قرآنپژوهی و طب؛ چالشها، راهكارها و موانع
قرآن صامت و ناطق رصدگاه مناسب برای حوزه طب سنتی
گروه سلامت: مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) با بيان اينكه بخش اغلب ارجاع طب سنتی به اقسام طبی است كه در اقصی نقاط دنيا وجود دارد، اظهار كرد: قرآن صامت و ناطق با ديد غنی كه دارد میتواند به عنوان يك جايگاه رصد برای حوزه طب سنتی قرار بگيرد و طب اسلامی محوريت ستون ميان خيمهای باشد كه طب سنتی در حومه و محور آن قرار بگيرد.
حجتالاسلام والمسلمين عباسعلی واشيان، مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه در بخش نخست گفتوگوی خود با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به مباحث مطرح در خصوص مسائل مرتبط با ديدگاه قرآن كريم نسبت به مقوله پزشكی و حوزه بهداشت و سلامت تصريح كرد: از ديرباز تاكنون ديدگاههای مختلفی در اين زمينه وجود داشته كه آيا تمامی مسائل در اين كتاب آسمانی وجود دارد و يا كليات را بيان كرده است.
حجتالاسلام واشيان در ادامه افزود: ولی در اين بين دو دسته با دو ديدگاه وجود دارند، گروه نخست معتقدند كه هيچ موضوعی از حيث علمی و شكل خاص در حوزه طب در قرآن كريم نيامده است و دستهای ديگر نيز معتقدند كه تمامی جزئيات در اين كتاب آسمانی وجود دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه در پاسخ به اين سوال كه آيا روش تحقيق تدوين شدهای در زمينه قرآنپژوهی و طب وجود دارد يا خير، اظهار كرد: اغلب روشهای تحقيق مطرح در اين حوزه جنبه تلفيقی دارد، يعنی افراد معمولا از روشهای مختلف تحقيق برای رسيدن به مسائل خود استفاده میكنند.
وی در ادامه سخنان خود افزود: اين موضوع عنوان جديدی است و ممكن است به شكل نمونه بزرگان حوزه قرآن و طب روشهای را نيز مطرح كرده باشند ولی امروزه افرادی كه در دو موضوع علوم قرآن و طب بتوانند متخصص باشند به تعداد انگشتان دست يك انسان نيز نمیرسد و تنها به تازگی چندسالیست از سوی وزارت علوم، رشتهای تحت عنوان قرآن، بهداشت و سلامت راهاندازی و آن هم سه دانشجو بيشتر ندارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه تصريح كرد: البته در تمامی علوم موضوع به همين شكل است و در هيچ مقطعی عنوان نشده است كه در علوم تجربی تنها از روش تحقيق خاصی استفاده كنيم، در قرآن كريم نيز اين موضوع محوريت پيدا كرده به اين شكل كه بشر را برای فهم هر چه بيشتر تنها به يك مسير قانع نكرده است.
حجتالاسلام و اشيان با بيان اينكه خداوند در قرآن كريم مرتبا از «أَفَلا تَعْقِلُونَ» استفاده كرده است، بيان كرد: خداوند به شكل مطلق اين موضوع را مطرح كرده است و با واژههای مختلفی كه انسان تحت عنوان روش تحقيق مطرح میكند قابليت رصد موضوعات را پيدا میكند، بنابراين به عنوان يك روش علمی در حوزه قرآنپژوهی و طب آن چه را كه به عنوان شاخص میتوان مطرح كرد اين است كه از روش تحقيق تلفيقی استفاده كنيم.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه در تكميل اين بخش از سخنان خود گفت: در شرايطی ممكن است در حوزه تغذيه نياز به يك روش تحقيق آماری باشد و در شرايط ديگر ممكن است به دليل طرح موضوعات ميدانی بتوان با مطالعات كتابخانهای به فهم مباحث رسيد.
وی در پاسخ به اين پرسش كه مطالعات ميانرشتهای لازمه تحقق مقوله قرآنپژوهی و طب است؛ مناسب است پزشكان و دانشجويان علوم پزشكی به حوزه قرآن پژوهی وارد شوند و يا قرآنپژوهان حوزههای علميه در رشتههای پزشكی ورود پيدا كنند، تصريح كرد: ورود به اين مقوله به مثابه اين موضوع است كه فرد از مقطع ليسانس قصد ورود به دوره فوق ليسانسی را داشته باشند كه غير مرتبط با مقطع سابق اوست، مطمئنا اين فرد برای ورود به اين مطقع به برخی پيش نيازها احتياج دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه ادامه داد: بنابراين اگر فرد طلبهای قصد ورود به حوزه طب را دارد بايد موضوعات پيش نياز حوزه طب را فرا بگيرد و بالعكس اگر دانشجوی طب قصد ورود به علوم قرآنی را دارد لازم است تا پيش نيازهای علوم قرآنی را بگذراند.
