دورماندن تبليغ دين از رسانههای جديد موجب بیرمقی تبليغ میشود
گروه انديشه: رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه رسانه مدرن، فرصتی برای ارائه عمق محتوای دينی است، گفت: سادهانگارانه است اگر كسی تصور كند از ابزارهای مدرن نبايد در امر تبليغ استفاده كرد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجتالاسلام والمسلمين احمد مبلغی، رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی شب گذشته، چهارم تيرماه در نشستی با موضوع رسانه و تبليغ با اشاره به اهميت و ضرورت استفاده از ابزارهای مدرن در تبليغ گفت: رسانه مدرن، فرصتی برای ارائه عمق محتوای دينی است و سادهانگارانه است اگر كسی تصور كند از ابزارهای مدرن نبايد در امر تبليغ استفاده كرد.
مبلغی يادآوری كرد: امروز در فضاهای اجتماعی و رسانهای، در نتيجه همنشينی و نزديك شدن مفاهيم با يكديگر و در تعامل قرار گرفتن آنها با هم، يك نوع فضای عمقگرايی و عمقانديشی فراهم شده است.
وی ادامه داد: به اقتضای جامعه امروز اگر يك مفهوم و پديده را در فضای رسانهای مطرح كرديم، لاجرم بايد آن پديده را به صورت چند بعدی مطرح كنيم؛ چون جهان امروز ظرف در هم تنيده شدن پديدههاست و مخاطبان با نگاههای چند بعدی مسائل را پیگيری میكنند و اين، در صورت برنامهريزی میتواند فرصتی باشد تا تبليغ دينی نيز در فضای رسانهای جديد به صورت چند بعدی به مسائل از زاويه دين بپردازد؛ بر اين اساس رسانههای مدرن حامل فرصتهايی استثنايی و انحصاری برای تبليغ دين هستند.
حجتالاسلام مبلغی با اشاره به اينكه عمليات تبليغ دين در صورت دور ماندن از رسانههای جديد به يكی از سه پيامد خطرناك بیرمقی، سطحیگرايی و خودزنی دچار خواهد شد، گفت: بیرمقی به اين معنا كه چنين تبليغی تنها در يك شعاع محدودی میتواند عمل رساندن را محقق كند و اين شعاع سير نزولی آن، هر روز بيشتر و بيشتر خواهد شد.
وی در خصوص فروافتادن آن به سطحیگرايی گفت: در عصری كه روابط و رسانههای ارتباطگيری تحولات شگرف يافتهاند، جامعه مرتب( هر چند به صورت كلی ) ابزارهای گذشته را پس میزند، در نتيجه، اين ابزارها توان ارائه عمق محتوای دينی را از دست میدهند و از اين رو عمليات تبليغ، در مواردی حتی در معرض خطر قشریگری قرار میگيرد و حداقل كمتر راه به درون محتواهای دينی پيدا میكند.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در توضيح احتمال دچار شدن تبليغ بیاعتنا به رسانههای جديد به حالت خودزنی گفت: امروزه اكتفا به شيوههای تبليغی گذشته در جامعه، حتی میتواند نوعی خودزنی تبليغی به حساب آيد؛ به اين معنا كه چنين تبليغی نتايج معكوس به بار میآورد.
وی اظهار کرد: بسياری از اين شيوهها نه از حيث ادبياتی با نسل امروز رابطه برقرار میكنند، نه از حيث قالب، جاذبيتی را میآفرينند، نه از جهت انتقال، توان بردوش كشيدن مفاهيم را دارند و نه از نظركاربرد و تأثير بر مخاطب نتيجهای به بار مینشانند؛ در نتيجه حتی ممكن است دورشدن مخاطب از دين را هم به دنبال داشته باشند.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی گفت: بر اين اساس، عمل انتقال پيام، مفهومی تحولپذير و قابل انعطاف در فضاهای مناسباتی است كه بهويژه در عصركنونی تحولات شگرفی را از سرگذرانده است به اين خاطر استفاده نكردن از ابزارهای مدرن به معنای دورشدن نهادهای تبليغی از فلسفه وجودی خود و تبديل شدن به يك عامل برای انزوای دين است.
مبلغی خاطرنشان كرد: اين از آن جهت است كه گاه انزوای دين نه در نرساندن پيام دين بلكه در فهم نكردن دين يا كوچك كردن دين و يا خدای نخواسته برانگيختن احساسات بر ضد دين تجسم میيابد.
وی ادامه داد: حال اگر متوليان تبليغ دين استفاده از ابزارهای جديد را كنار نهند وتنها به ابزارهای گذشته توجه كنند ،هرچند با دلسوزی ونهايت انگيزه به تبليغ دين بپردازند، راه به جايی نخواهند برد و در مسير معكوس يا بی نتيجه و يا كم نتيجه قدم خواهند گذاشت.
