگی بكشاند و مانع بيداری، حيات طيبه و حركت ارزشمند حياتبخش و انسانساز آنها شوند. لذا بر آنها لازم است تا خطرات، دسيسهها و نقشههای شيطانی را بشناسند و در برابر فتنهها و توطئهها بيدار و هوشيار و فعال باشند تا اسير ديو و دد نشوند.
رشد و پيشرفت و عظمت جامعه به دست توانای ايشان رقم میخورد و اقتدار جامعه مديون توانايی و نيرومندی و فداكاری و نشاط و تحرك جوانان است. كشور با همت جوانان غيرتمند و شجاع به قلههای بلند عزت و كرامت خواهد رسيد. در قرآن كريم از جوانان فرهيخته و فداكار و با ايمان و متصلب در معرفتالله و عاشق و دلباخته حقيقت به صورت فردی و گروهی تجليل و تمجيد شده است.
اصحاب كهف(ع) نمونه بارز اين فرهيختگی، خداباوری و فداكاری در راه حقند. قرآن كريم در توصيف ايشان میفرمايد: ايشان جوانمردانی بودند كه به پروردگار خود ايمان آوردند و ما نيز بر هدايت ايشان افزوديم. قرآن كريم در ضمن 18 آيه از سوره مباركه كهف به داستان آموزنده و ماندگار ايشان اشاره فرموده و درس فتوت و جوانمردی و فداكاری و صبر و استقامت و جهاد و مبارزه و هجرت و عزت نفس و عشق و ايمان و سر نگهداری و استفاده از غذای حلال و پاكيزه را به همه ما میآموزد و عنايات خداوند را نسبت به آنها به ما نشان میدهد.
آنها همه اميدشان به خداوند متعال بود و با خداوند معامله كردند و برای خدا به پا خواستند و اهل دعا و مناجات بودند. در نتيجه خداوند نيز آنان را ياری فرمود. و در غار و مأمن الهی پناهشان داد و سيصد و نه سال در غار آرميدند و آنگاه كه بيدار شدند، باز مشمول عنايات خداوند متعال و چراغ راهنمايی برای تمامی دلباختگان معارف الهی شدند.
يكی ديگر از داستانهای بسيار آموزنده قرآن كريم، داستان طالوت و ياران مؤمن و فداكار اوست. خداوند در اين جريان درس بزرگی از مؤمنان راستين و مقاومت و سختكوشی آنها در برابر طاغوتها و متجاوزان میدهد.
مردانی كه در راه خدا و ايمانشان با صبر و استقامت و پايمردی بینظير توانستند دشمن را شكست بدهند و جالوت را از پای در آورند و نوای پيروزی و عزت و كرامت سر دهند و سرزمين مقدس فلسطين را از اشغال اهريمنان آزاد كنند و بار ديگر چراغ توحيد و فضيلت را در آنجا روشن سازند.
قرآن كريم در اين رابطه از قول مؤمنان نقل كرده اين جمعيت محدود و با عزم و ايمان چون در برابر طاغوتيان قرار گرفتند و با جالوت و سپاه او روبرو شدند، گفتند: پروردگارا بر ما جام صبر را فرو ببار و گامهای ما را استوار كن و بر قوم كافران پيروزمان فرما. خداوند نيز دعای ايشان را اجابت فرمود و عنايات خود را بر ايشان نازل كرد و جالوت به دست طالوت كشته شد و سپاهيان جالوت شكست خورده و مؤمنان پيروز گشتند. آنها میگفتند «چه بسيار از گروههای اندك كه در برابر گروههای بسيار به اذن خداوند پيروز شدند و خداوند با صابران است». آری در مصاف حق و باطل ملاك پيروزی و شكست به عِده و عُده و نفرات و تجهيزات نيست. بلكه اراده و مشيت خداوند و قدرت ايمان و صبر و جهاد و اخلاص مردان خدا بسيار كارساز و تأثيرگذار است و عوامل غيبی و الهی نقش آفرين و هدايت كنندهاند.
يك نمونهاش در تاريخ اسلام و موضوع جنگ و غزوه بدر و پيروزی سپاه اسلام بر سپاه كفر و شرك و كفار قريش است و نمونههای فراوان ديگری نيز در تاريخ اسلام دارد. در زمان ما نيز حزب الله در جنگ سی و سه روزه و در اخراج صهيونيستها و اشغالگران از جنوب لبنان مصداق همين آيه شريفه و عنايات ربانیاند.
