لزوم داشتن اخلاق علمی در فضای حوزوی و دانشگاهی
آيتاللهالعظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود كه در نمازخانه بنياد بينالمللی علوم وحيانی اسراء برگزار شد، بر لزوم داشتن اخلاق علمی در فضای حوزوی و دانشگاهی تأكيد كرد.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، در ادامه جلسات هفتگی درس اخلاق آيتاللهالعظمی جوادی آملی، درس اخلاق اين هفته معظمله پنجشنبه، 9 خردادماه در محل نمازخانه بنياد بينالمللی علوم وحيانی اسراء برگزار شد.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی در اين جلسه با اشاره به ايام شهادت امام كاظم(ع) و همچنين ارتحال ملكوتی امام راحل(ره)، اين مناسبتها را به عموم مسلمين تعزيت عرض كرد.
وی با بيان اين مطلب كه وجود مبارك پيامبر متخلّق به اخلاق الهی است، گفت: ذات اقدس الهی گذشته از اينكه احكام و قوانين اخلاق را در قرآن بيان كرده، يك انسان متخلِّقی كه متخلّق به اخلاق الهی است به نام وجود مبارك پيغمبر(ص) را هم به ما معرفی كرد.
معظم له ادامه داد: خداوند در نخستين سورههای نازل شده در اوايل بعثت، يعنی همان اوايل سوَر مكی فرمودند «حضرت رسول دارای خُلق عظيم است». بعد هم در سوره احزاب و مانند آن ما را به تأسی به آن حضرت دعوت كردند. آنچه وظيفه ماست يعنی تأسی، آن است كه ببينيم وجود مبارك آن حضرت اخلاق علمی و عملیشان چگونه بوده است.
وی بيان كرد: طرح اين دو نكته برای آن است كه در فضای عمومی فقط همان اخلاق عملی نافع است ولی در فضای حوزوی و دانشگاهی گذشته از آن اخلاق عملی، اخلاق علمی هم لازم است.
آيتاللهالعظمی جوادی «جوامع الكلم» بودن را از مصاديق اخلاق علمی دانست و گفت: جوامعالكلم يعنی انسان محقّقانه حرف بزند، نه بیبرهان چيزی را تصديق كند نه بیبرهان چيزی را تكذيب كند، نه زائد بر آن مقدار لازم سخن بگويد، نه كمتر از مقدار لازم حرف بزند.
وی تصريح كرد: اگر كسی نداند چه چيزی حرف بزند يا چطور حرف بزند يا درباره چه چيزی حرف بزند، اين واجد جوامعالكلم نيست. جوامعالكلم همان قوانين اساسی است يعنی چيزی كه خير دنيا و آخرت مردم را به همراه دارد، هم مُتقن است هم بازده خوبی دارد.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی با تأكيد بر توجه به اخلاق علمی در حوزه و دانشگاه، بيان كرد: اخلاقِ علمی يعنی آنچه در حوزه و دانشگاه لازم است، اين است كه انسان از كفِ علم يعنی علم حسی و تجربی بالا بيايد و به علم برهانی و عقلی برسد، قهراً حق و باطل، صدق و كذب، حَسَن و قبيح، خير و شر با آن تشخيص داده میشود نه با علم تجربی محض. اينها اخلاقِ علمی حوزويان و دانشگاهيان است كه هم خودشان را نجات میدهند هم نجات جامعه به عهده اينهاست؛ اما اخلاق عملی مقدور ديگران هم هست چه اينكه عدهای اين راه را رفتند.
وی درخصوص تأسی به وجود پيغمبر(ص) در مسائل مختلف، افزود: آنچه مخصوص پيغمبر(ص) است، نه مقدور كسی است و نه ما را دعوت كردند كه شما تأسی كنيد، مانند مسئله نبوت، مسئله رسالت، خصائصالنبی، اينها چيزی نيست كه آن حضرت برای ما الگو باشد يا بتوانيم يا بخواهيم تأسی كنيم، بلكه آن مسائلی كه برای تعليم و تربيت ما كارآمد و نافع است، معيار تأسی است.
اين مرجع تقليد بيان كرد: در بخشهای اخلاق عملی وجود مبارك پيغمبر(ص) به معراج رفت و از مرحله طبيعت به ماورای طبيعت عروج كرد و خيلی از معارف را فرا گرفت، معراج رفتن به اصلِ معراج يعنی انسان ترقّی كند، بالا برود، اين اصلِ ترقّی و عروج به معنای جامع آن مخصوص انبياء نيست، لذا وقتی حضرت معراج تشريف بردند رهاورد سفر معراجشان همين نمازهای هفدهگانه مبسوط بود.
وی عنوان كرد: اين دستورات نماز سوغات معراج حضرت است، يعنی اين نماز آمده پايين تا شما با تمسّك به اين نماز عروج كنيد و بالا برويد؛ اگر صلات، معراج مؤمن است انسان میتواند به اندازه شايستگی خود ترقّی كند و با ملكوتیها تماس بگيرد.