مبلغی گفت: امروزه رسانه با جامعه گره خورده است و اين دو با هم تعامل جدی دارند. از اين رو اگر بخواهيم در تبليغ دين به مقولات اجتماعی بپردازيم بايد به صورت چند جانبه و چندبعدی بپردازيم و مخاطب همچنين انتظاری دارد. براين مبنا، رسانه اگر بخواهد مفاهيم دينی را عرضه كند، نمیتواند به صورت انتزاعی و جدا از ديگر ابعاد آن را مطرح كند و روند تبليغ دين بدون اين جامعنگری راه به جايی نمیبرد.
وی افزود: اگر بخواهيم تبليغ رسانهای نسبت به دين داشته باشيم، نمیتوانيم با يك آموزه دينی متوقف شده در يك سطح، عطش نسل جوان را برطرف كنيم. به دليل اينكه امروزه جامعه، متحول شده، نيازها متنوع گشته و انتظارات چند لايهای شده است.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس ادامه داد: از طرف ديگر بايد به شكل لحظهای و در كوتاهترين زمان نيز به نيازها پاسخ داده شود و اين پاسخ هم ناظر به مشكلات واقعی باشد.
وی افزود: فیالمثل اگر ما توليد محتوايی را كه از دو قرن پيش انجام شده، همان طور دست نخورده، عرضه كنيم و با پژوهشهای دينی جديد به آن ارزش افزوده نبخشيم انتظارات چند لايهای نسل كنونی را پاسخ نخواهيم داد بنابراين به يك پژوهشهای عميق در مفاهيم دينی نيازمند هستيم.
وی با اشاره به اينكه در عصر رسانه مدرن فاصله بسياری از پديدهها كم شده يا اصولا از بين رفته است تصريح كرد: يكی از مواردی كه در آن فاصله از ميان رفته يا كم شده است دو مقوله قالب و محتواست؛ در گذشته قالب تعريف خاصی داشت و ارتباط چندانی با محتوا نداشت اما امروزه درسايه تحولات رخ داده، اين فاصله برداشته شده است؛ به گونهای كه مفاهيم، درون قالبها خزيدهاند و با آنها عجين شدهاند تا آنجا كه گاه نمیتوان قالب و مفهوم را از هم جدا كرد.
وی ادامه داد: محتوا به شدت درگير قالب و قالب هم به شدت درگير محتواست. به تعبير ديگر چنان نيست كه شما بر اساس نگاه قبلی كه بر ذهنيت تفكيك اين دو از هم بود، بتوانيد در هر قالبی هر آموزهای را به دلخواه خود بريزيد.
مبلغی يادآوری كرد: امروز در فضاهای اجتماعی و رسانهای، در نتيجه همنشينی و نزديك شدن مفاهيم با يكديگر و در تعامل قرار گرفتن آنها با هم، يك نوع فضای عمقگرايی و عمقانديشی فراهم شده است.
وی ادامه داد: به اقتضای جامعه امروز اگر يك مفهوم و پديده را در فضای رسانهای مطرح كرديم، لاجرم بايد آن پديده را به صورت چند بعدی مطرح كنيم؛ چون جهان امروز ظرف در هم تنيده شدن پديدههاست و مخاطبان با نگاههای چند بعدی مسائل را پیگيری میكنند و اين، در صورت برنامهريزی میتواند فرصتی باشد تا تبليغ دينی نيز در فضای رسانهای جديد به صورت چند بعدی به مسائل از زاويه دين بپردازد؛ بر اين اساس رسانههای مدرن حامل فرصتهايی استثنايی و انحصاری برای تبليغ دين هستند.
حجتالاسلام مبلغی با اشاره به اينكه عمليات تبليغ دين در صورت دور ماندن از رسانههای جديد به يكی از سه پيامد خطرناك بیرمقی، سطحیگرايی و خودزنی دچار خواهد شد، گفت: بیرمقی به اين معنا كه چنين تبليغی تنها در يك شعاع محدودی میتواند عمل رساندن را محقق كند و اين شعاع سير نزولی آن، هر روز بيشتر و بيشتر خواهد شد.
