شرحی بر زندگی امامزاده جعفر(ع) دامغان
گروه اجتماعی: در مركز شهر دامغان، در خيابان امام خمينی(ره) مجموعۀ امامزاده جعفر(ع) شامل بقعۀ امامزاده جعفر(ع)، بقعۀ امامزاده محمد(ع) آرامگاه شاهرخ و بنای چهل دختران وجود دارد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) شعبه سمنان، در مركز شهر دامغان، در خيابان امام خمينی(ره) مجموعۀ امامزاده جعفر(ع) شامل بقعۀ امامزاده جعفر(ع)، بقعۀ امامزاده محمد(ع) آرامگاه شاهرخ و بنای چهل دختران وجود دارد. قدمت اين مجموعه به حدود 1250 سال قبل و مربوط به دورۀ سلجوقی می باشد و به ثبت آثار تاريخی رسيده است. امامزاده جعفر(ع) از اولاد حضرت امام سجاد(ع) می است.
مساحت بقعه 85/278 متر مربع و مساحت كل بنا 457 متر مربع و مساحت كل مجموعه 1285 متر مربع است كه مطابق نوشتهای كه در طرف مقابل درب ورودی حرم است، اين چنين ذكر شده :
« هذا قبر الامام المقتول المقبول ، قرة عين الرسول جعفر بن علی بن عمر بن علی بن حسين بن علی بن ابيطالب سلام الله عليه . »
گنبد امامزاده از ميزان متعارف بلندتر و در سالهای اخير با آجر معمولی به سبك پله ای بازسازی شده است . بقعه دارای حرم مربعی شكل و قبر در وسط قرار گرفته و صندوق چوبی كنده كاريی ، كه از حيث صنعت و هنر قابل توجه و به طول 30/3 متر و عرض 75/1 متر و بلندی 25/1 متر است ، روی قبر وجود دارد . در كتيبۀ دور بالای صندوق ، آياتی از سورۀ دهر و سورۀ فتح و آيه الكرسی از قرآن مجيد و نادعلی و « لا فتی الا علی لا سيف الا ذوالفقار » و چهارده معصوم كنده كاری شده است .
شكل قبر كه صندوق آن را احاطه كرده مرتفع است و بر روی قبر سنگ سياهی به طور عمودی نصب شده است . بر روی قبر ، ضريح زيبايی به طول 5/4 متر و به عرض 4 متر و به ارتفاع 20/2 متر كه از نوع فلزی و به صورت مشبك است كه در سال 1383 توسط استاد كبيری با هزينه ای بالغ بر 300 ميليون ريال ساخته و نصب شده است .
آنچه راجع به سلسله نسب امامزاده جعفر (ع) در جعبۀ صندوق روی قبر كنده شده ، با آنچه سيد ظهير الدين مرعشی در شرح « خروج الثاير بالله جعفر بن محمد بن حسين المحدث بن علی بن حسين بن علی عمر الاشرف بن علی زين العابدين بن حسين بن علی بن ابی طالب » در « تاريخ رويان » نوشته است ، شباهت زيادی دارد و معلوم می دارد كه علت توجه كياها و سادات مرعشی مازندران به دامغان و امامزاده جعفر ، نسبتی است كه داشته اند . تا سال 1336 قمری و شايد مدتی پس از آن بالای ايوان جنوبی ، كه حاليه تعدادی كاشی دارد ، تمامی جبهۀ ايوان كاشيكاری بوده كه كاشی های آن را كنده و برده اند ، به دليل اينكه دارای كاشی های بسيار گرانبها بوده است .
اين كاشی ها فيروزه ای و سورمه ای و سبز رنگ و به شكل كثير الاضلاع بوده و بر روی كاشی ها نقش حيوانات و مرد و زن و شير و خورشيد و در برخی از آنها اشعاری به فارسی و عربی است كه در دو طرف داخل ايوان جنوبی، كه درب اصلی و تنها درب ورودی به حرم در آن است، دو لوح سنگی به ديوار نصب است و بر لوح سمت چپ اين وقفنامه كنده شده است : « لا إله الّا الله . محمّد رسول الله . علی ولی الله . بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين ، الحمد لله الذی خلق الانسان للطاعات و أمورهم بالخيرات و ... » الی آخر ، كه وقفنامه بسيار مفصلی است و تاريخ تحرير آن محرم الحرام سنۀ خمس عشر ثمانمائه الهلاليه است . اين تاريخ ، معاصر با سلطنت شاهرخ پسر تيمور گوركانی است كه در سال های 799 تا 850 هجری قمری در ايران سلطنت داشته است . در پایۀ ايوان ، مقابل سنگ وقفنامه ، سنگ ديگری نيز نصب شده است . در دور سنگ صلوات بر پيغمبر اكرم (ص) و ائمۀ دوازده گانه نوشته شده و تاريخ اين سنگ نوشته با حكومت ميرزا علاء الدوله پسر بايسنقر بن امير تيمور گوركانی ،كه خط ثلث را نيكو مینوشته و كتيبۀ مقصورۀ مسجد گوهرشاد مشهد روی كاشی ممتاز به خط اوست ، معاصر است.