همين طور حماس در جنگ بيست و دو روزه و هشت روزه كارهای بزرگ و كارستان انجام دادند و قدرت و عظمت و ايمان را در برابر قدرتهای اهريمنی و سلاح و موشك به نمايش گذاردند. و البته اينها نمونهای از سنتهای عظيم لا يتغير و لا يتخلف الهی است كه خداوند وعده پيروزی حق بر باطل را داده است.
در سوره مباركه آل عمران قرآن كريم حقيقتی را در رابطه با پيامبران(ع) و نهضت عظيم الهی و نقش جوانان در اين قيامها و نهضتها بيان فرموده كه بسيار الهام بخش و آموزنده است. چه بسيار از پيامبران الهی(ع) بودند كه در راه پيروزی و نصرت ايشان هزاران هزار از پاك باختگان اردوگاه توحيد و ربوبيت قيام و قتال كردند و با تمامی مصايبی كه به ايشان رسيد، هرگز دچار سستی و ضعف نشدند و تن به ذلت و سازش ندادند و در برابر دشمنان سر تسليم فرود نياوردند و خداوند صابران را دوست دارد. اين مردان بزرگ و انسانهای ربانی چون در برابر دشمنان قرار میگرفتند با خداوند به مناجات و دعا بر میخواستند و از او استقامت میجستند و خداوند نيز پاداش آنان را در دنيا و آخرت باحسن وجه كرامت خواهد فرمود
قرآن كريم از شخصيتهای برگزيده و ممتاز عالم مانند حضرت ابراهيم(ع) و حضرت اسماعيل(ع) و حضرت موسی(ع) و حضرت هارون(ع) و حضرت يوسف(ع) و دختران شعيب و خواهران موسی(ع) و مريم عذراء(س) و عيس بنی مريم(ع) به نحو احسن تجليل و تكريم كرده و ايشان را به عنوان الگوهای شايسته برای بشريت معرفی فرموده است. اين بزرگواران نمونههای با اخلاص و برگزيده از كارگزاران اردوگاه ايمان و پاك سرشتان تقوا و فضيلت و چراغان راهنمای بشريت اند.
در آيات 13 تا 18 سوره مباركه احقاف دو نسل و دو نوع گرايش و انديش عنوان شده و از گروه پاكان و شايستگان و رشد يافتگان به نحو مطلوب تجليل و تمجيد شده است. قيام حضرت ابراهيم(ع) در برابر نمروديان و در هم شكستن بتها و جدال احسن در برابر ماه و ستاره و خورشيد پرستان و در آتش افكندن آن حضرت و هجرت به سرزمين مكه و قدس هر يك بزرگترين درس توحيد و قيام در مقابل جباران و ديكتاتورها و عمال آنهاست.
از رسول اكرم(ص) روايت شده كه فرمودهاند «همانا خداوند متعال به وجود جوان عبادتگر بر فرشتگان مباهات میكند و میفرمايد «ای فرشتگان به بنده من بنگريد كه به خاطر من شهوتش را رها كرده است.
در حديث ديگر از آن حضرت روايت شده كه فرمودهاند «همانا خداوند جوانی را كه عمرش را در راه طاعت و بندگی خداوند متعال به پايان میبرد، دوست می دارد.
در حديث ديگری فرمودهاند «هفت طايفه در سايه عرش خداوند خواهند بود، در زمانی كه جزء سايه لطف خداوند نخواهد بود. پيشوای عدالت گستر، جوانی كه در عبادت خداوند بزرگ شده باشد، انسانی كه در راه خداوند با دست راستش صدقه بدهد، به نحوی كه دست چپ او متوجه نشود، مردی كه در خلوت به ياد خدا باشد و چشمهای او از خوف خداوند گريان باشد، مردی كه برادر مؤمن خود را ملاقات كند و بگويد من تو را در راه خداوند دوست می دارم، مردی كه از مسجد خارج میشود، در حالی كه در انگيزه مراجعه مجدد به مسجد باشد، مردی كه زن صاحب جمالی او را به خود بخواند و او بگويد: من از صاحب اختيار جهانيان میترسم».
در بيانات نورانی پيامبر اكرم(ص) بر قدرشناسی از فرصت جوانی و دانشافزائی و حكمت آموزی و مراقبت در برابر خطرات و غرائز سركش و استفاده مطلوب از فرصتها و اطاعت و بندگی خداوند تأكيد شده و اجر صديقان برای ايشان منظور شده است.