وی در خصوص فروافتادن آن به سطحیگرايی گفت: در عصری كه روابط و رسانههای ارتباطگيری تحولات شگرف يافتهاند، جامعه مرتب( هر چند به صورت كلی ) ابزارهای گذشته را پس میزند، در نتيجه، اين ابزارها توان ارائه عمق محتوای دينی را از دست میدهند و از اين رو عمليات تبليغ، در مواردی حتی در معرض خطر قشریگری قرار میگيرد و حداقل كمتر راه به درون محتواهای دينی پيدا میكند.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در توضيح احتمال دچار شدن تبليغ بیاعتنا به رسانههای جديد به حالت خودزنی گفت: امروزه اكتفا به شيوههای تبليغی گذشته در جامعه، حتی میتواند نوعی خودزنی تبليغی به حساب آيد؛ به اين معنا كه چنين تبليغی نتايج معكوس به بار میآورد.
وی اظهار کرد: بسياری از اين شيوهها نه از حيث ادبياتی با نسل امروز رابطه برقرار میكنند، نه از حيث قالب، جاذبيتی را میآفرينند، نه از جهت انتقال، توان بردوش كشيدن مفاهيم را دارند و نه از نظركاربرد و تأثير بر مخاطب نتيجهای به بار مینشانند؛ در نتيجه حتی ممكن است دورشدن مخاطب از دين را هم به دنبال داشته باشند.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی گفت: بر اين اساس، عمل انتقال پيام، مفهومی تحولپذير و قابل انعطاف در فضاهای مناسباتی است كه بهويژه در عصركنونی تحولات شگرفی را از سرگذرانده است به اين خاطر استفاده نكردن از ابزارهای مدرن به معنای دورشدن نهادهای تبليغی از فلسفه وجودی خود و تبديل شدن به يك عامل برای انزوای دين است.
مبلغی خاطرنشان كرد: اين از آن جهت است كه گاه انزوای دين نه در نرساندن پيام دين بلكه در فهم نكردن دين يا كوچك كردن دين و يا خدای نخواسته برانگيختن احساسات بر ضد دين تجسم میيابد.
وی ادامه داد: حال اگر متوليان تبليغ دين استفاده از ابزارهای جديد را كنار نهند وتنها به ابزارهای گذشته توجه كنند ،هرچند با دلسوزی ونهايت انگيزه به تبليغ دين بپردازند، راه به جايی نخواهند برد و در مسير معكوس يا بی نتيجه و يا كم نتيجه قدم خواهند گذاشت.
مبلغی گفت: امروزه رسانه با جامعه گره خورده است و اين دو با هم تعامل جدی دارند. از اين رو اگر بخواهيم در تبليغ دين به مقولات اجتماعی بپردازيم بايد به صورت چند جانبه و چندبعدی بپردازيم و مخاطب همچنين انتظاری دارد. براين مبنا، رسانه اگر بخواهد مفاهيم دينی را عرضه كند، نمیتواند به صورت انتزاعی و جدا از ديگر ابعاد آن را مطرح كند و روند تبليغ دين بدون اين جامعنگری راه به جايی نمیبرد.
وی افزود: اگر بخواهيم تبليغ رسانهای نسبت به دين داشته باشيم، نمیتوانيم با يك آموزه دينی متوقف شده در يك سطح، عطش نسل جوان را برطرف كنيم. به دليل اينكه امروزه جامعه، متحول شده، نيازها متنوع گشته و انتظارات چند لايهای شده است.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس ادامه داد: از طرف ديگر بايد به شكل لحظهای و در كوتاهترين زمان نيز به نيازها پاسخ داده شود و اين پاسخ هم ناظر به مشكلات واقعی باشد.
وی افزود: فیالمثل اگر ما توليد محتوايی را كه از دو قرن پيش انجام شده، همان طور دست نخورده، عرضه كنيم و با پژوهشهای دينی جديد به آن ارزش افزوده نبخشيم انتظارات چند لايهای نسل كنونی را پاسخ نخواهيم داد بنابراين به يك پژوهشهای عميق در مفاهيم دينی نيازمند هستيم.
وی با اشاره به اينكه در عصر رسانه مدرن فاصله بسياری از پديدهها كم شده يا اصولا از بين رفته است تصريح كرد: يكی از مواردی كه در آن فاصله از ميان رفته يا كم شده است دو مقوله قالب و محتواست؛ در گذشته قالب تعريف خاصی داشت و ارتباط چندانی با محتوا نداشت اما امروزه درسايه تحولات رخ داده، اين فاصله برداشته شده است؛ به گونهای كه مفاهيم، درون قالبها خزيدهاند و با آنها عجين شدهاند تا آنجا كه گاه نمیتوان قالب و مفهوم را از هم جدا كرد.
وی ادامه داد: محتوا به شدت درگير قالب و قالب هم به شدت درگير محتواست. به تعبير ديگر چنان نيست كه شما بر اساس نگاه قبلی كه بر ذهنيت تفكيك اين دو از هم بود، بتوانيد در هر قالبی هر آموزهای را به دلخواه خود بريزيد.
