اولويتبندی سنی در توليد تئاتر دينی كودك و نوجوان/11
قصص قرآن بهترين الگو برای روايت نمايش دينی كودك و نوجوان است
گروه هنر: قرآن كريم با زبانی ساده و در قالب روايت قصه، بهترين و پراهميتترين مباحث و مفاهيم دينی را به شكلی غيرمستقيم كه تأثير زيادی بر روی شنونده و مخاطب نيز خواهد داشت بيان میكند؛ شيوهای كه كاربرد در توليد نمايش با مضامين دينی برای كودكان و نوجوانان نيز خواهد داشت.
فرهاد تجويدی، نويسنده و كارگردان تئاتر در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) گفت: با وجود آنكه تفكيك دو رده سنی كودك و نوجوان از يكديگر يك مسئله علمی و كارشناسی شده به منظور توليد و ارائه محصولات فرهنگی و هنری به آنها محسوب میشود اما بايد گفت نوع كار فرهنگی و كميت و كيفيت آن بستگی تام با ميزان درك و فهم كودكان و نوجوانان كه در چه بستر و شرايط اجتماعی و فرهنگی زندگی میكنند دارد.
وی ادامه داد: براين اساس گاه ممكن است نمايش و يا هر كالای فرهنگی كه برای يك كودك 4 و يا 5 سال توليد شده است برای فرد ديگری كه ممكن است 9 ساله باشد و در رده سنی كودك قرار داشته باشد كسالتبار بوده و يا محصول توليدی برای كودك 9 ساله از سطح درك فرد 4 و يا 5 ساله خارج باشد.
تجويدی تصريح كرد: در نتيجه مخاطبشناسی برای توليدات فرهنگی و هنری كودك و نوجوان به عنوان يك اصل مهم و اساسی در نظر گرفته میشود و در مورد بحث يعنی تئاتر، كارگردان و يا توليدكننده نمايش بيشتر از آنكه به داشتههای تئوری و نظری مربوط به شناخت دنيای كودكان و نوجوانان و روانشناختی آنها بايد تسلط پيدا كند، به شيوه زندگی، نوع تعامل و ارتباط گيری كودك و نوجوان با اجتماع پيرامون خود بايد دقيق شود.
عضو انجمن بازيگران خانه تئاتر گفت: در اصل توليدكننده تئاتر برای ارائه نمايشی مطلوب و مورد علاقه كودكان و نوجوانان بايد خود در به دنيای آنها نزديك كند و از منظر آنها به پديدههای پيرامون نگاه كند لذا آنچه كه به عنوان موضوع يك اثر نمايشی حال دينی و يا هر موضوع ديگر قصد مطرح شدن دارد علاوه بر تناسب با سطح درك كودك بايد زبانی همچون زبان دست و پا شكسته خود آنها را نيز اختيار كند.
اين كارگردان تئاتر تصريح كرد: البته در مواقعی نمايش ويژه كودكان برای نوجوانان جذابيت دارد و همچنين برعكس ممكن است نمايشی كه سطحی بالاتر از فهم كودك در آن منظور شده است و برای نوجوانان توليد شده است برای رده سنی كودك دارای جذابيت باشد كه اگر اين مسئله فراگير شد آن زمان است كه به عنوان يك آسيب و چالش مطرح میشود و بايد برای رفع آن فكری كرد.
تجويدی در ادامه گفت: به هر حال تفكيك دو رده سنی كودك و نوجوان برای توليد محصولات فرهنگی و هنری از جمله تئاتر به عنوان يك موضوع تخصصی موجب فراهم آمدن شرايطی میشود كه در آن توليدات به نحو شايستهتری نظر مخاطبان خود را تأمين كرده و بايد در اين روند به اين نكته توجه داشت كه در يك برهه زمانی نبايد به صرف پرداختن به يك رده سنی از ديگری غافل شد بلكه تعادلی در امر توليد برای هر دو گروه سنی در يك مقطع زمانی رعايت شود چرا كه در غير اينصورت رده سنی كه به آنها كمتوجهی شده است، مطالبات خود را در محصولات فرهنگی و هنری رده سنی ديگر كه شايد چندان هم برايشان مناسب نيست جستجو میكنند.
كارگردان نمايش «در حوالی تئاتر شهر» جذابيت بصری را از ديگر مؤلفههای توليد نمايشی با موضوع دينی و ارزشی برای كودك و نوجوان برشمرد و گفت: درست است كه به واسطه يك نمايش دينی و ارزشی قصد آن را داريم تا مجموعهای از مفاهيم دينی و يا اخلاقيات را به كودكان و نوجوانان منتقل كنيم اما نبايد اين را از نظر دور داشت كه حتی برای مخاطبان بزرگسال نيز در اين زمينه قانون رعايت میشود و از آنجا كه ماهيت هنرهای نمايشی تصويری است و بيشتر از هر چيز ديگر حافظه ديداری مخاطب را هدف قرار میدهد در نتيجه برای انتقال مؤثر مفاهيم بايد از جذابيتهای بصری در بافت صحنه، طراحی لباس و ساير افكتها و امكانات صحنهای استفاده كرد كه اين مطابق با همان شيوه تداعی تصوير است كه قرآن در روايت قصص خود آن را رعايت كرده است.
وی ادامه داد: ديگر مسئلهای كه يك نمايشگر میتواند در روايت نمايشهای دينی برای كودك و نوجوان از قرآن الگوبرداری كند نقل غيرمستقيم مفاهيم است چنانكه شاهد هستيم در قرآن مفاهيم دينی و اخلاقی با وجود ثقيل و سنگين بودنشان اما چون در قالب قصههای جذاب و پر كشش روايت و نقل میشوند علاوه بر جذب مخاطب بيشترين اثر را خواهند داشت.
