كارگاه آموزشی تاريخ شفاهی دفاع مقدس در همدان برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه همدان، سردار حميد حسام، نويسنده و پيشكسوت تاريخ شفاهی در استان شنبه، 8 تيرماه در نخستين كارگاه آموزشی تاريخ شفاهی دفاع مقدس همدان گفت: تاريخ شفاهی دفاع مقدس در ايران اگر چه خواستگاه تاريخی دارد اما در پروسه عمل هرچه بيشتر پيش می‌رود ساير رشته‌ها را در خود پيوند می‌دهد ضمن اينكه تاريخ شفاهی به خاطره شفاهی تغيير داده شده است.
وی اظهار كرد: ادبيات می‌تواند در فرم و متن به كمك خاطره و تاريخ شفاهی بيايد در خاطره مهم‌ترين موضوع مباحث اعتقادی است، بايد در تاريخ شفاهی علاوه بر وقايع و رويدادها به دنبال انديشه‌ها بود زيرا كه رسوب يك حادثه و يا انديشه كه مقداری از آن قابل بيان است در بخش‌هايی همچون گذشت زمان، آفت نيسان را در رزمندگان دوران دفاع مقدس ايجاد می‌نمايد.
حسام بيان كرد: اصل در تاريخ شفاهی پرداختن و روش در آن نيز مصاحبه و گفتگو است ضمن اينكه اين نوع از نگارش تاريخ دارای دو سبك يك نفره و يا تلفيقی است هر چند بهتر اين است كه افراد برای شروع كار سبك يك نفره را انتخاب نمايند.
اين نويسنده و پيشكسوت تاريخ شفاهی استان همدان خاطرنشان كرد: گام اول مصاحبه و گام دوم در تاريخ شفاهی نگارش و تدوين است و بهترين گزينه اين است كه يك يا چند نفر مصاحبه را انجام دهند و يك نفر غير از راوی مصاحبه را پياده نمايد و بهتر است خود نويسنده در مصاحبه حضور داشته باشد.
ابوالفتح مؤمن، كارشناس و نويسنده تاريخ شفاهی نيز در ادامه اظهار كرد: مورخان شامل سه گروه مغرضين، مورخان درباری و مورخان بی‌طرف هستند در اين بين مورخان بی‌طرف به دنبال كشف حقايق و بيان واقعيت هستند كه نمونه آن را درتاريخ بيهقی می‌توان مشاهده كرد.
وی در ادامه گفت: تاريخ شفاهی يكی از منابع جديد تاريخ نگاری در ايران است كه با انقلاب اسلامی اين شيوه جديد متولد شد، اما خود تاريخ شفاهی، مجموعه تلاش‌هايی است كه با بهره گيری از تكنيك‌ها و ابزارهای خاص خود به جمع‌آوری و حفظ داده‌های تاريخی حاصل از تجارب شخصی افراد و گروه‌های اجتماعی می‌پردازد اين داده‌های تاريخی در بستری خاص و پذيرفته شده فرهنگی و از تعامل و توافق بين مصاحبه شونده و مصاحبه‌گر حاصل می‌شود.
مؤمن بيان كرد: با توجه به تعريف تاريخ شفاهی و اهداف آن كه در واقع به گفتار آوردن انباشته‏های ذهنی راوی در يك گفت‌و‌گوی فعال است، طيفی از جامعه كه معمولاً كسانی هستند كه در تاريخ سنتی و كتبی جای نداشته‏‏اند، در بيان وقايع و رويدادها سهيم می‏شوند و بسياری از زوايای ناگفته و ناپيدا در اسناد و مدارك آرشيوی را عيان می‏شوند.
وی افزود: تاريخ‏نگار در تدوين داده‏ها با استفاده از شناخت و اشرافيت خود نسبت به موضوع می‏تواند با بهره‏گيری از ابزارها و معيار‏های تدوين، كه شامل بازنگری محتوايی، نقد داده‏های تاريخ شفاهی، مقابله و به خوانش خواندن ديگر روايت‏های همسو و هم‏موضوع است و همچنين بهره‏گيری از اسناد در دسترس تاريخی،‏ می‏تواند تاريخ شفاهی يك رويداد را پس از گذراندن از فيلتر نقد و بررسی تاريخی با روش‏های علمی تدوين نمايد.
مؤمن با بيان اينكه متن تاريخ شفاهی خصلت گفتاری دارد، يعنی از طريق خواندن شنيده می‏شود، گفت: تاريخ شفاهی با سنت شفاهی درهم می‏آميزد و همين امر اثر را خواندنی‏تر و شنيدنی‏تر می‏كند، البته اين سخن بدان معنا نيست كه متن تاريخ شفاهی بايد در شكل زبان محاوره‏ای آورده شود.
وی ابراز كرد: از ديگر مشكلات در بخش تاريخ شفاهی ورود افراد غير‌متخصص به عرصه تاريخ‌نگاری است زيرا در تاريخ شفاهی موضوع مهم ديگری كه مورد ظلم واقع می‌شود فراموش كردن توده مردم است در حاليكه نقش مردم در اين بين كاملا مشهود بوده و معضل ديگر تاريخ شفاهی مصلحت‌نگری است چرا كه بسياری از صاحبان خاطرات در قيد حيات هستند.
كارشناس و نويسنده تاريخ شفاهی تصريح كرد: در تاريخ شفاهی از سه گونه تاريخ نقل و روايت، خردورزی و تعقل و تاريخ نقدی استفاده می‌شود كه تاريخ نقلی موضوع اصلی در تاريخ شفاهی است، در تدوين نقد بايد از ساير رشته‌ها نيز كمك گرفته شود، ضمن اينكه؛ در نقد اشرافيت مورخ شرط اول است، نقد بايد موجب رشد و بالندگی شود و با هدف تخريب صورت نگيرد و نيازمند يك بستر است و آن توانايی پذيرش نقد است.
يادآور می‌شود، اين كارگاه آموزشی به همت اداره كل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان و با همكاری اسناد و كتابخانه ملی منطقه غرب كشور، حوزه هنری و بنياد شهيد و امور ايثارگران همدان و با حضور 40 نفر از علاقه‌مندان و فعالان اين رشته برگزار شد.