داستان لقمان حكيم و فرزند برومند آن بزرگوار و نصايح بسيار حكيمانه آن مرد الهی به فرزندش نمونه ديگری از تربيت يافتگان مكتب توحيد و راهيان قلههای نور و ديار اصطفا و اجتبانيد.
در داستان دو پسر حضرت آدم(ع) نيز داستان فرزند مقتول آن حضرت (طبق معروف به نام هابيل) خود نمونه ديگری از مردان الهی و پرهيزكاران و پاكان خدامدار است.
داستان اهل بيت عصمت و طهارت(ع) و آيه تطهير و سوره انسان و كوثر و آيه شريفه مباهله و آيه كريمه ولايت و نور و دهها آيه ديگر در اين رابطه خود چراغ روشن و جهان افرزی است كه قلوب اهل ايمان را جلا و صيقل و صفا و سلامت و نورانيت میبخشد و رمز گشای معرفت و كليد گنج ارباب ادب و معرفت است. در سيره نبوی(ص) و روايات اسلامی و سنت پيامبر اكرم(ص) نيز مكرر بر نقش جوانان و جايگاه رفيع و ارزشمند آنان تأكيد شده است.
پيامبر(ص) نه تنها در گفتار و فرهنگسازی بر جايگاه جوانان تأكيد فرمودند و آنها را بر تحصيل علم و دانش و مهارت و تخصص و نقشپذيری و نقشآفرينی تأكيد میكردند. بلكه در عرصههای عمل و مسئوليت نيز همواره بر واگذاری كارهای مهم و كليدی به جوانان اهتمام میورزيدند و مسئوليتهای كليدی را به جوانان برومند و شايسته میسپردند و شخصيتهايی مانند مصعب بن عمير، اسيد بن زراره، اسامه بن زيد، زيد بن حارثه، جعفر بن ابيطالب و عبدالله بن ابی رواحه و مانند ايشان مسئوليتهای سنگينی را به عهده گرفتند.
منبع: مقاله آيتالله دری نجفآبادی در ارتباط با جوانان
جوانان بزرگترين سرمايههای هر جامعه هستند. در اسلام و جهان اسلام و جمهوری اسلامی ايران نقش جوانان بسيار ارزشمند، تأثيرگذار و عامل موفقيت و رشد و عزت و اقتدار است. موضوع مهم آن است كه دشمنان در كمين هستند تا سرمايه های جوانی را به انحراف و وابستگی بكشاند و مانع بيداری، حيات طيبه و حركت ارزشمند حياتبخش و انسانساز آنها شوند. لذا بر آنها لازم است تا خطرات، دسيسهها و نقشههای شيطانی را بشناسند و در برابر فتنهها و توطئهها بيدار و هوشيار و فعال باشند تا اسير ديو و دد نشوند.
رشد و پيشرفت و عظمت جامعه به دست توانای ايشان رقم میخورد و اقتدار جامعه مديون توانايی و نيرومندی و فداكاری و نشاط و تحرك جوانان است. كشور با همت جوانان غيرتمند و شجاع به قلههای بلند عزت و كرامت خواهد رسيد. در قرآن كريم از جوانان فرهيخته و فداكار و با ايمان و متصلب در معرفتالله و عاشق و دلباخته حقيقت به صورت فردی و گروهی تجليل و تمجيد شده است.
اصحاب كهف(ع) نمونه بارز اين فرهيختگی، خداباوری و فداكاری در راه حقند. قرآن كريم در توصيف ايشان میفرمايد: ايشان جوانمردانی بودند كه به پروردگار خود ايمان آوردند و ما نيز بر هدايت ايشان افزوديم. قرآن كريم در ضمن 18 آيه از سوره مباركه كهف به داستان آموزنده و ماندگار ايشان اشاره فرموده و درس فتوت و جوانمردی و فداكاری و صبر و استقامت و جهاد و مبارزه و هجرت و عزت نفس و عشق و ايمان و سر نگهداری و استفاده از غذای حلال و پاكيزه را به همه ما میآموزد و عنايات خداوند را نسبت به آنها به ما نشان میدهد.
آنها همه اميدشان به خداوند متعال بود و با خداوند معامله كردند و برای خدا به پا خواستند و اهل دعا و مناجات بودند. در نتيجه خداوند نيز آنان را ياری فرمود. و در غار و مأمن الهی پناهشان داد و سيصد و نه سال در غار آرميدند و آنگاه كه بيدار شدند، باز مشمول عنايات خداوند متعال و چراغ راهنمايی برای تمامی دلباختگان معارف الهی شدند.