صحن امامزاده جعفر(ع) مربع مستطيل است و از درب خيابان اصلی كه وارد صحن میشويد ، حدود 20 متری درب ورودی، بقعه ای وجود دارد كه به امامزاده محمّد(ع) معروف است كه جداگانه به شرح آن خواهيم پرداخت.
مساحت بقعه 85/278 متر مربع و مساحت كل بنا 457 متر مربع و مساحت كل مجموعه 1285 متر مربع است كه مطابق نوشتهای كه در طرف مقابل درب ورودی حرم است، اين چنين ذكر شده :
« هذا قبر الامام المقتول المقبول ، قرة عين الرسول جعفر بن علی بن عمر بن علی بن حسين بن علی بن ابيطالب سلام الله عليه . »
گنبد امامزاده از ميزان متعارف بلندتر و در سالهای اخير با آجر معمولی به سبك پله ای بازسازی شده است . بقعه دارای حرم مربعی شكل و قبر در وسط قرار گرفته و صندوق چوبی كنده كاريی ، كه از حيث صنعت و هنر قابل توجه و به طول 30/3 متر و عرض 75/1 متر و بلندی 25/1 متر است ، روی قبر وجود دارد . در كتيبۀ دور بالای صندوق ، آياتی از سورۀ دهر و سورۀ فتح و آيه الكرسی از قرآن مجيد و نادعلی و « لا فتی الا علی لا سيف الا ذوالفقار » و چهارده معصوم كنده كاری شده است .
شكل قبر كه صندوق آن را احاطه كرده مرتفع است و بر روی قبر سنگ سياهی به طور عمودی نصب شده است . بر روی قبر ، ضريح زيبايی به طول 5/4 متر و به عرض 4 متر و به ارتفاع 20/2 متر كه از نوع فلزی و به صورت مشبك است كه در سال 1383 توسط استاد كبيری با هزينه ای بالغ بر 300 ميليون ريال ساخته و نصب شده است .
آنچه راجع به سلسله نسب امامزاده جعفر (ع) در جعبۀ صندوق روی قبر كنده شده ، با آنچه سيد ظهير الدين مرعشی در شرح « خروج الثاير بالله جعفر بن محمد بن حسين المحدث بن علی بن حسين بن علی عمر الاشرف بن علی زين العابدين بن حسين بن علی بن ابی طالب » در « تاريخ رويان » نوشته است ، شباهت زيادی دارد و معلوم می دارد كه علت توجه كياها و سادات مرعشی مازندران به دامغان و امامزاده جعفر ، نسبتی است كه داشته اند . تا سال 1336 قمری و شايد مدتی پس از آن بالای ايوان جنوبی ، كه حاليه تعدادی كاشی دارد ، تمامی جبهۀ ايوان كاشيكاری بوده كه كاشی های آن را كنده و برده اند ، به دليل اينكه دارای كاشی های بسيار گرانبها بوده است .
اين كاشی ها فيروزه ای و سورمه ای و سبز رنگ و به شكل كثير الاضلاع بوده و بر روی كاشی ها نقش حيوانات و مرد و زن و شير و خورشيد و در برخی از آنها اشعاری به فارسی و عربی است كه در دو طرف داخل ايوان جنوبی، كه درب اصلی و تنها درب ورودی به حرم در آن است، دو لوح سنگی به ديوار نصب است و بر لوح سمت چپ اين وقفنامه كنده شده است : « لا إله الّا الله . محمّد رسول الله . علی ولی الله . بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين ، الحمد لله الذی خلق الانسان للطاعات و أمورهم بالخيرات و ... » الی آخر ، كه وقفنامه بسيار مفصلی است و تاريخ تحرير آن محرم الحرام سنۀ خمس عشر ثمانمائه الهلاليه است . اين تاريخ ، معاصر با سلطنت شاهرخ پسر تيمور گوركانی است كه در سال های 799 تا 850 هجری قمری در ايران سلطنت داشته است . در پایۀ ايوان ، مقابل سنگ وقفنامه ، سنگ ديگری نيز نصب شده است . در دور سنگ صلوات بر پيغمبر اكرم (ص) و ائمۀ دوازده گانه نوشته شده و تاريخ اين سنگ نوشته با حكومت ميرزا علاء الدوله پسر بايسنقر بن امير تيمور گوركانی ،كه خط ثلث را نيكو مینوشته و كتيبۀ مقصورۀ مسجد گوهرشاد مشهد روی كاشی ممتاز به خط اوست ، معاصر است.
صحن امامزاده جعفر(ع) مربع مستطيل است و از درب خيابان اصلی كه وارد صحن میشويد ، حدود 20 متری درب ورودی، بقعه ای وجود دارد كه به امامزاده محمّد(ع) معروف است كه جداگانه به شرح آن خواهيم پرداخت.