معظمله با اشاره به كلامالله مجيد مبنیبر لزوم ارتباط انسان با ملكوت عالم، گفت: قرآن كريم به ما دستور میدهد كه شما با ملكوت عالَم رابطه داشته باشيد، بعد فرمود ملكوت عالم تنها در آسمانها نيست هيچ چيزی نيست كه بیملكوت باشد. در سوره مباركه ياسين فرمود «هر چيزی ملكوت دارد و ملكوت هر چيزی هم به دست خداست پس شما درباره هر چيزی اگر درست بينديشيد دست بیدستی خدا را میبينيد».
وی بيان كرد: پس پيشانی و ملكوت هر چيزی به دست بیدستی خداست و آن را كه با علم تجربی نمیشود فهميد بلكه آن را به علم تجريدی میشود فهميد، آن را با معراج میشود فهميد كه «الصلاة معراج المؤمن» پس نماز میشود زيارت ذات اقدس الهی و اين زيارت با عروج آميخته است برای اينكه خود نماز كه زيارتنامه مؤمن است از معراج آمده او از جای بلند آمده تا ما را به جای بلند دعوت بكند.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی در بخش جمعبندی فرمايشات خود، يادآور شد: بنابراين اخلاقِ عملی آن حضرت هم در سايه عروج است، اگر كسی بعد از گذشت مدتها نماز در خود عروجی احساس نكرد بداند در جای ديگر مشكل دارد اين نماز اول انسان را عروج نمیدهد اول ﴿تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ است.
وی ادامه داد: يا رفع است يا دفع يا نمیگذارد انسان به تباهی تن در بدهد يا اگر آلوده شد او را تطهير میكند اگر كسی با خواندن نماز نه از رفع خطر نه از دفع خطر بهرهای نبرد اين هنوز در گودال﴿تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ مانده ديگر «الصلاة معراج المؤمن» نيست. اگر توانست از فحشا و منكر برهد آلوده نباشد با زبان طيب و طاهر با چهره طيب و طاهر با سر طيب و طاهر با پای طيب و طاهر به زيارت خدای سبحان برود آن وقت او میشود «الصلاة معراج المؤمن» .
وی عنوان كرد: بنابراين اخلاقِ علمی ما حوزويان و دانشگاهيان در جوامعالكلم متمركز بودن است و نتايجش هم آن است اخلاق عملی مشترك ما و دانشگاهيان و توده مردم در طليعه امر ﴿إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ داشتن است بعد هم در پايان امر «الصلاة معراج المؤمن» بودن است و انسانی كه عروج كرده چه حرف بزند چه حرف نزند رفتار او در جامعه آموزنده است.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی در اين جلسه با اشاره به ايام شهادت امام كاظم(ع) و همچنين ارتحال ملكوتی امام راحل(ره)، اين مناسبتها را به عموم مسلمين تعزيت عرض كرد.
وی با بيان اين مطلب كه وجود مبارك پيامبر متخلّق به اخلاق الهی است، گفت: ذات اقدس الهی گذشته از اينكه احكام و قوانين اخلاق را در قرآن بيان كرده، يك انسان متخلِّقی كه متخلّق به اخلاق الهی است به نام وجود مبارك پيغمبر(ص) را هم به ما معرفی كرد.
معظم له ادامه داد: خداوند در نخستين سورههای نازل شده در اوايل بعثت، يعنی همان اوايل سوَر مكی فرمودند «حضرت رسول دارای خُلق عظيم است». بعد هم در سوره احزاب و مانند آن ما را به تأسی به آن حضرت دعوت كردند. آنچه وظيفه ماست يعنی تأسی، آن است كه ببينيم وجود مبارك آن حضرت اخلاق علمی و عملیشان چگونه بوده است.
وی بيان كرد: طرح اين دو نكته برای آن است كه در فضای عمومی فقط همان اخلاق عملی نافع است ولی در فضای حوزوی و دانشگاهی گذشته از آن اخلاق عملی، اخلاق علمی هم لازم است.
آيتاللهالعظمی جوادی «جوامع الكلم» بودن را از مصاديق اخلاق علمی دانست و گفت: جوامعالكلم يعنی انسان محقّقانه حرف بزند، نه بیبرهان چيزی را تصديق كند نه بیبرهان چيزی را تكذيب كند، نه زائد بر آن مقدار لازم سخن بگويد، نه كمتر از مقدار لازم حرف بزند.