يكی ديگر از داستانهای بسيار آموزنده قرآن كريم، داستان طالوت و ياران مؤمن و فداكار اوست. خداوند در اين جريان درس بزرگی از مؤمنان راستين و مقاومت و سختكوشی آنها در برابر طاغوتها و متجاوزان میدهد.
مردانی كه در راه خدا و ايمانشان با صبر و استقامت و پايمردی بینظير توانستند دشمن را شكست بدهند و جالوت را از پای در آورند و نوای پيروزی و عزت و كرامت سر دهند و سرزمين مقدس فلسطين را از اشغال اهريمنان آزاد كنند و بار ديگر چراغ توحيد و فضيلت را در آنجا روشن سازند.
قرآن كريم در اين رابطه از قول مؤمنان نقل كرده اين جمعيت محدود و با عزم و ايمان چون در برابر طاغوتيان قرار گرفتند و با جالوت و سپاه او روبرو شدند، گفتند: پروردگارا بر ما جام صبر را فرو ببار و گامهای ما را استوار كن و بر قوم كافران پيروزمان فرما. خداوند نيز دعای ايشان را اجابت فرمود و عنايات خود را بر ايشان نازل كرد و جالوت به دست طالوت كشته شد و سپاهيان جالوت شكست خورده و مؤمنان پيروز گشتند. آنها میگفتند «چه بسيار از گروههای اندك كه در برابر گروههای بسيار به اذن خداوند پيروز شدند و خداوند با صابران است». آری در مصاف حق و باطل ملاك پيروزی و شكست به عِده و عُده و نفرات و تجهيزات نيست. بلكه اراده و مشيت خداوند و قدرت ايمان و صبر و جهاد و اخلاص مردان خدا بسيار كارساز و تأثيرگذار است و عوامل غيبی و الهی نقش آفرين و هدايت كنندهاند.
يك نمونهاش در تاريخ اسلام و موضوع جنگ و غزوه بدر و پيروزی سپاه اسلام بر سپاه كفر و شرك و كفار قريش است و نمونههای فراوان ديگری نيز در تاريخ اسلام دارد. در زمان ما نيز حزب الله در جنگ سی و سه روزه و در اخراج صهيونيستها و اشغالگران از جنوب لبنان مصداق همين آيه شريفه و عنايات ربانیاند.
همين طور حماس در جنگ بيست و دو روزه و هشت روزه كارهای بزرگ و كارستان انجام دادند و قدرت و عظمت و ايمان را در برابر قدرتهای اهريمنی و سلاح و موشك به نمايش گذاردند. و البته اينها نمونهای از سنتهای عظيم لا يتغير و لا يتخلف الهی است كه خداوند وعده پيروزی حق بر باطل را داده است.
در سوره مباركه آل عمران قرآن كريم حقيقتی را در رابطه با پيامبران(ع) و نهضت عظيم الهی و نقش جوانان در اين قيامها و نهضتها بيان فرموده كه بسيار الهام بخش و آموزنده است. چه بسيار از پيامبران الهی(ع) بودند كه در راه پيروزی و نصرت ايشان هزاران هزار از پاك باختگان اردوگاه توحيد و ربوبيت قيام و قتال كردند و با تمامی مصايبی كه به ايشان رسيد، هرگز دچار سستی و ضعف نشدند و تن به ذلت و سازش ندادند و در برابر دشمنان سر تسليم فرود نياوردند و خداوند صابران را دوست دارد. اين مردان بزرگ و انسانهای ربانی چون در برابر دشمنان قرار میگرفتند با خداوند به مناجات و دعا بر میخواستند و از او استقامت میجستند و خداوند نيز پاداش آنان را در دنيا و آخرت باحسن وجه كرامت خواهد فرمود
قرآن كريم از شخصيتهای برگزيده و ممتاز عالم مانند حضرت ابراهيم(ع) و حضرت اسماعيل(ع) و حضرت موسی(ع) و حضرت هارون(ع) و حضرت يوسف(ع) و دختران شعيب و خواهران موسی(ع) و مريم عذراء(س) و عيس بنی مريم(ع) به نحو احسن تجليل و تكريم كرده و ايشان را به عنوان الگوهای شايسته برای بشريت معرفی فرموده است. اين بزرگواران نمونههای با اخلاص و برگزيده از كارگزاران اردوگاه ايمان و پاك سرشتان تقوا و فضيلت و چراغان راهنمای بشريت اند.