حجتالاسلام واشيان تصريح كرد: زمانی كه بحث موضوعات ميان رشتهای مطرح است چه در حوزه فقه پزشكی و چه در خصوص قرآن، بهداشت و سلامت هر دو نيازمند الزامات اوليهای است كه آن ملزومات پيش نيازهای علم دو بخش است كه فرد در مراحل تخصصیتر میتواند حوزه قرآن و پيشگيری و يا بهداشت روان را انتخاب كند.
وی همچنين در پاسخ به اين سوال كه آيا بيان بخشی از آموزههای قرآن در حوزه سلامت در ذيل رشته طب سنتی مناسب است و میتواند جامعيت اين موضوع را پوشش دهد يا خير، عنوان كرد: اگر ما بخواهيم يك نهاد با ثبات و قطعی در حوزه طب داشته باشيم، استفاده از واژه طب سنتی نمیتواند تكاپوی اين نظر را بدهد زيرا طب سنتی يك سند قطعی ندارد و رجوعش به جمع آوری اقسام طبی است كه در اقصی نقاط دنيا وجود دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه ادامه داد: قرآن صامت و ناطق با ديد غنی كه دارد میتواند به عنوان يك جايگاه رصد برای حوزه طب سنتی قرار بگيرد و طب اسلامی محوريت ستون ميان خيمهای باشد كه طب سنتی در حومه و محور آن قرار میگيرد.
حجتالاسلام واشيان با تاكيد بر اينكه انواع طب سنتی هندی، يونانی، گياهی و سبكهای مختلفی كه امروزه در حوزه طب سنتی مرسوم شده زمانی كه در حوزه طب اسلامی عرضه میشود ضعفهای آن پديدار میشود، اظهار كرد: درست است كه در طب بوعلی سينا درمان با شراب وجود دارد ولی در طب اسلامی ممكن است فرد با تفكر عقلی خويش به اين موضوع رسيده باشد كه شراب در برخی شرايط منفعت دارد ولی قرآن آن را عين نجاست میداند و چون برگرفته از علم الهی است خداوند مطمئنا حكمتی در آن بوده كه به طور مطلق حرمتی برای آن در نظر گرفته است.
وی در پاسخ به سوالی ديگری مبنی بر اينكه با وجود درمانهای غيرحلال و مباحث مطرح شده در خصوص طب سنتی آيا استفاده از واژه طب سنتی و اسلامی در كنار يكديگر مناسب است يا خير، تصريح كرد: برای فهم بهتر اين موضوع مناسب است به چند نكته توجه كنيم؛ در حوزه مديريت امروزه نظريات متعدد مديريتی وجود دارد به طور مثال سادهترين تعريفی كه امروزه از مديريت مطرح میكنند مقوله هنر كار كشيدن است ولی زمانی كه اين موضوع را وارد مديريت قرآنی میكنيم خواهيم ديد موضوع به اين شكل نبوده و مبحث معاملهای دو طرفه است كه فايده آن به دو طرف میرسد و تنها تقويت يك طرف به عنوان كارفرما و ضعف يك طرف به عنوان كارگر مطرح نيست.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه خاطر نشان كرد: در حوزه اقتصاد نيز بسياری از تئوریهای افتصادی در حوزه عرضه و تقاضا، توليد و يا شاخصهای توانمندی اقتصادی يك ملت وجود دارد كه نابغان اقتصادی دنيا آن را مطرح كردهاند ولی زمانی كه اين مباحث را در مفاهيم قرآنی عرضه میكنيم نواقص آن به خوبی قابل مشاهده است.
حجتالاسلام واشيان در تكميل اين بخش از خود تاكيد كرد: در حوزه سياست نيز زمانی كه مباحث اين حوزه را در موضوعات علوم قرآنی بررسی میكنيم خواهيم ديد كه نظريات علوم آكادميك و دانشگاهی در كنار نظريات سياسی قرآن كاملا با هم متمايز است و قرآن به عنوان منبعی كه از فيض الهی است برخی از مباحث را رد میكند و به برخی ديگر نيز صحه میگذارد.