وی تصريح كرد: اگر كسی نداند چه چيزی حرف بزند يا چطور حرف بزند يا درباره چه چيزی حرف بزند، اين واجد جوامعالكلم نيست. جوامعالكلم همان قوانين اساسی است يعنی چيزی كه خير دنيا و آخرت مردم را به همراه دارد، هم مُتقن است هم بازده خوبی دارد.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی با تأكيد بر توجه به اخلاق علمی در حوزه و دانشگاه، بيان كرد: اخلاقِ علمی يعنی آنچه در حوزه و دانشگاه لازم است، اين است كه انسان از كفِ علم يعنی علم حسی و تجربی بالا بيايد و به علم برهانی و عقلی برسد، قهراً حق و باطل، صدق و كذب، حَسَن و قبيح، خير و شر با آن تشخيص داده میشود نه با علم تجربی محض. اينها اخلاقِ علمی حوزويان و دانشگاهيان است كه هم خودشان را نجات میدهند هم نجات جامعه به عهده اينهاست؛ اما اخلاق عملی مقدور ديگران هم هست چه اينكه عدهای اين راه را رفتند.
وی درخصوص تأسی به وجود پيغمبر(ص) در مسائل مختلف، افزود: آنچه مخصوص پيغمبر(ص) است، نه مقدور كسی است و نه ما را دعوت كردند كه شما تأسی كنيد، مانند مسئله نبوت، مسئله رسالت، خصائصالنبی، اينها چيزی نيست كه آن حضرت برای ما الگو باشد يا بتوانيم يا بخواهيم تأسی كنيم، بلكه آن مسائلی كه برای تعليم و تربيت ما كارآمد و نافع است، معيار تأسی است.
اين مرجع تقليد بيان كرد: در بخشهای اخلاق عملی وجود مبارك پيغمبر(ص) به معراج رفت و از مرحله طبيعت به ماورای طبيعت عروج كرد و خيلی از معارف را فرا گرفت، معراج رفتن به اصلِ معراج يعنی انسان ترقّی كند، بالا برود، اين اصلِ ترقّی و عروج به معنای جامع آن مخصوص انبياء نيست، لذا وقتی حضرت معراج تشريف بردند رهاورد سفر معراجشان همين نمازهای هفدهگانه مبسوط بود.
وی عنوان كرد: اين دستورات نماز سوغات معراج حضرت است، يعنی اين نماز آمده پايين تا شما با تمسّك به اين نماز عروج كنيد و بالا برويد؛ اگر صلات، معراج مؤمن است انسان میتواند به اندازه شايستگی خود ترقّی كند و با ملكوتیها تماس بگيرد.
معظمله با اشاره به كلامالله مجيد مبنیبر لزوم ارتباط انسان با ملكوت عالم، گفت: قرآن كريم به ما دستور میدهد كه شما با ملكوت عالَم رابطه داشته باشيد، بعد فرمود ملكوت عالم تنها در آسمانها نيست هيچ چيزی نيست كه بیملكوت باشد. در سوره مباركه ياسين فرمود «هر چيزی ملكوت دارد و ملكوت هر چيزی هم به دست خداست پس شما درباره هر چيزی اگر درست بينديشيد دست بیدستی خدا را میبينيد».
وی بيان كرد: پس پيشانی و ملكوت هر چيزی به دست بیدستی خداست و آن را كه با علم تجربی نمیشود فهميد بلكه آن را به علم تجريدی میشود فهميد، آن را با معراج میشود فهميد كه «الصلاة معراج المؤمن» پس نماز میشود زيارت ذات اقدس الهی و اين زيارت با عروج آميخته است برای اينكه خود نماز كه زيارتنامه مؤمن است از معراج آمده او از جای بلند آمده تا ما را به جای بلند دعوت بكند.
آيتاللهالعظمی جوادی آملی در بخش جمعبندی فرمايشات خود، يادآور شد: بنابراين اخلاقِ عملی آن حضرت هم در سايه عروج است، اگر كسی بعد از گذشت مدتها نماز در خود عروجی احساس نكرد بداند در جای ديگر مشكل دارد اين نماز اول انسان را عروج نمیدهد اول ﴿تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ است.
وی ادامه داد: يا رفع است يا دفع يا نمیگذارد انسان به تباهی تن در بدهد يا اگر آلوده شد او را تطهير میكند اگر كسی با خواندن نماز نه از رفع خطر نه از دفع خطر بهرهای نبرد اين هنوز در گودال﴿تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ مانده ديگر «الصلاة معراج المؤمن» نيست. اگر توانست از فحشا و منكر برهد آلوده نباشد با زبان طيب و طاهر با چهره طيب و طاهر با سر طيب و طاهر با پای طيب و طاهر به زيارت خدای سبحان برود آن وقت او میشود «الصلاة معراج المؤمن» .
وی عنوان كرد: بنابراين اخلاقِ علمی ما حوزويان و دانشگاهيان در جوامعالكلم متمركز بودن است و نتايجش هم آن است اخلاق عملی مشترك ما و دانشگاهيان و توده مردم در طليعه امر ﴿إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ﴾ داشتن است بعد هم در پايان امر «الصلاة معراج المؤمن» بودن است و انسانی كه عروج كرده چه حرف بزند چه حرف نزند رفتار او در جامعه آموزنده است.
