سيری بر زندگینامه خورشيد پنهان
در اين ياداشت به مروری از تولد تا غيبت خورشيد پنهان عالم بشريت، حضرت مهدی(عج) پرداخته شده است.
حجتبنحسن عسكری(عج) آخرين امام از امامان دوازدهگانه شيعيان است. در ١۵ شعبان سال ٢۵۵ هـ.ق در سامرا به دنيا آمد و تنها فرزند امام حسن عسكری(ع)، يازدهمين امام شعيان ما است. مادر آن حضرت نرجس(نرگس) است كه گفتهاند از نوادگان قيصر روم بوده است. «مهدی» حُجَت، قائم منتظر، خلف صالح، بقية الله، صاحب زمان، ولی عصر و امام عصر از لقبهای آن حضرت است.
تولد امام زمان(عج) پنهان نگاهداشته شد و امام حسن عسكری(ع) خبر آن را تنها به عدهای از شيعيان داده بود، حضرت در سال ٢٦٠ ه.ق پس از وفات پدر به امامت رسيد. امامت ايشان بنا به حديثهای بسياری بود كه از پيامبر(ص) و امامان پيشين روايت شده بود. امام زمان(عج) پس از آن كه بر جنازه پدر نماز گزارد از چشم مردمان پنهان شد. سبب پنهان شدن آن حضرت اين بود كه خليفههای عباسی تصميم به كشتن او داشتند.
بنا به اخبار و روايات شيعه غيبت آن حضرت دو بار صورت گرفته است. دوران غيبت نخست را كه تا سال 329 ه.ق ادامه داشت دوران غيبت صغرا يا دوره نيابت خاصه مینامند. در اين سالها امام به وسيله چهار نفر از نمايندگان خاص خود با شيعيان ارتباط داشت. اين چهار تن كه آنان را نواب اربعه (نايبان چهارگانه) میخوانند عبارتند از: «عثمانبنسعيد بن عمری» از ياران امام هادی(ع) و امام حسن عسكری(ع) او به دستور امام حسن عسكری تا پايان عمر نايب امام زمان(عج) بود.
«ابوجعفر محمدبن عثمان بن سعيد» از شاگردان ياران امام حسن عسكری(عج) كه پس از مرگ پدرش، «عثمانبنسعيد بن عمری»، نيابت امام زمان(عج) را به عهده گرفت. او در سال ۳۰۴ يا ۳۰٥ ه.ق در بغداد درگذشت و حسينبنروح نوبختی كه وی دستيار محمدبن عثمان بن سعيد بود و پس از مرگ حسين بن روح نيابت امام را به عهده گرفت و در سال ۳۲٦ در بغداد درگذشت.
همچنين «علیبن محمد سُمری» او بنا به وصيت حسين بن روح نوبختی نايب امام شد و در حدود دو سال رابط امام و شيعيان بود و در نيمه شعبان ۳٢۹ در بغداد درگذشت.
با مرگ «علیبنمحمد سمری» دوره غيبت صغرا يا نيابت خاصه پايان يافت و دومين دوره غيبت آن حضرت، يعنی دوران غيبت كبری، آغاز شد. اين دوره تا ظهور امام زمان(عج) ادامه خواهد يافت. آخرين نامه و دستوری كه سمری از امام زمان دريافت كرد به اين مضمون نقل شده است: «بعد از شش روز خواهی مرد. پس خود را آماده كن و برای جانشينی خود به احدی وصيت نكن. زيرا غيبت تامه آغاز میشود و ديگر ظهوری نخواهد بود، مگر به اذن خدای تعالی و آن بعد از طول زمان و قساوت قلبها و پر شدن زمين از جور خواهد بود. زود باشد كه در بين شيعيان كسانی بيايند كه ادعای «مشاهده» كنند. هر كس مدعی مشاهده من قبل از خروج سفيانی و صيحة آسمانی بشود، كذاب و مفتری است. و لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظيم».
دوره غيبت كبری را دوران نيابت عامه نيز مینامند. نيابت عامه به اين معنی است كه در اين دوره راهنمايی شيعيان به عهده فقهايی عالم از شيعيان است، كه دارای شرايط تعيين شده برای راهنمايی هستند. در اين دوره كسی مستقيماً از طرف امام زمان(عج) برای نيابت تعيين نمیشود.
سبب واقعی پنهان شدن امام زمان(عج) از چشم مردمان در حديثها بيان نشده است. حتی گروهی گفتهاند علت غيبت بعد از ظهور امام زمان(عج) آشكار خواهد شد؛ اما از دلايل مهم غيبت، حفظ وجود امام از گزند دشمنان به فرمان خدا برای مصلحت اسلام و مسلمانان است. گذشته از اين، غيبت امام زمان(عج) فقط از نظر ظاهری است و از نظر معنوی رابطه او با مردم قطع نشده است.