كارگردان نمايش «پينوكيو دروغ بگو» در پايان گفت: به هر حال نمايش دينی توليدی برای كودك و نوجوان بايد تنها با بيان برخی مفاهيم و مصاديق دينی در قالب داستان و قصه قدرت امتحان و اختيار را در ميان كودكان و نوجوانان برای تشخيص خوب و بد بدهند و از حكم به انجام يك عمل و پرهيز از ارتكاب به عمل ديگر اجتناب كنند.
وی ادامه داد: براين اساس گاه ممكن است نمايش و يا هر كالای فرهنگی كه برای يك كودك 4 و يا 5 سال توليد شده است برای فرد ديگری كه ممكن است 9 ساله باشد و در رده سنی كودك قرار داشته باشد كسالتبار بوده و يا محصول توليدی برای كودك 9 ساله از سطح درك فرد 4 و يا 5 ساله خارج باشد.
تجويدی تصريح كرد: در نتيجه مخاطبشناسی برای توليدات فرهنگی و هنری كودك و نوجوان به عنوان يك اصل مهم و اساسی در نظر گرفته میشود و در مورد بحث يعنی تئاتر، كارگردان و يا توليدكننده نمايش بيشتر از آنكه به داشتههای تئوری و نظری مربوط به شناخت دنيای كودكان و نوجوانان و روانشناختی آنها بايد تسلط پيدا كند، به شيوه زندگی، نوع تعامل و ارتباط گيری كودك و نوجوان با اجتماع پيرامون خود بايد دقيق شود.
عضو انجمن بازيگران خانه تئاتر گفت: در اصل توليدكننده تئاتر برای ارائه نمايشی مطلوب و مورد علاقه كودكان و نوجوانان بايد خود در به دنيای آنها نزديك كند و از منظر آنها به پديدههای پيرامون نگاه كند لذا آنچه كه به عنوان موضوع يك اثر نمايشی حال دينی و يا هر موضوع ديگر قصد مطرح شدن دارد علاوه بر تناسب با سطح درك كودك بايد زبانی همچون زبان دست و پا شكسته خود آنها را نيز اختيار كند.
اين كارگردان تئاتر تصريح كرد: البته در مواقعی نمايش ويژه كودكان برای نوجوانان جذابيت دارد و همچنين برعكس ممكن است نمايشی كه سطحی بالاتر از فهم كودك در آن منظور شده است و برای نوجوانان توليد شده است برای رده سنی كودك دارای جذابيت باشد كه اگر اين مسئله فراگير شد آن زمان است كه به عنوان يك آسيب و چالش مطرح میشود و بايد برای رفع آن فكری كرد.
تجويدی در ادامه گفت: به هر حال تفكيك دو رده سنی كودك و نوجوان برای توليد محصولات فرهنگی و هنری از جمله تئاتر به عنوان يك موضوع تخصصی موجب فراهم آمدن شرايطی میشود كه در آن توليدات به نحو شايستهتری نظر مخاطبان خود را تأمين كرده و بايد در اين روند به اين نكته توجه داشت كه در يك برهه زمانی نبايد به صرف پرداختن به يك رده سنی از ديگری غافل شد بلكه تعادلی در امر توليد برای هر دو گروه سنی در يك مقطع زمانی رعايت شود چرا كه در غير اينصورت رده سنی كه به آنها كمتوجهی شده است، مطالبات خود را در محصولات فرهنگی و هنری رده سنی ديگر كه شايد چندان هم برايشان مناسب نيست جستجو میكنند.
كارگردان نمايش «در حوالی تئاتر شهر» جذابيت بصری را از ديگر مؤلفههای توليد نمايشی با موضوع دينی و ارزشی برای كودك و نوجوان برشمرد و گفت: درست است كه به واسطه يك نمايش دينی و ارزشی قصد آن را داريم تا مجموعهای از مفاهيم دينی و يا اخلاقيات را به كودكان و نوجوانان منتقل كنيم اما نبايد اين را از نظر دور داشت كه حتی برای مخاطبان بزرگسال نيز در اين زمينه قانون رعايت میشود و از آنجا كه ماهيت هنرهای نمايشی تصويری است و بيشتر از هر چيز ديگر حافظه ديداری مخاطب را هدف قرار میدهد در نتيجه برای انتقال مؤثر مفاهيم بايد از جذابيتهای بصری در بافت صحنه، طراحی لباس و ساير افكتها و امكانات صحنهای استفاده كرد كه اين مطابق با همان شيوه تداعی تصوير است كه قرآن در روايت قصص خود آن را رعايت كرده است.
وی ادامه داد: ديگر مسئلهای كه يك نمايشگر میتواند در روايت نمايشهای دينی برای كودك و نوجوان از قرآن الگوبرداری كند نقل غيرمستقيم مفاهيم است چنانكه شاهد هستيم در قرآن مفاهيم دينی و اخلاقی با وجود ثقيل و سنگين بودنشان اما چون در قالب قصههای جذاب و پر كشش روايت و نقل میشوند علاوه بر جذب مخاطب بيشترين اثر را خواهند داشت.
كارگردان نمايش «پينوكيو دروغ بگو» در پايان گفت: به هر حال نمايش دينی توليدی برای كودك و نوجوان بايد تنها با بيان برخی مفاهيم و مصاديق دينی در قالب داستان و قصه قدرت امتحان و اختيار را در ميان كودكان و نوجوانان برای تشخيص خوب و بد بدهند و از حكم به انجام يك عمل و پرهيز از ارتكاب به عمل ديگر اجتناب كنند.