وی به ضرورت تشكيل كارگروه قرآنپژوهی و طب و ايجاد رشتههای قرآنی و اسلامی در اين زمينه پرداخت و افزود: اين موضوع احساس نيازی است كه نه در حال حاضر بلكه از سالها قبل كسانی كه نيازمند به فهم عميق قرآن بودهاند با متوسل شدن به قرآن و عترت يا حتی تفكر كردن در آيات قرآن و روايات به آن سمت ميل پيدا میكردند، اما اگر بخواهيم اين موضوع را وارد فضای عملياتی بكنيم و به خروجی مناسبی دست پيدا كنيم قطعا به كارگروههای تخصصی بسياری نياز دارد.
حجتالاسلام واشيان در ادامه افزود: ولی در اين بين دو دسته با دو ديدگاه وجود دارند، گروه نخست معتقدند كه هيچ موضوعی از حيث علمی و شكل خاص در حوزه طب در قرآن كريم نيامده است و دستهای ديگر نيز معتقدند كه تمامی جزئيات در اين كتاب آسمانی وجود دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه در پاسخ به اين سوال كه آيا روش تحقيق تدوين شدهای در زمينه قرآنپژوهی و طب وجود دارد يا خير، اظهار كرد: اغلب روشهای تحقيق مطرح در اين حوزه جنبه تلفيقی دارد، يعنی افراد معمولا از روشهای مختلف تحقيق برای رسيدن به مسائل خود استفاده میكنند.
وی در ادامه سخنان خود افزود: اين موضوع عنوان جديدی است و ممكن است به شكل نمونه بزرگان حوزه قرآن و طب روشهای را نيز مطرح كرده باشند ولی امروزه افرادی كه در دو موضوع علوم قرآن و طب بتوانند متخصص باشند به تعداد انگشتان دست يك انسان نيز نمیرسد و تنها به تازگی چندسالیست از سوی وزارت علوم، رشتهای تحت عنوان قرآن، بهداشت و سلامت راهاندازی و آن هم سه دانشجو بيشتر ندارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه تصريح كرد: البته در تمامی علوم موضوع به همين شكل است و در هيچ مقطعی عنوان نشده است كه در علوم تجربی تنها از روش تحقيق خاصی استفاده كنيم، در قرآن كريم نيز اين موضوع محوريت پيدا كرده به اين شكل كه بشر را برای فهم هر چه بيشتر تنها به يك مسير قانع نكرده است.
حجتالاسلام و اشيان با بيان اينكه خداوند در قرآن كريم مرتبا از «أَفَلا تَعْقِلُونَ» استفاده كرده است، بيان كرد: خداوند به شكل مطلق اين موضوع را مطرح كرده است و با واژههای مختلفی كه انسان تحت عنوان روش تحقيق مطرح میكند قابليت رصد موضوعات را پيدا میكند، بنابراين به عنوان يك روش علمی در حوزه قرآنپژوهی و طب آن چه را كه به عنوان شاخص میتوان مطرح كرد اين است كه از روش تحقيق تلفيقی استفاده كنيم.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه در تكميل اين بخش از سخنان خود گفت: در شرايطی ممكن است در حوزه تغذيه نياز به يك روش تحقيق آماری باشد و در شرايط ديگر ممكن است به دليل طرح موضوعات ميدانی بتوان با مطالعات كتابخانهای به فهم مباحث رسيد.
وی در پاسخ به اين پرسش كه مطالعات ميانرشتهای لازمه تحقق مقوله قرآنپژوهی و طب است؛ مناسب است پزشكان و دانشجويان علوم پزشكی به حوزه قرآن پژوهی وارد شوند و يا قرآنپژوهان حوزههای علميه در رشتههای پزشكی ورود پيدا كنند، تصريح كرد: ورود به اين مقوله به مثابه اين موضوع است كه فرد از مقطع ليسانس قصد ورود به دوره فوق ليسانسی را داشته باشند كه غير مرتبط با مقطع سابق اوست، مطمئنا اين فرد برای ورود به اين مطقع به برخی پيش نيازها احتياج دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه ادامه داد: بنابراين اگر فرد طلبهای قصد ورود به حوزه طب را دارد بايد موضوعات پيش نياز حوزه طب را فرا بگيرد و بالعكس اگر دانشجوی طب قصد ورود به علوم قرآنی را دارد لازم است تا پيش نيازهای علوم قرآنی را بگذراند.
حجتالاسلام واشيان تصريح كرد: زمانی كه بحث موضوعات ميان رشتهای مطرح است چه در حوزه فقه پزشكی و چه در خصوص قرآن، بهداشت و سلامت هر دو نيازمند الزامات اوليهای است كه آن ملزومات پيش نيازهای علم دو بخش است كه فرد در مراحل تخصصیتر میتواند حوزه قرآن و پيشگيری و يا بهداشت روان را انتخاب كند.