در آيات 13 تا 18 سوره مباركه احقاف دو نسل و دو نوع گرايش و انديش عنوان شده و از گروه پاكان و شايستگان و رشد يافتگان به نحو مطلوب تجليل و تمجيد شده است. قيام حضرت ابراهيم(ع) در برابر نمروديان و در هم شكستن بتها و جدال احسن در برابر ماه و ستاره و خورشيد پرستان و در آتش افكندن آن حضرت و هجرت به سرزمين مكه و قدس هر يك بزرگترين درس توحيد و قيام در مقابل جباران و ديكتاتورها و عمال آنهاست.
از رسول اكرم(ص) روايت شده كه فرمودهاند «همانا خداوند متعال به وجود جوان عبادتگر بر فرشتگان مباهات میكند و میفرمايد «ای فرشتگان به بنده من بنگريد كه به خاطر من شهوتش را رها كرده است.
در حديث ديگر از آن حضرت روايت شده كه فرمودهاند «همانا خداوند جوانی را كه عمرش را در راه طاعت و بندگی خداوند متعال به پايان میبرد، دوست می دارد.
در حديث ديگری فرمودهاند «هفت طايفه در سايه عرش خداوند خواهند بود، در زمانی كه جزء سايه لطف خداوند نخواهد بود. پيشوای عدالت گستر، جوانی كه در عبادت خداوند بزرگ شده باشد، انسانی كه در راه خداوند با دست راستش صدقه بدهد، به نحوی كه دست چپ او متوجه نشود، مردی كه در خلوت به ياد خدا باشد و چشمهای او از خوف خداوند گريان باشد، مردی كه برادر مؤمن خود را ملاقات كند و بگويد من تو را در راه خداوند دوست می دارم، مردی كه از مسجد خارج میشود، در حالی كه در انگيزه مراجعه مجدد به مسجد باشد، مردی كه زن صاحب جمالی او را به خود بخواند و او بگويد: من از صاحب اختيار جهانيان میترسم».
در بيانات نورانی پيامبر اكرم(ص) بر قدرشناسی از فرصت جوانی و دانشافزائی و حكمت آموزی و مراقبت در برابر خطرات و غرائز سركش و استفاده مطلوب از فرصتها و اطاعت و بندگی خداوند تأكيد شده و اجر صديقان برای ايشان منظور شده است.
داستان لقمان حكيم و فرزند برومند آن بزرگوار و نصايح بسيار حكيمانه آن مرد الهی به فرزندش نمونه ديگری از تربيت يافتگان مكتب توحيد و راهيان قلههای نور و ديار اصطفا و اجتبانيد.
در داستان دو پسر حضرت آدم(ع) نيز داستان فرزند مقتول آن حضرت (طبق معروف به نام هابيل) خود نمونه ديگری از مردان الهی و پرهيزكاران و پاكان خدامدار است.
داستان اهل بيت عصمت و طهارت(ع) و آيه تطهير و سوره انسان و كوثر و آيه شريفه مباهله و آيه كريمه ولايت و نور و دهها آيه ديگر در اين رابطه خود چراغ روشن و جهان افرزی است كه قلوب اهل ايمان را جلا و صيقل و صفا و سلامت و نورانيت میبخشد و رمز گشای معرفت و كليد گنج ارباب ادب و معرفت است. در سيره نبوی(ص) و روايات اسلامی و سنت پيامبر اكرم(ص) نيز مكرر بر نقش جوانان و جايگاه رفيع و ارزشمند آنان تأكيد شده است.
پيامبر(ص) نه تنها در گفتار و فرهنگسازی بر جايگاه جوانان تأكيد فرمودند و آنها را بر تحصيل علم و دانش و مهارت و تخصص و نقشپذيری و نقشآفرينی تأكيد میكردند. بلكه در عرصههای عمل و مسئوليت نيز همواره بر واگذاری كارهای مهم و كليدی به جوانان اهتمام میورزيدند و مسئوليتهای كليدی را به جوانان برومند و شايسته میسپردند و شخصيتهايی مانند مصعب بن عمير، اسيد بن زراره، اسامه بن زيد، زيد بن حارثه، جعفر بن ابيطالب و عبدالله بن ابی رواحه و مانند ايشان مسئوليتهای سنگينی را به عهده گرفتند.
منبع: مقاله آيتالله دری نجفآبادی در ارتباط با جوانان