در حديثی كه از پيامبر(ص) درباره دوره غيبت امام زمان(عج) نقل شده، آمده است: ايشان مانند خورشيد پنهان شده در پس ابر است كه ديده نمیشود؛ اما انوارش را به زمين میرساند و به آن سو میفرستد. همه مسلمانان، به دليل حديثهايی كه از پيامبر(ص) روايت شده است، معتقدند كه مهدی(عج) روزی ظهور خواهد كرد و جهان را پر از عدل و داد خواهد ساخت. اما تنها شيعيان هستند كه به امامت او در دوران غيبت نيز معتقدند.
تولد امام زمان(عج) پنهان نگاهداشته شد و امام حسن عسكری(ع) خبر آن را تنها به عدهای از شيعيان داده بود، حضرت در سال ٢٦٠ ه.ق پس از وفات پدر به امامت رسيد. امامت ايشان بنا به حديثهای بسياری بود كه از پيامبر(ص) و امامان پيشين روايت شده بود. امام زمان(عج) پس از آن كه بر جنازه پدر نماز گزارد از چشم مردمان پنهان شد. سبب پنهان شدن آن حضرت اين بود كه خليفههای عباسی تصميم به كشتن او داشتند.
بنا به اخبار و روايات شيعه غيبت آن حضرت دو بار صورت گرفته است. دوران غيبت نخست را كه تا سال 329 ه.ق ادامه داشت دوران غيبت صغرا يا دوره نيابت خاصه مینامند. در اين سالها امام به وسيله چهار نفر از نمايندگان خاص خود با شيعيان ارتباط داشت. اين چهار تن كه آنان را نواب اربعه (نايبان چهارگانه) میخوانند عبارتند از: «عثمانبنسعيد بن عمری» از ياران امام هادی(ع) و امام حسن عسكری(ع) او به دستور امام حسن عسكری تا پايان عمر نايب امام زمان(عج) بود.
«ابوجعفر محمدبن عثمان بن سعيد» از شاگردان ياران امام حسن عسكری(عج) كه پس از مرگ پدرش، «عثمانبنسعيد بن عمری»، نيابت امام زمان(عج) را به عهده گرفت. او در سال ۳۰۴ يا ۳۰٥ ه.ق در بغداد درگذشت و حسينبنروح نوبختی كه وی دستيار محمدبن عثمان بن سعيد بود و پس از مرگ حسين بن روح نيابت امام را به عهده گرفت و در سال ۳۲٦ در بغداد درگذشت.
همچنين «علیبن محمد سُمری» او بنا به وصيت حسين بن روح نوبختی نايب امام شد و در حدود دو سال رابط امام و شيعيان بود و در نيمه شعبان ۳٢۹ در بغداد درگذشت.
با مرگ «علیبنمحمد سمری» دوره غيبت صغرا يا نيابت خاصه پايان يافت و دومين دوره غيبت آن حضرت، يعنی دوران غيبت كبری، آغاز شد. اين دوره تا ظهور امام زمان(عج) ادامه خواهد يافت. آخرين نامه و دستوری كه سمری از امام زمان دريافت كرد به اين مضمون نقل شده است: «بعد از شش روز خواهی مرد. پس خود را آماده كن و برای جانشينی خود به احدی وصيت نكن. زيرا غيبت تامه آغاز میشود و ديگر ظهوری نخواهد بود، مگر به اذن خدای تعالی و آن بعد از طول زمان و قساوت قلبها و پر شدن زمين از جور خواهد بود. زود باشد كه در بين شيعيان كسانی بيايند كه ادعای «مشاهده» كنند. هر كس مدعی مشاهده من قبل از خروج سفيانی و صيحة آسمانی بشود، كذاب و مفتری است. و لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظيم».
دوره غيبت كبری را دوران نيابت عامه نيز مینامند. نيابت عامه به اين معنی است كه در اين دوره راهنمايی شيعيان به عهده فقهايی عالم از شيعيان است، كه دارای شرايط تعيين شده برای راهنمايی هستند. در اين دوره كسی مستقيماً از طرف امام زمان(عج) برای نيابت تعيين نمیشود.
سبب واقعی پنهان شدن امام زمان(عج) از چشم مردمان در حديثها بيان نشده است. حتی گروهی گفتهاند علت غيبت بعد از ظهور امام زمان(عج) آشكار خواهد شد؛ اما از دلايل مهم غيبت، حفظ وجود امام از گزند دشمنان به فرمان خدا برای مصلحت اسلام و مسلمانان است. گذشته از اين، غيبت امام زمان(عج) فقط از نظر ظاهری است و از نظر معنوی رابطه او با مردم قطع نشده است.
در حديثی كه از پيامبر(ص) درباره دوره غيبت امام زمان(عج) نقل شده، آمده است: ايشان مانند خورشيد پنهان شده در پس ابر است كه ديده نمیشود؛ اما انوارش را به زمين میرساند و به آن سو میفرستد. همه مسلمانان، به دليل حديثهايی كه از پيامبر(ص) روايت شده است، معتقدند كه مهدی(عج) روزی ظهور خواهد كرد و جهان را پر از عدل و داد خواهد ساخت. اما تنها شيعيان هستند كه به امامت او در دوران غيبت نيز معتقدند.