وی همچنين در پاسخ به اين سوال كه آيا بيان بخشی از آموزههای قرآن در حوزه سلامت در ذيل رشته طب سنتی مناسب است و میتواند جامعيت اين موضوع را پوشش دهد يا خير، عنوان كرد: اگر ما بخواهيم يك نهاد با ثبات و قطعی در حوزه طب داشته باشيم، استفاده از واژه طب سنتی نمیتواند تكاپوی اين نظر را بدهد زيرا طب سنتی يك سند قطعی ندارد و رجوعش به جمع آوری اقسام طبی است كه در اقصی نقاط دنيا وجود دارد.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه ادامه داد: قرآن صامت و ناطق با ديد غنی كه دارد میتواند به عنوان يك جايگاه رصد برای حوزه طب سنتی قرار بگيرد و طب اسلامی محوريت ستون ميان خيمهای باشد كه طب سنتی در حومه و محور آن قرار میگيرد.
حجتالاسلام واشيان با تاكيد بر اينكه انواع طب سنتی هندی، يونانی، گياهی و سبكهای مختلفی كه امروزه در حوزه طب سنتی مرسوم شده زمانی كه در حوزه طب اسلامی عرضه میشود ضعفهای آن پديدار میشود، اظهار كرد: درست است كه در طب بوعلی سينا درمان با شراب وجود دارد ولی در طب اسلامی ممكن است فرد با تفكر عقلی خويش به اين موضوع رسيده باشد كه شراب در برخی شرايط منفعت دارد ولی قرآن آن را عين نجاست میداند و چون برگرفته از علم الهی است خداوند مطمئنا حكمتی در آن بوده كه به طور مطلق حرمتی برای آن در نظر گرفته است.
وی در پاسخ به سوالی ديگری مبنی بر اينكه با وجود درمانهای غيرحلال و مباحث مطرح شده در خصوص طب سنتی آيا استفاده از واژه طب سنتی و اسلامی در كنار يكديگر مناسب است يا خير، تصريح كرد: برای فهم بهتر اين موضوع مناسب است به چند نكته توجه كنيم؛ در حوزه مديريت امروزه نظريات متعدد مديريتی وجود دارد به طور مثال سادهترين تعريفی كه امروزه از مديريت مطرح میكنند مقوله هنر كار كشيدن است ولی زمانی كه اين موضوع را وارد مديريت قرآنی میكنيم خواهيم ديد موضوع به اين شكل نبوده و مبحث معاملهای دو طرفه است كه فايده آن به دو طرف میرسد و تنها تقويت يك طرف به عنوان كارفرما و ضعف يك طرف به عنوان كارگر مطرح نيست.
مسئول كميسيون فقه پزشكی جامعةالمصطفی(ص) العالميه خاطر نشان كرد: در حوزه اقتصاد نيز بسياری از تئوریهای افتصادی در حوزه عرضه و تقاضا، توليد و يا شاخصهای توانمندی اقتصادی يك ملت وجود دارد كه نابغان اقتصادی دنيا آن را مطرح كردهاند ولی زمانی كه اين مباحث را در مفاهيم قرآنی عرضه میكنيم نواقص آن به خوبی قابل مشاهده است.
حجتالاسلام واشيان در تكميل اين بخش از خود تاكيد كرد: در حوزه سياست نيز زمانی كه مباحث اين حوزه را در موضوعات علوم قرآنی بررسی میكنيم خواهيم ديد كه نظريات علوم آكادميك و دانشگاهی در كنار نظريات سياسی قرآن كاملا با هم متمايز است و قرآن به عنوان منبعی كه از فيض الهی است برخی از مباحث را رد میكند و به برخی ديگر نيز صحه میگذارد.
وی به ضرورت تشكيل كارگروه قرآنپژوهی و طب و ايجاد رشتههای قرآنی و اسلامی در اين زمينه پرداخت و افزود: اين موضوع احساس نيازی است كه نه در حال حاضر بلكه از سالها قبل كسانی كه نيازمند به فهم عميق قرآن بودهاند با متوسل شدن به قرآن و عترت يا حتی تفكر كردن در آيات قرآن و روايات به آن سمت ميل پيدا میكردند، اما اگر بخواهيم اين موضوع را وارد فضای عملياتی بكنيم و به خروجی مناسبی دست پيدا كنيم قطعا به كارگروههای تخصصی بسياری نياز دارد.
